{"id":2231,"date":"2024-11-19T12:16:41","date_gmt":"2024-11-19T11:16:41","guid":{"rendered":"https:\/\/portal-imgw-pl.dev.imgw.ad\/?page_id=2231"},"modified":"2026-03-19T08:38:37","modified_gmt":"2026-03-19T07:38:37","slug":"slowniki-hydrologiczno-meteorologiczne","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/edukacja\/slowniki-hydrologiczno-meteorologiczne\/","title":{"rendered":"Hydrological and meteorological dictionaries"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>NAJWA\u017bNIEJSZE POJ\u0118CIA I ZWROTY W METEOROLOGII<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Definicje kluczowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POGODA<\/summary>\n<p>Stan atmosfery obserwowany w danym miejscu i czasie, tj. tu i teraz, opisywany za pomoc\u0105 element\u00f3w meteorologicznych, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 m.in.: temperatura i wilgotno\u015b\u0107 powietrza, ci\u015bnienie atmosferyczne, pr\u0119dko\u015b\u0107 i kierunek wiatru, zachmurzenie, zjawiska atmosferyczne.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>KLIMAT<\/summary>\n<p>Og\u00f3\u0142 zjawisk atmosferycznych (warunk\u00f3w pogodowych) charakterystyczny dla danego obszaru, ustalany na podstawie minimum 30-letnich obserwacji meteorologicznych. Kszta\u0142tuje si\u0119 pod wp\u0142ywem w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i geograficznych tego obszaru.<br>Uwaga: <em>To co dzieje si\u0119 w tej chwili za naszymi oknami to pogoda, a nie klimat.<\/em><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA POGODY<\/summary>\n<p>Najbardziej prawdopodobny przebieg element\u00f3w meteorologicznych nad danym obszarem, w okre\u015blonym czasie. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 prognoz\u0119 synoptyczn\u0105 (opracowan\u0105 przez specjalist\u0119 synoptyka) i numeryczn\u0105 (obliczon\u0105 za pomoc\u0105 numerycznych modeli pogody).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>SYNOPTYCZNA PROGNOZA POGODY<\/summary>\n<p>Prognoza pogody opracowana przez synoptyka meteorologa na podstawie analizy i interpretacji wynik\u00f3w modeli numerycznych, danych pomiarowo-obserwacyjnych oraz wiedzy i do\u015bwiadczenia jej autora. Ma&nbsp;zazwyczaj form\u0119 tekstow\u0105, mo\u017ce by\u0107 uzupe\u0142niona grafik\u0105.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>NUMERYCZNA PROGNOZA POGODY<\/summary>\n<p>Prognozy numeryczne przedstawiaj\u0105 przysz\u0142y stan atmosfery obliczony za pomoc\u0105 numerycznych modeli pogody. Publikowane s\u0105 one tak, jak zosta\u0142y obliczone przez system prognostyczny, bez ingerencji lub weryfikacji przez cz\u0142owieka (np. synoptyka meteorologa). Prognozy te maj\u0105 zwykle form\u0119 graficzn\u0105. Najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 mapy rozk\u0142adu poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w meteorologicznych przy powierzchni ziemi lub w g\u00f3rnej atmosferze (na powierzchniach sta\u0142ego ci\u015bnienia, czyli izobarycznych), dla wybranych chwil. Mog\u0105 to by\u0107 tak\u017ce przekroje pionowe ukazuj\u0105ce przestrzenny rozk\u0142ad wybranych parametr\u00f3w meteorologicznych. Szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 s\u0105 tzw. meteogramy przedstawiaj\u0105ce prognozowan\u0105 ewolucj\u0119 wybranych parametr\u00f3w meteorologicznych dla okre\u015blonego miejsca (wybranej miejscowo\u015bci). Prognozy numeryczne s\u0105 jedn\u0105 z podstaw do opracowania prognozy synoptycznej.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA NOWCASTINGOWA<\/summary>\n<p>Prognoza tworzona przez modele nowcastingowe, kt\u00f3rych cech\u0105 jest wysoka rozdzielczo\u015b\u0107 czasowa i&nbsp;przestrzenna (odpowiednio rz\u0119du 5-10 min i 1 km) oraz du\u017ca sprawdzalno\u015b\u0107 dla kr\u00f3tkich czas\u00f3w wyprzedzenia \u2013 do ok. 2 godz. dla pola opadu i do ok. 6 godz. w przypadku pozosta\u0142ych p\u00f3l meteorologicznych. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 podej\u015bcie ekstrapolacyjne, polegaj\u0105ce na precyzyjnej estymacji warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych, ich ekstrapolacji w oparciu o obliczone wektory przemieszczania si\u0119, oraz ewolucji w czasie. Inne podej\u015bcie polega na korekcie prognoz z modeli mezoskalowych danymi pomiarowymi, stosowane najcz\u0119\u015bciej do p\u00f3l meteorologicznych innych ni\u017c opad.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA ULTRA-KR\u00d3TKOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza na okres do 12 (maksymalnie 18) godzin. Zwykle s\u0105 to prognozy realizowane przez modele numerycznych prognoz pogody asymiluj\u0105ce bie\u017c\u0105ce dane pomiarowe i obserwacyjne.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA KR\u00d3TKOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza na okres do 3 dni. W IMGW-PIB prognoza kr\u00f3tkoterminowa obejmuje okres dw\u00f3ch najbli\u017cszych d\u00f3b z rozbiciem na dzie\u0144 i noc. Opracowywana jest przez synoptyka dwa razy na dob\u0119. Jest stale nadzorowana i podlega aktualizacji w sytuacji, gdy nowe dane wskazuj\u0105 na istotne zmiany w przebiegu prognozowanych warunk\u00f3w.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA \u015aREDNIOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza pogody na okres od 3 do 7 dni. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 dynamik\u0119 atmosfery, w szeroko\u015bciach umiarkowanych prognozy \u015brednioterminowe maj\u0105 mniejsz\u0105 sprawdzalno\u015b\u0107 ni\u017c prognozy kr\u00f3tkoterminowe. Prognoza \u015brednioterminowa opracowywana w IMGW-PIB stanowi kontynuacj\u0119 prognozy kr\u00f3tkoterminowej \u2013 dwudobowej \u2013 i obejmuje okres 5 nast\u0119pnych d\u00f3b.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>OSTRZE\u017bENIE METEOROLOGICZNE<\/summary>\n<p>Informacja opracowana przez synoptyka meteorologa w celu powiadomienia organ\u00f3w pa\u0144stwowych i&nbsp;spo\u0142ecze\u0144stwa o prognozowanym wyst\u0105pieniu lub wyst\u0119powaniu niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych. Ma najwy\u017cszy priorytet w operacyjnej pracy biur prognoz. Jest szeroko rozpowszechniana, w&nbsp;tym publikowana w serwisach IMGW-PIB. Termin \u201eostrze\u017cenie\u201d to jedyne w\u0142a\u015bciwe okre\u015blenie dla tego typu informacji. Instytut nie wydaje alert\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wydane ostrze\u017cenia meteorologiczne s\u0105 ca\u0142y czas monitorowane w odniesieniu do obserwowanej i prognozowanej sytuacji pogodowej. W przypadku zmiany warunk\u00f3w pogodowych obserwowanych lub prognozowanych opublikowane ostrze\u017cenie mo\u017ce zosta\u0107 zmienione lub odwo\u0142ane.<\/p>\n\n\n\n<p>IMGW-PIB przekazuje ostrze\u017cenia na nast\u0119puj\u0105ce zjawiska meteorologiczne:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>burze lub burze z gradem, kt\u00f3rym towarzysz\u0105 porywy wiatru o pr\u0119dko\u015bci 70 km\/h lub wi\u0119cej b\u0105d\u017a opady deszczu o wysoko\u015bci powy\u017cej 20 mm (tj. 20 l\/m<sup>2<\/sup>).<\/li>\n\n\n\n<li>silny wiatr, kt\u00f3rego \u015brednia pr\u0119dko\u015b\u0107 osi\u0105gnie lub przekroczy 55 km\/h b\u0105d\u017a pr\u0119dko\u015b\u0107 w porywach osi\u0105gnie lub przekroczy 70 km\/h;<\/li>\n\n\n\n<li>oblodzenie powodowane zamarzaniem mokrych nawierzchni dr\u00f3g po opadach deszczu przy ujemnej temperaturze powietrza;<\/li>\n\n\n\n<li>przymrozki w okresie wiosennej wegetacji;<\/li>\n\n\n\n<li>roztopy, gdy w okresie zalegania na przewa\u017caj\u0105cym obszarze pokrywy \u015bnie\u017cnej o grubo\u015bci 10 cm lub powy\u017cej wyst\u0105pi istotny wzrost temperatury powietrza powy\u017cej 0\u00b0C lub wyst\u0119puj\u0105 opady deszczu powoduj\u0105ce topnienie pokrywy;<\/li>\n\n\n\n<li>upa\u0142, gdy temperatura powietrza osi\u0105ga lub przekracza 30\u00b0C w ci\u0105gu minimum dw\u00f3ch kolejnych dni;<\/li>\n\n\n\n<li>silny mr\u00f3z, gdy temperatura powietrza spada do \u201315\u00b0C lub poni\u017cej;<\/li>\n\n\n\n<li>intensywne opady deszczu powy\u017cej 30 mm w ci\u0105gu 24 godzin;<\/li>\n\n\n\n<li>intensywne opady \u015bniegu daj\u0105ce przyrost pokrywy o 10 do 15 cm w czasie do 12 godz. lub przynajmniej 15 cm w ci\u0105gu 24 godz.;<\/li>\n\n\n\n<li>opady marzn\u0105ce powoduj\u0105ce go\u0142oled\u017a;<\/li>\n\n\n\n<li>zawieje lub zamiecie \u015bnie\u017cne powoduj\u0105ce gwa\u0142towne narastanie zasp i ograniczenie widzialno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n<li>silna mg\u0142a lub mg\u0142a intensywnie osadzaj\u0105ca szad\u017a, utrzymuj\u0105ca si\u0119 powy\u017cej 8 godz.;<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>STOPNIE OSTRZE\u017bE\u0143 METEOROLOGICZNYCH<\/summary>\n<p>Poziom zagro\u017cenia rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 stopniami ostrze\u017ce\u0144 oraz odpowiadaj\u0105cymi im kolorami:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Stopie\u0144 1 \u2013 najni\u017cszy, oznaczony kolorem \u017c\u00f3\u0142tym; dotyczy wyst\u0105pienia niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 szkody materialne, utrudnienia w prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci, op\u00f3\u017anienia w ruchu drogowym i kolejowym, zak\u0142\u00f3cenia w przebiegu imprez plenerowych, mo\u017cliwe zagro\u017cenie \u017cycia. Zalecana jest ostro\u017cno\u015b\u0107, potrzeba \u015bledzenia komunikat\u00f3w i rozwoju sytuacji pogodowej.<\/li>\n\n\n\n<li>Stopie\u0144 2 \u2013 wy\u017cszy, oznaczony kolorem pomara\u0144czowym; oznacza mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych powoduj\u0105cych du\u017ce straty materialne oraz zagro\u017cenie zdrowia i&nbsp;\u017cycia. Niebezpieczne zjawiska lub skutki ich wyst\u0105pienia w silnym stopniu mog\u0105 ograniczy\u0107 prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci. Nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 zak\u0142\u00f3ce\u0144 w codziennym funkcjonowaniu.<\/li>\n\n\n\n<li>Stopie\u0144 3 \u2013 najwy\u017cszy, oznaczony kolorem czerwonym; przewiduje si\u0119 wyst\u0105pienie gro\u017anych zjawisk meteorologicznych powoduj\u0105cych bardzo du\u017ce szkody na znacznym obszarze lub szkody o rozmiarach katastrof oraz zagro\u017cenie \u017cycia. Gro\u017ane zjawiska uniemo\u017cliwi\u0105 prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Z uwagi na specyfik\u0119 zjawisk meteorologicznych nie ka\u017cde niebezpieczne zjawisko jest charakteryzowane poprzez wszystkie trzy stopnie.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA NIEBEZPIECZNYCH ZJAWISK\/PROGNOZA ZAGRO\u017bE\u0143 METEO<\/summary>\n<p>Opracowywana codziennie informacja o mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia w ci\u0105gu 4 kolejnych d\u00f3b niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych. Prognoza niebezpiecznych zjawisk nie jest ostrze\u017ceniem. S\u0142u\u017cy wczesnemu informowaniu spo\u0142ecze\u0144stwa o potencjalnym zagro\u017ceniu. Opracowywana jest przez synoptyka na podstawie jego wiedzy i dost\u0119pnych w czasie opracowywania danych prognostycznych, pochodz\u0105cych z oblicze\u0144 numerycznych modeli prognozowania pogody.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>KOMUNIKAT METEOROLOGICZNY<\/summary>\n<p>Informacja o aktualnym nat\u0119\u017ceniu, lokalizacji i prognozowanym rozwoju niebezpiecznych zjawisk. Powstaje w celu uszczeg\u00f3\u0142owienia informacji zawartych w ostrze\u017ceniu meteorologicznym. Komunikat meteorologiczny jest opracowywany na podstawie aktualnych danych pomiarowo-obserwacyjnych, danych z system\u00f3w teledetekcji atmosfery, bie\u017c\u0105cej analizy sytuacji synoptycznej i wynik\u00f3w meteorologicznych modeli prognostycznych oraz system\u00f3w nowcastingowych.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>METEOROLOG<\/summary>\n<p>Osoba zajmuj\u0105ca si\u0119 zawodowo praktyczn\u0105 lub naukow\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 w dziedzinie meteorologii.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>SYNOPTYK METEOROLOG<\/summary>\n<p>Meteorolog zajmuj\u0105cy si\u0119 opracowywaniem prognoz pogody, ostrze\u017ce\u0144 oraz specjalistycznych komunikat\u00f3w. W IMGW-PIB synoptyk meteorolog to pracownik biura prognoz meteorologicznych z uprawnieniami synoptyka meteorologa uzyskiwanymi w trakcie wewn\u0119trznych egzamin\u00f3w zawodowych.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>DY\u017bURNY SYNOPTYK METEOROLOG<\/summary>\n<p>Synoptyk meteorolog przygotowuj\u0105cy prognozy, ostrze\u017cenia lub komunikaty w trakcie pe\u0142nienia dy\u017curu synoptycznego.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Definicje szczeg\u00f3\u0142owe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>ZACHMURZENIE<\/summary>\n<p><strong>Wielko\u015b\u0107 zachmurzenia \u2013 <\/strong>stopie\u0144 pokrycia nieba przez wszystkie chmury widoczne na niebosk\u0142onie w&nbsp;chwili obserwacji. Wielko\u015b\u0107 zachmurzenia podaje si\u0119 w tzw. oktantach, czyli cz\u0119\u015bciach \u00f3smych i opisuje od 0 do 8, gdzie 0 \u2013 oznacza brak zachmurzenia (0\/8), 8 \u2013 zachmurzenie ca\u0142kowite (8\/8):<br>bezchmurnie &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 0\/8<br>zachmurzenie ma\u0142e &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1\/8 \u2013 2\/8<br>zachmurzenie umiarkowane &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 3\/8 \u2013 5\/8<br>zachmurzenie du\u017ce &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 6\/8 \u2013 7\/8<br>zachmurzenie ca\u0142kowite &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 8\/8<\/p>\n\n\n\n<p>Opisowa charakterystyka zachmurzenia i jego zmian:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zachmurzenie zmienne \u2013 szybkie zmiany zachmurzenia od du\u017cego do ma\u0142ego i odwrotnie, tylko przy wyst\u0119powaniu chmur k\u0142\u0119biastych.<\/li>\n\n\n\n<li>s\u0142onecznie \u2013 bezchmurnie lub zachmurzenie ma\u0142e (w dzie\u0144);<\/li>\n\n\n\n<li>pogodnie \u2013 zachmurzenie ma\u0142e lub umiarkowane, bez wyst\u0119powania zjawisk atmosferycznych<\/li>\n\n\n\n<li>pochmurno \u2013 zachmurzenie du\u017ce lub ca\u0142kowite, ca\u0142e niebo pokryte chmurami, mo\u017cliwe lokalne, niewielkie prze\u015bwity w zachmurzeniu;<\/li>\n\n\n\n<li>przeja\u015bnienia (z przeja\u015bnieniami) \u2013 gdy zachmurzenie ca\u0142kowite maleje na kr\u00f3tkie okresy do zachmurzenia du\u017cego i chwilami wyst\u0119puj\u0105 ma\u0142e przerwy w jednolitej warstwie zachmurzenia;<\/li>\n\n\n\n<li>wi\u0119ksze przeja\u015bnienia&nbsp; (z wi\u0119kszymi przeja\u015bnieniami) \u2013 gdy zachmurzenie ca\u0142kowite lub du\u017ce maleje okresami do umiarkowanego;<\/li>\n\n\n\n<li>rozpogodzenia (z rozpogodzeniami) \u2013 gdy zachmurzenie ca\u0142kowite lub du\u017ce maleje okresami do zachmurzenia ma\u0142ego lub bezchmurnego nieba;<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>ZJAWISKA POGODOWE (W S\u0142owniku uwzgl\u0119dniono jedynie zjawiska najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce w prognozach pogody)<\/summary>\n<p><strong>Burza<\/strong> \u2013 zjawisko atmosferyczne charakteryzuj\u0105ce si\u0119 wy\u0142adowaniami elektrycznymi w atmosferze, zwi\u0105zane z wyst\u0119powaniem chmur Cumulonimbus; cz\u0119sto po\u0142\u0105czone z nag\u0142ym, silnym wzrostem pr\u0119dko\u015bci wiatru, przelotnymi opadami deszczu, \u015bniegu, gradu lub krupy \u015bnie\u017cnej oraz tr\u0105bami powietrznymi; w wielu przypadkach stanowi zagro\u017cenie dla ludzi, zwierz\u0105t, przyrody oraz infrastruktury.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deszcz<\/strong> \u2013 opad sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z kropel wody o \u015brednicy \u22650,5 mm; wskaz\u00f3wka praktyczna \u2013 nawet przy s\u0142abym deszczu obserwujemy, jak krople deszczu uderzaj\u0105 w tafl\u0119 wody, np. w ka\u0142u\u017c\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deszcz lodowy<\/strong> \u2013 opad w postaci przezroczystych ziaren lodu o \u015brednicy 1 do 3 mm; powstaje podczas gwa\u0142townego zamarzania przech\u0142odzonych kropel deszczu w czasie opadania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deszcz ze \u015bniegiem<\/strong> \u2013 opad mieszany deszczu oraz \u015bniegu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u017cawka<\/strong> \u2013 opad bardzo drobnych kropel wody o \u015brednicy &lt;0,5 mm; wskaz\u00f3wka praktyczna \u2013 padaj\u0105cych kropel m\u017cawki nie zauwa\u017cymy na ka\u0142u\u017cach, odczujemy je za to na ods\u0142oni\u0119tych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a, np. na twarzy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Grad<\/strong> \u2013 opad w postaci bry\u0142ek lodu o \u015brednicy 5 do 50 mm, niekiedy wi\u0119kszych, tworz\u0105cy si\u0119 w chmurze Cumulonimbus; w przekroju gradziny wida\u0107 naprzemienne warstewki przezroczystego lodu i nieprzezroczystego \u015bniegu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Go\u0142oled\u017a<\/strong> \u2013 osad lodu, na og\u00f3\u0142 przezroczysty, powsta\u0142y wskutek zamarzni\u0119cia silnie przech\u0142odzonych kropelek m\u017cawki lub deszczu na powierzchniach o temperaturze w pobli\u017cu 0\u00b0C lub z nieprzech\u0142odzonych kropel m\u017cawki lub deszczu na powierzchniach o temperaturze ni\u017cszej ni\u017c 0\u00b0C; inaczej \u2013 osad lodu powsta\u0142y w wyniku opad\u00f3w marzn\u0105cych.<br>Uwaga:<em> Z go\u0142oledzi\u0105 nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 zamarzania mokrej lub pokrytej roztopionym \u015bniegiem nawierzchni dr\u00f3g. Takie zjawisko nazywamy <strong>oblodzeniem<\/strong> nawierzchni.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Krupa \u015bnie\u017cna<\/strong> \u2013 opad bia\u0142ych, nieprzezroczystych, matowych ziaren lodu o \u015brednicy zazwyczaj 2 do 5 mm; wygl\u0105dem przypomina kulki styropianu i to odr\u00f3\u017cnia j\u0105 od p\u0142atk\u00f3w \u015bniegu; od gradu r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce jej ziarna s\u0105 bia\u0142e i nieprzezroczyste; krupa uderzaj\u0105c o powierzchni\u0119 odbija si\u0119 w r\u00f3\u017cnych kierunkach; tworzy si\u0119 w chmurach k\u0142\u0119biastych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mg\u0142a<\/strong> \u2013 zawiesina bardzo ma\u0142ych kropel wody lub kryszta\u0142k\u00f3w lodu w przyziemnej warstwie powietrza, zmniejszaj\u0105ca widzialno\u015b\u0107 poziom\u0105 tak, \u017ce na wysoko\u015bci obserwatora (poziom ok. 1,8 m) widzialno\u015b\u0107 pozioma jest mniejsza ni\u017c 1 km.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marzn\u0105cy deszcz\/marzn\u0105ca m\u017cawka\/opady marzn\u0105ce<\/strong> \u2013 opad deszczu lub m\u017cawki, kt\u00f3rego krople zamarzaj\u0105 w zetkni\u0119ciu z gruntem lub przedmiotami powoduj\u0105c go\u0142oled\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marzn\u0105ca mg\u0142a<\/strong> \u2013 mg\u0142a, kt\u00f3rej przech\u0142odzone krople wody zamarzaj\u0105 przy kontakcie z przedmiotami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mokry \u015bnieg<\/strong> \u2013 opad \u015bniegu przy temperaturze powietrza w pobli\u017cu 0\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nawa\u0142nica <\/strong>\u2013 gwa\u0142towny wzrost pr\u0119dko\u015bci wiatru, cz\u0119sto zwi\u0105zany z burz\u0105, ulew\u0105 lub \u015bnie\u017cyc\u0105; pr\u0119dko\u015b\u0107 wiatru wzrasta o co najmniej 8 m\/s w stosunku do \u015bredniej pr\u0119dko\u015bci pocz\u0105tkowej wynosz\u0105cej minimum 10 m\/s; cz\u0119sto po\u0142\u0105czony z nag\u0142\u0105 zmian\u0105 kierunku wiatru (zob. te\u017c szkwa\u0142).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oblodzenie nawierzchni<\/strong> \u2013 proces powstawania lodu wskutek zamarzania wody pochodz\u0105cej z opad\u00f3w m\u017cawki, deszczu, deszczu ze \u015bniegiem, mokrego \u015bniegu lub ze stopnia\u0142ej pokrywy \u015bnie\u017cnej; wyst\u0119puje zazwyczaj przy istotnej zmianie temperatury z dodatniej na ujemn\u0105, kt\u00f3ra powoduje zamarzanie mokrych nawierzchni.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Silne zamglenie<\/strong> \u2013 ograniczenie widzialno\u015bci od 1 km do 3 km przez zawiesin\u0119 mikroskopijnych kropelek wody.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Superkom\u00f3rka burzowa<\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lne stadium formacji chmury burzowej Cumulonimbus, w kt\u00f3rym pr\u0105dy wznosz\u0105ce dodatkowo ulegaj\u0105 rotacji (unosz\u0105 si\u0119 ruchem spiralnym), w ten spos\u00f3b wyd\u0142u\u017caj\u0105c czas \u017cycia chmury, co pozwala na jej rozbudowanie oraz zwi\u0119kszenie nat\u0119\u017cenia zjawisk i wzrost prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia zjawisk szczeg\u00f3lnie gwa\u0142townych, jak du\u017cy grad, silna ulewa, nawa\u0142nica lub szkwa\u0142 czy tr\u0105ba powietrzna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Szad\u017a<\/strong> \u2013 osad lodu powstaj\u0105cy wskutek zamarzania ma\u0142ych, przech\u0142odzonych kropelek wody (mg\u0142y lub chmury) w momencie zetkni\u0119cia z powierzchni\u0105 przedmiotu, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 ze zlepionych kryszta\u0142k\u00f3w lodu; powstawaniu szadzi sprzyja umiarkowany lub silny wiatr; u\u017cywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c terminu sad\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015anieg<\/strong> \u2013 opad pojedynczych lub zlepionych sze\u015bciok\u0105tnych kryszta\u0142k\u00f3w lodu, po\u0142\u0105czonych w r\u00f3\u017cne formy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015anie\u017cyca <\/strong>\u2013 intensywny opad \u015bniegu, zmniejszaj\u0105cy widzialno\u015b\u0107 do 200 m lub poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tr\u0105ba powietrzna\/tornado <\/strong>\u2013 gwa\u0142townie wiruj\u0105ca wok\u00f3\u0142 osi pionowej kolumna powietrza, najcz\u0119\u015bciej wyrastaj\u0105ca z podstawy chmury Cumulonimbus i pozostaj\u0105ca jednocze\u015bnie w kontakcie z powierzchni\u0105 ziemi; najcz\u0119\u015bciej o \u015brednicy kilkudziesi\u0119ciu, rzadziej kilkuset metr\u00f3w, chocia\u017c obserwowano tornada o&nbsp;\u015brednicy nawet 2 km, a rekordowe przekracza\u0142y \u015brednic\u0119 4 km; najcz\u0119\u015bciej przyjmuje posta\u0107 widzialnego leja kondensacyjnego, w\u0119\u017cszym ko\u0144cem dotykaj\u0105cego ziemi; dolna cz\u0119\u015b\u0107 leja otoczona jest materia\u0142em unoszonym z powierzchni (py\u0142, od\u0142amki, ro\u015blinno\u015b\u0107 itp.); najgro\u017aniejsze s\u0105 tr\u0105by powietrzne zwi\u0105zane z&nbsp;superkom\u00f3rkami burzowymi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tr\u0105ba wodna \u2013<\/strong> tr\u0105ba powietrzna powstaj\u0105ca nad powierzchnia wody, na og\u00f3\u0142 o mniejszej \u015brednicy ni\u017c tr\u0105ba powietrzna (\u015brednica leja rzadko przekracza 30 m); najpowszechniejszy rodzaj tr\u0105b wodnych to tr\u0105by niezwi\u0105zane z superkom\u00f3rkami burzowymi, powstaj\u0105ce gdy nad ciep\u0142\u0105 wod\u0119 nap\u0142ywa zimne powietrze, czasami podczas dobrej pogody; wypi\u0119trzaj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas chmury k\u0142\u0119biaste prowadz\u0105 do powstawania tr\u0105b wodnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Widzialno\u015b\u0107 \u2013 <\/strong>pozioma odleg\u0142o\u015b\u0107 widzenia; maksymalna odleg\u0142o\u015b\u0107, z kt\u00f3rej rozr\u00f3\u017cniany jest czarny obiekt usytuowany przy powierzchni gruntu na jasnym tle w \u015bwietle dnia lub kt\u00f3ry mo\u017cna dostrzec i rozpozna\u0107 w&nbsp;nocy, je\u015bli o\u015bwietlenie og\u00f3lne wzro\u015bnie do normalnego poziomu \u015bwiat\u0142a dziennego;<br>z\u0142a: do 200 m,<br>bardzo s\u0142aba: \u2265200 m do 1000 m,<br>s\u0142aba: \u22651 km do 3 km,<br>dobra: \u226510 km do 30 km,<br>bardzo dobra: \u226530 km.<br>Uwaga:<em> B\u0142\u0119dem jest u\u017cywanie w prognozach meteorologicznych terminu \u201ewidoczno\u015b\u0107\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zamie\u0107 \u015bnie\u017cna<\/strong> \u2013 unoszenie \u015bniegu z powierzchni ziemi i przenoszenie go przez wiatr, powoduj\u0105ce ograniczenie widzialno\u015bci i powstawanie zasp; wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<br>&#8211; zamie\u0107 \u015bnie\u017cn\u0105 nisk\u0105 \u2013 przenoszenie \u015bniegu na wysoko\u015b\u0107 do 1,5 m (na poziomie oczu obserwatora widzialno\u015b\u0107 nieznacznie zmniejszona);<br>&#8211; zamie\u0107 \u015bnie\u017cn\u0105 wysok\u0105 \u2013 przenoszenie \u015bniegu na wysoko\u015b\u0107 wy\u017csz\u0105 ni\u017c 1,5 m (na poziomie oczu obserwatora widzialno\u015b\u0107 znacznie ograniczona).<br><br><strong>Zawieja \u015bnie\u017cna<\/strong> \u2013 opady \u015bniegu wyst\u0119puj\u0105ce przy umiarkowanym i silnym wietrze; podobnie jak zamie\u0107 \u015bnie\u017cna powoduje ograniczenie widzialno\u015bci i tworzenie si\u0119 zasp; inaczej: zamie\u0107 \u015bnie\u017cna przy r\u00f3wnoczesnym opadzie \u015bniegu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>OPADY \u2013 CHARAKTERYSTYKI UZUPE\u0141NIAJ\u0104CE<\/summary>\n<p><strong>Opad jednostajny,<\/strong> <strong>opad ci\u0105g\u0142y<\/strong> \u2013 opad z chmur warstwowych z jednostajnymi okresowymi zmianami nat\u0119\u017cenia; mo\u017ce by\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142y, utrzymuj\u0105cy si\u0119 od kilku do kilkudziesi\u0119ciu godzin z przerwami \u2013 okresy opad\u00f3w przewa\u017caj\u0105 nad okresami przerw.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Opad przelotny<\/strong> \u2013 opad z chmury Cumulonimbus lub innych wypi\u0119trzonych chmur k\u0142\u0119biastych; na og\u00f3\u0142 kr\u00f3tkotrwa\u0142y; o nat\u0119\u017ceniu zmiennym lub ulewny o du\u017cym nat\u0119\u017ceniu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nat\u0119\u017cenie opadu<\/strong> \u2013 wysoko\u015b\u0107 opadu przypadaj\u0105ca na jednostk\u0119 czasu, niezale\u017cnie od jego rodzaju; wyra\u017cane w mm\/min lub w mm\/h:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"560\" height=\"153\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/natezenie_opadu_slownik.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2370\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/natezenie_opadu_slownik.jpg 560w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/natezenie_opadu_slownik-300x82.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/natezenie_opadu_slownik-18x5.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 560px) 100vw, 560px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Wysoko\u015b\u0107 opadu \u2013 <\/strong>wysoko\u015b\u0107warstwy wody pochodz\u0105cej z opad\u00f3w, kt\u00f3ra powsta\u0142aby na poziomej powierzchni pod\u0142o\u017ca, gdyby woda nie odp\u0142ywa\u0142a, nie wsi\u0105ka\u0142a w grunt i nie parowa\u0142a. Okre\u015bla si\u0119 j\u0105 w mm, najcz\u0119\u015bciej za okres 12 lub 24 h (1 mm opadu odpowiada 1 litrowi wody na 1 m<sup>2<\/sup>).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pokrywa \u015bnie\u017cna \u2013<\/strong> \u015bnieg zalegaj\u0105cy na powierzchni ziemi, maj\u0105cy grubo\u015b\u0107 co najmniej 0,5 cm i&nbsp;pokrywaj\u0105cy j\u0105 przynajmniej w 50%.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Grubo\u015b\u0107 pokrywy \u015bnie\u017cnej<\/strong> \u2013 ca\u0142kowita wysoko\u015b\u0107 (cm) warstwy zalegaj\u0105cego \u015bniegu, mierzona na p\u0142askiej powierzchni gruntu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przyrost pokrywy \u015bnie\u017cnej<\/strong> \u2013 wysoko\u015b\u0107 (cm) warstwy \u015bwie\u017co spad\u0142ego \u015bniegu, mierzona na p\u0142askiej powierzchni gruntu; najcz\u0119\u015bciej okre\u015bla si\u0119 przyrost za okres 12 lub 24 h.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>TEMPERATURA POWIETRZA<\/summary>\n<p><strong>Temperatura powietrza \u2013 <\/strong>temperatura zmierzona lub prognozowana dla wysoko\u015bci 2 m nad gruntem, w&nbsp;cieniu, tj. w miejscu nie nara\u017conym na bezpo\u015brednie dzia\u0142anie promieni s\u0142onecznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temperatura<\/strong> <strong>maksymalna<\/strong> \u2013 najwy\u017csza temperatura zanotowana w okresie obj\u0119tym prognoz\u0105, np. w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temperatura minimalna \u2013 <\/strong>najni\u017csza temperatura zanotowana w okresie obj\u0119tym prognoz\u0105, np.&nbsp;w nocy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temperatura \u015brednia dobowa<\/strong> \u2013 \u015brednia z warto\u015bci temperatury minimalnej, maksymalnej i temperatury zmierzonej o godzinie 06:00 UTC i 18:00 UTC; obliczana wed\u0142ug wzoru&nbsp; t<sub>\u015br<\/sub> = (t<sub>min<\/sub> + t<sub>max<\/sub> + t<sub>06<\/sub> + t<sub>18<\/sub>)\/4.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Upa\u0142, upalnie<\/strong> \u2013 temperatura maksymalna powy\u017cej 30\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gor\u0105co<\/strong> \u2013 temperatura maksymalna pomi\u0119dzy 25\u00b0C a 30\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bardzo ciep\u0142a noc <\/strong>\u2013 noc z temperatur\u0105 minimaln\u0105 od 18\u00b0C do 20\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tropikalna noc<\/strong> \u2013 noc, podczas kt\u00f3rej temperatura powietrza nie spada poni\u017cej 20\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przymrozek<\/strong> \u2013 spadek temperatury powietrza poni\u017cej 0\u00b0C przy dodatniej \u015bredniej temperaturze dobowej, tj. wy\u017cszej ni\u017c 0\u00b0C, trwaj\u0105cy mniej ni\u017c po\u0142ow\u0119 doby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przymrozek przygruntowy<\/strong> \u2013 spadek temperatury przy gruncie (na wys. 5 cm) poni\u017cej 0\u00b0C przy dodatniej temperaturze minimalnej na wysoko\u015bci 2 m, tj. powy\u017cej 0\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mr\u00f3z, mro\u017ano<\/strong> \u2013 temperatura maksymalna poni\u017cej 0\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Silny mr\u00f3z<\/strong> \u2013 temperatura minimalna \u201315\u00b0C lub ni\u017csza.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Odwil\u017c<\/strong> \u2013 w sezonie zimowym kilkudniowe topnienie \u015bniegu i lodu na powierzchni gruntu przy wzro\u015bcie temperatury powy\u017cej 0\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temperatura oko\u0142o<\/strong> \u2013 temperatura w granicach \u00b11\u00b0C od podanej warto\u015bci.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>WIATR<\/summary>\n<p><strong>Wiatr<\/strong> \u2013 poziomy ruch powietrza wzgl\u0119dem powierzchni ziemi okre\u015blany przez pr\u0119dko\u015b\u0107 i kierunek; wiatr charakteryzuje si\u0119 przez podanie pr\u0119dko\u015bci \u015bredniej i pr\u0119dko\u015bci w porywach oraz kierunku; do okre\u015blenia pr\u0119dko\u015bci wiatru u\u017cywane s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce jednostki: m\/s, km\/h oraz w\u0119z\u0142y; w&nbsp;meteorologii morskiej u\u017cywa si\u0119 tak\u017ce si\u0142y wiatru mierzonej w skali Beauforta.<br><br>Okre\u015blenia opisowe \u015bredniej pr\u0119dko\u015bci<strong> <\/strong>wiatru<strong> <\/strong>i odpowiadaj\u0105ce im pr\u0119dko\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"472\" height=\"225\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/wiatr_predkosci.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2400\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/wiatr_predkosci.jpg 472w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/wiatr_predkosci-300x143.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/wiatr_predkosci-18x9.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 472px) 100vw, 472px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Kierunek wiatru \u2013 <\/strong>w meteorologii<strong> <\/strong>kierunek,z kt\u00f3rego wieje wiatr; w prognozach synoptycznych podawany opisowo wed\u0142ug o\u015bmiokierunkowej r\u00f3\u017cy wiatr\u00f3w, co odpowiada nast\u0119puj\u0105cym nazwom sektor\u00f3w oraz warto\u015bciom k\u0105ta:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"451\" height=\"205\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/kierunek_wiatru.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2401\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/kierunek_wiatru.jpg 451w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/kierunek_wiatru-300x136.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/kierunek_wiatru-18x8.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 451px) 100vw, 451px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Cisza<\/strong> \u2013 brak ruchu powietrza, kierunek trudno jest okre\u015bli\u0107, a pr\u0119dko\u015b\u0107 wiatru wynosi &lt;1 km\/h.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wiatr zmienny<\/strong> \u2013 wiatr o s\u0142abej pr\u0119dko\u015bci (do 3 m\/s) wieje z r\u00f3\u017cnych kierunk\u00f3w; je\u015bli mo\u017cna ustali\u0107 dominuj\u0105cy, najcz\u0119stszy kierunek wiatru, u\u017cywa si\u0119 np. okre\u015blenia: wiatr zmienny z przewag\u0105 zachodniego<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wiatr zmieniaj\u0105cy si\u0119<\/strong> \u2013 gdy w zasi\u0119gu chmur Cb wyst\u0119puj\u0105 nag\u0142e zmiany kierunku wiatru.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Poryw wiatru<\/strong> \u2013 nag\u0142y wzrost pr\u0119dko\u015bci wiatru, przewy\u017cszaj\u0105cy o co najmniej 5 m\/s \u015bredni\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 wiatru i trwaj\u0105cy nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 2 minuty.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bryza<\/strong> \u2013 wiatr lokalny powstaj\u0105cy w cyklu dobowym na granicy dw\u00f3ch \u015brodowisk o innych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach nagrzewania si\u0119, np. na granicy l\u0105d\u2013woda; w zale\u017cno\u015bci od rodzaju obszar\u00f3w, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi wyst\u0119puje gradient termiczny, rozr\u00f3\u017cniamy bryz\u0119 morsk\u0105, bryz\u0119 g\u00f3rsk\u0105, bryz\u0119 miejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Skala Beauforta<\/strong> \u2013 trzynastostopniowa, umowna, opisowa skala pr\u0119dko\u015bci wiatru u\u017cywana w prognozach morskich dla okre\u015blania si\u0142y wiatru.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"522\" height=\"347\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/skala_Beauforta.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2404\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/skala_Beauforta.jpg 522w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/skala_Beauforta-300x199.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/skala_Beauforta-18x12.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 522px) 100vw, 522px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Szkwa\u0142 \u2013 <\/strong>nag\u0142y, kr\u00f3tkotrwa\u0142y (jednak przynajmniej 1-minutowy) wzrost pr\u0119dko\u015bci wiatru o co najmniej 8&nbsp;m\/s w stosunku do \u015bredniej pr\u0119dko\u015bci pocz\u0105tkowej wynosz\u0105cej minimum 10 m\/s, cz\u0119sto po\u0142\u0105czony z&nbsp;nag\u0142\u0105 zmian\u0105 kierunku wiatru; inaczej te\u017c nawa\u0142nica.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sztorm<\/strong> \u2013 wiatr wyst\u0119puj\u0105cy nad obszarami m\u00f3rz i ocean\u00f3w, o sile nie mniejszej ni\u017c 8 w skali Beauforta; te\u017c: zjawisko meteorologiczne na morzach i oceanach w postaci silnego, porywistego, d\u0142ugotrwa\u0142ego wiatru o sile nie mniejszej ni\u017c 8 w skali Beauforta, powoduj\u0105cego powstawanie wysokich fal.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wiatr fenowy <\/strong>\u2013 ciep\u0142y, suchy i zwykle silny wiatr wiej\u0105cy od grzbiet\u00f3w g\u00f3rskich w kierunku dolin; powstaje przy przep\u0142ywie powietrza prostopadle do pasma g\u00f3rskiego; towarzyszy mu wzrost temperatury powietrza i spadek wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej po stronie zawietrznej grzbiet\u00f3w; w Polsce wyst\u0119puje w Sudetach i&nbsp;w&nbsp;Karpatach; na Podhalu i w Tatrach ma nazw\u0119 lokaln\u0105 wiatr halny.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wiatr halny<\/strong> \u2013 nazwa lokalna wiatru fenowego na Podhalu i w Tatrach.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>ZMIENNO\u015a\u0106 CZASOWO-PRZESTRZENNA PROGNOZOWANYCH ELEMENT\u00d3W POGODY<\/summary>\n<p><strong>Okresami \u2013 <\/strong>przy powtarzalno\u015bci zjawiska w okresie wa\u017cno\u015bci prognozy, zjawisko wyst\u0119puje z przerwami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przej\u015bciowo<\/strong> \u2013 w pewnym okresie, ale tylko jednokrotnie w danym okresie prognozy stopniowo przy zmianach r\u00f3wnomiernych w danym okresie prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Szybko<\/strong>, <strong>wolno<\/strong> \u2013 przy zmianach nier\u00f3wnomiernych w danym okresie prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gwa\u0142townie<\/strong> \u2013 przy zmianach zachodz\u0105cych w bardzo szybkim tempie w danym okresie prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pocz\u0105tkowo<\/strong> \u2013 od pocz\u0105tku do 1\/3 danego okresu prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>P\u00f3\u017aniej<\/strong> \u2013 czas po okresie \u201epocz\u0105tkowo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W ko\u0144cu<\/strong> <strong>okresu<\/strong> \u2013 w ko\u0144cowej 1\/3 danego okresu prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W pierwszej po\u0142owie<\/strong> \u2013 odnosi si\u0119 do danego okresu prognozy, analogicznie \u201ew drugiej po\u0142owie\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u0142ugotrwa\u0142e<\/strong> \u2013 zjawisko wyst\u0119powa\u0107 b\u0119dzie w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci danego okresu prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kr\u00f3tkotrwa\u0142e<\/strong> \u2013 zjawisko wyst\u0119powa\u0107 b\u0119dzie w niewielkiej cz\u0119\u015bci danego okresu prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Na og\u00f3\u0142, przewa\u017cnie<\/strong> \u2013 okre\u015blenia odnosz\u0105 si\u0119 do co najmniej 3\/4 danego okresu prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przewa\u017cnie, na og\u00f3\u0142<\/strong> \u2013 okre\u015blenia odnosz\u0105 si\u0119 do co najmniej 3\/4 obszaru prognostycznego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Miejscami, gdzieniegdzie<\/strong> \u2013 gdy zjawisko ma wyst\u0105pi\u0107 nieregularnie, a rozk\u0142ad jest losowy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lokalnie<\/strong> \u2013 gdy wyst\u0105pienie zjawiska jest zwi\u0105zane z warunkami lokalnymi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mo\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong> \u2013 zjawisko na przewa\u017caj\u0105cym obszarze nie b\u0119dzie obserwowane, lecz istnieje prawdopodobie\u0144stwo jego lokalnego wyst\u0105pienia lub wyst\u0105pienie zjawiska w konkretnym punkcie obszaru nie jest pewne, mimo \u017ce na obszarze prognostycznym jest spodziewane.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>UK\u0141ADY BARYCZNE<\/summary>\n<p><strong>Ni\u017c<\/strong> \u2013 uk\u0142ad baryczny, w kt\u00f3rym najni\u017csze ci\u015bnienie wyst\u0119puje w o\u015brodku; na mapach synoptycznych zobrazowany jest zazwyczaj jedn\u0105 lub kilkoma zamkni\u0119tymi izobarami; punkt odpowiadaj\u0105cy minimalnej warto\u015bci ci\u015bnienia nosi nazw\u0119 o\u015brodka ni\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zatoka ni\u017cowa<\/strong> \u2013 obszar obni\u017conego ci\u015bnienia o wyd\u0142u\u017conym kszta\u0142cie, w kt\u00f3rym najni\u017csze ci\u015bnienie le\u017cy na linii zwanej osi\u0105 zatoki, b\u0119d\u0105cej r\u00f3wnocze\u015bnie lini\u0105 najwi\u0119kszej krzywizny izobar; peryferyjna cz\u0119\u015b\u0107 ni\u017cu, na mapach synoptycznych izobary przyjmuj\u0105 kszta\u0142t litery U lub V i maj\u0105 krzywizn\u0119 cyklonaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Obszar obni\u017conego ci\u015bnienia<\/strong> \u2013 obszar, w kt\u00f3rym warto\u015b\u0107 ci\u015bnienia na mapach synoptycznych jest ni\u017csza od 1015 hPa, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 niewielkim gradientem ci\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bruzda niskiego ci\u015bnienia<\/strong> \u2013 obszar obni\u017conego ci\u015bnienia o mocno wyd\u0142u\u017conym kszta\u0142cie, mi\u0119dzy dwoma uk\u0142adami wysokiego ci\u015bnienia; na mapach synoptycznych izobary s\u0105 prawie r\u00f3wnoleg\u0142e do osi bruzdy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0142abogradientowy<\/strong> <strong>obszar obni\u017conego ci\u015bnienia <\/strong>\u2013 obszar z ma\u0142ymi r\u00f3\u017cnicami ci\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pog\u0142\u0119bianie si\u0119 ni\u017cu<\/strong> \u2013 spadek ci\u015bnienia w obr\u0119bie ni\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wype\u0142nianie si\u0119 ni\u017cu<\/strong> \u2013 wzrost ci\u015bnienia w obr\u0119bie ni\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wy\u017c<\/strong> \u2013 uk\u0142ad baryczny, w kt\u00f3rym najwy\u017csze ci\u015bnienie wyst\u0119puje w centrum; na mapach synoptycznych ma zazwyczaj jedn\u0105 lub wi\u0119cej zamkni\u0119tych izobar; punkt odpowiadaj\u0105cy maksymalnej warto\u015bci ci\u015bnienia nosi nazw\u0119 centrum wy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Klin wysokiego ci\u015bnienia<\/strong> \u2013 obszar podwy\u017cszonego ci\u015bnienia o wyd\u0142u\u017conym kszta\u0142cie, w kt\u00f3rym najwy\u017csze ci\u015bnienie le\u017cy na linii zwanej osi\u0105 klina, b\u0119d\u0105cej r\u00f3wnocze\u015bnie lini\u0105 najwi\u0119kszej krzywizny izobar; peryferyjna cz\u0119\u015b\u0107 wy\u017cu, na mapach synoptycznych izobary przyjmuj\u0105 kszta\u0142t litery U i maj\u0105 krzywizn\u0119 antycyklonaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Obszar podwy\u017cszonego ci\u015bnienia<\/strong> \u2013 obszar, w kt\u00f3rym warto\u015b\u0107 ci\u015bnienia na mapach synoptycznych jest r\u00f3wna lub wy\u017csza od 1015 hPa, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 niewielkim gradientem ci\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wa\u0142 wysokiego ci\u015bnienia<\/strong> \u2013 obszar podwy\u017cszonego ci\u015bnienia o mocno wyd\u0142u\u017conym kszta\u0142cie, mi\u0119dzy dwoma ni\u017cami; na mapach synoptycznych izobary s\u0105 prawie r\u00f3wnoleg\u0142e do osi wa\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Siod\u0142o baryczne<\/strong> \u2013 obszar pomi\u0119dzy dwoma uk\u0142adami wysokiego i dwoma niskiego ci\u015bnienia po\u0142o\u017conymi naprzemiennie, naprzeciw siebie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0142abogradientowy obszar podwy\u017cszonego ci\u015bnienia<\/strong> \u2013 obszar z ma\u0142ymi r\u00f3\u017cnicami ci\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0142abni\u0119cie wy\u017cu<\/strong> \u2013 spadek ci\u015bnienia w wy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Umacnianie si\u0119 wy\u017cu \u2013 <\/strong>wzrost ci\u015bnienia w wy\u017cu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>MASY POWIETRZA DOCIERAJ\u0104CE NAD POLSK\u0118<\/summary>\n<p>Uwaga: <em>Okre\u015blenie \u201emasa powietrza\u201d stosuje si\u0119 w liczbie pojedynczej, gdy\u017c w kontek\u015bcie opisu<\/em> <em>sytuacji barycznej z jednego obszaru \u017ar\u00f3d\u0142owego nap\u0142ywa\u0107 mo\u017ce nad Polsk\u0119 tylko jedna masa powietrza.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ch\u0142odna masa powietrza<\/strong> \u2013 masa, kt\u00f3ra nabra\u0142a swoich cech nad obszarem wzgl\u0119dnie ch\u0142odniejszych szeroko\u015bci geograficznych i wkracza nad obszar cieplejszy, gdzie stopniowo poch\u0142ania ciep\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciep\u0142a masa powietrza<\/strong> \u2013 masa, kt\u00f3ra nabra\u0142a swoich cech nad obszarem wzgl\u0119dnie cieplejszych szeroko\u015bci geograficznych i wkracza nad obszar ch\u0142odniejszy, gdzie stopniowo oddaje ciep\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze arktyczne<\/strong> \u2013 powietrze, kt\u00f3rego obszarem \u017ar\u00f3d\u0142owym jest Arktyka i przylegaj\u0105ce do niej cz\u0119\u015bci kontynent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze polarne<\/strong> \u2013 powietrze, kt\u00f3rego obszarem \u017ar\u00f3d\u0142owym s\u0105 umiarkowane szeroko\u015bci geograficzne.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze polarne kontynentalne<\/strong> \u2013 powietrze uformowane nad kontynentami w umiarkowanych szeroko\u015bciach geograficznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze<\/strong> <strong>polarne morskie<\/strong> \u2013 powietrze uformowane nad oceanami i morzami w umiarkowanych szeroko\u015bciach geograficznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze zwrotnikowe<\/strong> \u2013 powietrze, kt\u00f3rego obszar \u017ar\u00f3d\u0142owy po\u0142o\u017cony jest w podzwrotnikowych szeroko\u015bciach geograficznych, a latem r\u00f3wnie\u017c nad kontynentami po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci strefy umiarkowanej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze<\/strong> <strong>zwrotnikowe kontynentalne<\/strong> \u2013 powietrze uformowane nad obszarami kontynent\u00f3w w podzwrotnikowych szeroko\u015bciach geograficznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powietrze<\/strong> <strong>zwrotnikowe morskie<\/strong> \u2013 powietrze uformowane nad obszarami wodnymi w podzwrotnikowych szeroko\u015bciach geograficznych.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku, gdy masa powietrza ulega transformacji, mo\u017cna u\u017cywa\u0107 okre\u015ble\u0144: powietrze pochodzenia zwrotnikowego, powietrze arktyczne stare itp.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>FRONTY ATMOSFERYCZNE<\/summary>\n<p><strong>Front atmosferyczny \u2013 <\/strong>strefa przej\u015bciowa mi\u0119dzy dwiema masami powietrza o r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach fizycznych; na mapach synoptycznych przedstawiany jest w formie linii oznaczaj\u0105cej stref\u0119 zetkni\u0119cia powierzchni frontowej z powierzchni\u0105 ziemi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front ch\u0142odny<\/strong> \u2013 front przemieszczaj\u0105cy si\u0119 w stron\u0119 ciep\u0142ej masy powietrza, za kt\u00f3rym nap\u0142ywa ch\u0142odniejsze powietrze.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front ciep\u0142y<\/strong> \u2013 front przemieszczaj\u0105cy si\u0119 w stron\u0119 ch\u0142odnej masy powietrza, za kt\u00f3rym nap\u0142ywa cieplejsze powietrze.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front okluzji<\/strong> \u2013 front powsta\u0142y z po\u0142\u0105czenia si\u0119 frontu ciep\u0142ego i ch\u0142odnego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front stacjonarny<\/strong> \u2013 front przemieszczaj\u0105cy si\u0119 bardzo wolno lub niezmieniaj\u0105cy swojego po\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front wt\u00f3rny\/drugorz\u0119dny<\/strong> \u2013 front ch\u0142odny rozdziela r\u00f3\u017cne strefy termiczne tej samej masy powietrza.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front pofalowany, fala na froncie, faluj\u0105cy front ch\u0142odny<\/strong> \u2013 zaburzenia na linii frontu, cz\u0119sto b\u0119d\u0105ce pocz\u0105tkiem tworzenia si\u0119 ni\u017cu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front aktywny<\/strong> \u2013 wyra\u017ana zmiana pogody po obu stronach frontu wraz z gwa\u0142townymi i intensywnymi zjawiskami; dynamiczna zmiana warunk\u00f3w pogodowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front ma\u0142o aktywny<\/strong> \u2013 s\u0142abo wyra\u017cona zmiana pogody po obu stronach frontu; zjawiska towarzysz\u0105ce maj\u0105 \u0142agodny przebieg lub nie wyst\u0119puj\u0105 wcale.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front uaktywniaj\u0105cy si\u0119<\/strong> \u2013 zjawiska wyst\u0119puj\u0105ce w strefie frontu nasilaj\u0105 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front s\u0142abn\u0105cy<\/strong> \u2013 zjawiska wyst\u0119puj\u0105ce w strefie frontu powoli trac\u0105 na swej dynamice i zanikaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Front rozmywaj\u0105cy si\u0119, rozmyty<\/strong> \u2013 front rozdzielaj\u0105cy masy o ma\u0142o zr\u00f3\u017cnicowanych cechach fizycznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Uwaga: <em>B\u0142\u0119dem jest stosowanie okre\u015ble\u0144: linia frontu, front zalega.<\/em><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>NAJWA\u017bNIEJSZE POJ\u0118CIA I ZWROTY W MODELOWANIU METEOROLOGICZNYM<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Definicje kluczowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA OG\u00d3LNEGO CHARAKTERU POGODY<\/summary>\n<p>Stosowana g\u0142\u00f3wnie na potrzeby prognoz d\u0142ugoterminowych. W przeciwie\u0144stwie do prognozy pogody, nie zawiera szczeg\u00f3\u0142owych informacji o pogodzie na dany dzie\u0144, a jedynie og\u00f3lne informacje o trendach, jakie mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 w d\u0142u\u017cszym okresie czasu, najcz\u0119\u015bciej tygodnia, miesi\u0105ca lub sezonu. Za pomoc\u0105 takich parametr\u00f3w, jak np. \u015brednia temperatura powietrza lub suma opad\u00f3w atmosferycznych, przewiduje si\u0119 czy prognozowany okres (tydzie\u0144, miesi\u0105c, sezon) b\u0119dzie cieplejszy, ch\u0142odniejszy, bardziej suchy, lub bardziej wilgotny ni\u017c normalnie. Patrz: norma (prognozy d\u0142ugoterminowe).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA D\u0141UGOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza pogody lub prognoza og\u00f3lnego charakteru pogody na co najmniej 14 dni do przodu. Prognozy d\u0142ugoterminowe dzielimy na prognozy: szczeg\u00f3\u0142owe, tygodniowe, dekadowe, miesi\u0119czne, sezonowe.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA D\u0141UGOTERMINOWA \u2013 SZCZEG\u00d3\u0141OWA<\/summary>\n<p>Prognoza pogody na ka\u017cdy dzie\u0144 tygodnia na co najmniej 14 dni do przodu; najcz\u0119\u015bciej na 14-15 dni do przodu, np. prognoza numeryczna modelu WRF-GFS Medium.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA D\u0141UGOTERMINOWA \u2013 TYGODNIOWA<\/summary>\n<p>Prognoza og\u00f3lnego charakteru pogody na ka\u017cdy tydzie\u0144 kalendarzowy na co najmniej 2 tygodnie do przodu; najcz\u0119\u015bciej na 4-6 tygodni do przodu, np. prognoza numeryczna modelu ECMWF EPS 46.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA D\u0141UGOTERMINOWA \u2013 DEKADOWA<\/summary>\n<p>Prognoza og\u00f3lnego charakteru pogody na ka\u017cd\u0105 dekad\u0119 miesi\u0105ca (okres 10 dni) na co najmniej 2 dekady do przodu; najcz\u0119\u015bciej na 3 dekady do przodu, np. prognoza numeryczno-statystyczna modelu IMGW-TWS.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA D\u0141UGOTERMINOWA \u2013 MIESI\u0118CZNA<\/summary>\n<p>Prognoza og\u00f3lnego charakteru pogody na dany miesi\u0105c kalendarzowy na co najmniej 1 miesi\u0105c do przodu; najcz\u0119\u015bciej na 3-6 miesi\u0119cy do przodu, np. eksperymentalna prognoza d\u0142ugoterminowa temperatury i opadu na 4 miesi\u0105ce IMGW-PIB lub prognoza numeryczna modelu CFS.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA D\u0141UGOTERMINOWA \u2013 SEZONOWA<\/summary>\n<p>Prognoza og\u00f3lnego charakteru pogody na dany sezon kalendarzowy (okres 3 miesi\u0119cy) na co najmniej 3 miesi\u0105ce do przodu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>NORMA (PROGNOZY D\u0141UGOTERMINOWE)<\/summary>\n<p>Stosowana najcz\u0119\u015bciej na potrzeby prognoz og\u00f3lnego charakteru pogody w prognozach d\u0142ugoterminowych \u2013 miesi\u0119cznych. Prognozowan\u0105 \u015bredni\u0105 miesi\u0119czn\u0105 temperatur\u0119 powietrza\/miesi\u0119czn\u0105 sum\u0119 opad\u00f3w atmosferycznych dla danego miesi\u0105ca przewiduje si\u0119 w odniesieniu do normy wieloletniej przyjmowanej za okres 1991-2020. Warto\u015bci \u015bredniej miesi\u0119cznej temperatury\/miesi\u0119cznej sumy opad\u00f3w z tego 30-letniego okresu sortuje si\u0119 od najni\u017cszej do najwy\u017cszej: 10 najni\u017cszych warto\u015bci wyznacza \u015bredni\u0105 temperatur\u0119\/sum\u0119 opad\u00f3w w klasie \u201eponi\u017cej normy\u201d, 10 \u015brodkowych \u201ew normie\u201d, a 10 najwy\u017cszych \u201epowy\u017cej normy\u201d. Gdy przewidywana jest \u015brednia temperatura\/suma opad\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>powy\u017cej normy, przewiduje si\u0119, \u017ce prognozowany miesi\u0105c b\u0119dzie cieplejszy\/bardziej mokry od co najmniej 20 obserwowanych, tych samych miesi\u0119cy w latach 1991-2020;<\/li>\n\n\n\n<li>poni\u017cej normy, przewiduje si\u0119, \u017ce prognozowany miesi\u0105c b\u0119dzie ch\u0142odniejszy\/bardziej suchy od co najmniej 20 obserwowanych, tych samych miesi\u0119cy w latach 1991-2020;<\/li>\n\n\n\n<li>w normie, przewiduje si\u0119, \u017ce prognozowany miesi\u0105c b\u0119dzie podobny do typowych 10 obserwowanych, czyli cieplejszy\/bardziej mokry od co najmniej 10 obserwowanych i ch\u0142odniejszy\/bardziej suchy od co najmniej 10 obserwowanych, tych samych miesi\u0119cy w latach 1991-2020.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Uwaga: <em>Norm\u0119 stosowan\u0105 w prognozach d\u0142ugoterminowych IMGW-PIB nie nale\u017cy myli\u0107 z norm\u0105 stosowan\u0105 w analizach klimatologicznych IMGW-PIB. Patrz: norma (analizy klimatologiczne).<\/em><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA NOWCASTINGOWA<\/summary>\n<p>Prognoza tworzona przez modele nowcastingowe, kt\u00f3rych cech\u0105 jest wysoka rozdzielczo\u015b\u0107 czasowa i przestrzenna (odpowiednio rz\u0119du 5-10 min i 1 km) oraz du\u017ca sprawdzalno\u015b\u0107 dla kr\u00f3tkich czas\u00f3w wyprzedzenia \u2013 do ok. 2 godz. dla pola opadu i do ok. 6 godz. w przypadku pozosta\u0142ych p\u00f3l meteorologicznych. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 podej\u015bcie ekstrapolacyjne, polegaj\u0105ce na precyzyjnej estymacji warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych, ich ekstrapolacji w oparciu o obliczone wektory przemieszczania si\u0119, oraz ewolucji w czasie. Inne podej\u015bcie polega na korekcie prognoz z modeli mezoskalowych danymi pomiarowymi, stosowane najcz\u0119\u015bciej do p\u00f3l meteorologicznych innych ni\u017c opad.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA ULTRA-KR\u00d3TKOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza na okres do 12 (maksymalnie 18) godzin. Zwykle s\u0105 to prognozy realizowane przez modele numerycznych prognoz pogody asymiluj\u0105ce bie\u017c\u0105ce dane pomiarowe i obserwacyjne.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA NUMERYCZNA<\/summary>\n<p>Prognoza numeryczna przedstawia przysz\u0142y stan atmosfery obliczony za pomoc\u0105 numerycznych modeli pogody. Jej tre\u015b\u0107 publikowana jest bez ingerencji lub weryfikacji przez cz\u0142owieka (np. synoptyka meteorologa). Prognozy te maj\u0105 zwykle form\u0119 graficzn\u0105. Najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 mapy rozk\u0142adu poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w meteorologicznych przy powierzchni ziemi lub w g\u00f3rnej atmosferze (na powierzchniach sta\u0142ego ci\u015bnienia, czyli izobarycznych), dla wybranych chwil. Mog\u0105 to by\u0107 tak\u017ce przekroje pionowe ukazuj\u0105ce przestrzenny rozk\u0142ad wybranych parametr\u00f3w meteorologicznych. Szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 s\u0105 tzw. meteogramy przedstawiaj\u0105ce prognozowan\u0105 ewolucj\u0119 wybranych parametr\u00f3w meteorologicznych dla okre\u015blonego miejsca (wybranej miejscowo\u015bci). Prognozy numeryczne s\u0105 jedn\u0105 z podstaw do opracowania prognozy synoptycznej.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>NUMERYCZNE MODELE POGODY<\/summary>\n<p>Numeryczne modele pogody s\u0105 zaawansowanymi programami komputerowymi, kt\u00f3re rozwi\u0105zuj\u0105 r\u00f3wnania fizyki, opisuj\u0105ce w spos\u00f3b matematyczny, jak stan pogody i atmosfery zmienia si\u0119 w czasie i przestrzeni. Rozwi\u0105zania te s\u0105 przybli\u017cone i obliczane tylko dla poszczeg\u00f3lnych, oddalonych od siebie, \u201ew\u0119z\u0142\u00f3w\u201d w 3-wymiarowej przestrzennej sieci obliczeniowej. Przybli\u017cenia s\u0105 tak konstruowane, aby ich nieuniknione b\u0142\u0119dy by\u0142y jak najmniejsze, a tw\u00f3rcy poszczeg\u00f3lnych modeli stosuj\u0105 r\u00f3\u017cne matematyczne formy tych przybli\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"853\" height=\"460\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_numeryczne_modele_pogody.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2462\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_numeryczne_modele_pogody.jpg 853w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_numeryczne_modele_pogody-300x162.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_numeryczne_modele_pogody-768x414.jpg 768w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_numeryczne_modele_pogody-18x10.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 853px) 100vw, 853px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Rysunek ilustruje poziom\u0105 konfiguracj\u0119 numerycznej siatki obliczeniowej modelu COSMO-EULAG na&nbsp;przyk\u0142adzie prognozy temperatury na wysoko\u015bci 2 m nad ziemi\u0105 (stopnie C, lewy panel) oraz&nbsp;skumulowanego opadu (mm, prawy panel) dla fragmentu p\u00f3\u0142nocnej Polski na 11 lipca 2022, godz.&nbsp;1200 UTC. Rozmiar pikseli rastra odpowiada rozmiarowi oczka siatki obliczeniowej, a jej w\u0119z\u0142y znajduj\u0105 si\u0119 w \u015brodku poszczeg\u00f3lnych pikseli rastra. Pozioma odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami siatki numerycznej wynosi 2,2 km.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>ROZDZIELCZO\u015a\u0106 NUMERYCZNYCH MODELI POGODY<\/summary>\n<p>Dok\u0142adno\u015b\u0107 prognoz numerycznych zale\u017cy m.in. od g\u0119sto\u015bci sieci obliczeniowej modelu pogody, czyli od odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy jej s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami: im mniejsza odleg\u0142o\u015b\u0107, tym g\u0119stsza sie\u0107 i lepsze przybli\u017cenie. G\u0119sto\u015b\u0107 sieci numerycznej zale\u017cy od mocy obliczeniowej stosowanych superkomputer\u00f3w. Im wi\u0119ksza moc, tym wi\u0119cej operacji mo\u017cna wykona\u0107 w ograniczonym czasie przeznaczonym na obliczenie prognozy, a wi\u0119c tym wi\u0119cej w\u0119z\u0142\u00f3w mo\u017ce zawiera\u0107 sie\u0107 obliczeniowa modelu i tym mniejsza mo\u017ce by\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy nimi. Obecnie poziome odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami osi\u0105gn\u0119\u0142y oko\u0142o 10 km (lub nieco wi\u0119cej) w&nbsp;modelach globalnych i kilka kilometr\u00f3w w modelach regionalnych. Pionowe odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami zmieniaj\u0105 si\u0119 z wysoko\u015bci\u0105 \u2013 od kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w przy powierzchni pod\u0142o\u017ca do kilkuset metr\u00f3w w g\u0142\u0119bi atmosfery.<br>W terminologii naukowej przez rozdzielczo\u015b\u0107 modelu rozumie si\u0119 przestrzenny rozmiar najmniejszego obiektu meteorologicznego, kt\u00f3rego ewolucja mo\u017ce by\u0107 poprawnie przedstawiona przez ten model. Rozmiar ten jest oko\u0142o 6 do 8 razy wi\u0119kszy ni\u017c pozioma odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami sieci obliczeniowej.<br>W stosowanej najcz\u0119\u015bciej terminologii potocznej przez rozdzielczo\u015b\u0107 modelu rozumie si\u0119 po prostu poziom\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami jego sieci obliczeniowej. W praktyce warto doprecyzowa\u0107, kt\u00f3re z&nbsp;tych dwu znacze\u0144 stosowane jest w danym stwierdzeniu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>GENERALNA CHARAKTERYSTYKA NUMERYCZNYCH MODELI POGODY<\/summary>\n<p>W dzia\u0142aniu numerycznych modeli pogody mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 szereg funkcjonalno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne dla obliczenia wiarygodnej prognozy pogody. I tak, podstawow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 modelu jest tzw. rdze\u0144 dynamiczny. Jest to ta cz\u0119\u015b\u0107 kodu modelu, kt\u00f3ra praktycznie rozwi\u0105zuje prognostyczne r\u00f3wnania fizyki, opisuj\u0105ce ewolucj\u0119 stanu atmosfery, na obliczeniowej sieci modelu. Numeryczne modele pogody musz\u0105 jednak uwzgl\u0119dni\u0107 fakt, \u017ce poszczeg\u00f3lne procesy atmosferyczne odbywaj\u0105 si\u0119 w obszarach o r\u00f3\u017cnych wielko\u015bciach. Niekt\u00f3re procesy maj\u0105 miejsce w tak ma\u0142ych obj\u0119to\u015bciach atmosfery, \u017ce nie mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednio odwzorowane na sieci obliczeniowej modelu. Procesy takie nazywamy podskalowymi. Przyk\u0142adem s\u0105 oddzia\u0142ywania mikrofizyczne zwi\u0105zane z kondensacj\u0105 pary wodnej oraz tworzeniem chmur i opad\u00f3w, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 w skalach centymetrowych, a nawet mniejszych. Modele pogody obliczaj\u0105 przybli\u017cone efekty takich proces\u00f3w za pomoc\u0105 specjalnych procedur zwanych parametryzacjami. Przybli\u017caj\u0105 one sumaryczny efekt procesu, zagregowany dla ca\u0142ego oczka sieci obliczeniowej modelu. Poszczeg\u00f3lne modele pogody stosuj\u0105 r\u00f3\u017cne metody parametryzacji poszczeg\u00f3lnych proces\u00f3w podskalowych. Dalej, obliczenia prognostyczne musz\u0105 uwzgl\u0119dni\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 proces\u00f3w wymiany ciep\u0142a i wody pomi\u0119dzy atmosfer\u0105 a&nbsp;pod\u0142o\u017cem. Do tego celu wykorzystuje si\u0119 dodatkowe specjalne modele, kt\u00f3re obliczaj\u0105 ewolucj\u0119 stanu pod\u0142o\u017ca oraz wielko\u015b\u0107 tej wymiany, w zale\u017cno\u015bci od prognozowanej sytuacji meteorologicznej.<br>Procedury modelu mog\u0105 rozpocz\u0105\u0107 obliczanie prognozy pod warunkiem dostarczenia im informacji o stanie atmosfery w momencie, kt\u00f3ry jest pocz\u0105tkiem okresu prognostycznego. Informacja ta (tzw. warunki pocz\u0105tkowe) musi by\u0107 zadana we wszystkich w\u0119z\u0142ach 3-wymiarowej sieci obliczeniowej, a dla wiarygodnej prognozy powinna by\u0107 jak najbli\u017csza rzeczywistemu stanowi atmosfery w tym momencie. Wymagane warto\u015bci poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w meteorologicznych obliczane s\u0105 przez specjalne procedury na podstawie wynik\u00f3w bie\u017c\u0105cych obserwacji i pomiar\u00f3w meteorologicznych (przyziemnych, balonowych, satelitarnych, etc.) oraz wynik\u00f3w prognoz (zwykle kilkugodzinnych) samego modelu. Procedury te nazywamy procedurami asymilacji danych obserwacyjnych.<br>Numeryczne modele pogody s\u0105 zatem niezwykle z\u0142o\u017conymi systemami. S\u0105 one ci\u0105gle rozwijane tak, aby wykorzystywa\u0107 w nich bie\u017c\u0105ce post\u0119py w wielu r\u00f3\u017cnych dziedzinach nauki. Dotyczy to zar\u00f3wno nauk podstawowych, od matematyki z metodami numerycznymi oraz statystycznymi po fizyk\u0119 proces\u00f3w atmosferycznych i proces\u00f3w w \u015brodowisku naturalnym, jak i informatyki oraz in\u017cynierii \u2013 od komputerowej po pomiarow\u0105.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p><strong>Definicje szczeg\u00f3\u0142owe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Konsorcja numerycznego modelowania pogody<\/summary>\n<p>Konsorcja, kt\u00f3rych cz\u0142onkami s\u0105 narodowe s\u0142u\u017cby meteorologiczne lub hydrologiczno-meteorologiczne, i kt\u00f3rych celem jest rozwijanie i doskonalenie narz\u0119dzi do prowadzenia numerycznych prognoz pogody, w tym modeli numerycznych, system\u00f3w asymilacji danych i&nbsp;weryfikacji prognoz. W Europie dzia\u0142a kilka takich konsorcj\u00f3w i s\u0105 to: ACCORD (A Consortium for Convection-scale modelling Research and Development, powsta\u0142y z po\u0142\u0105czenia konsorcj\u00f3w ALADIN i HIRLAM), COSMO (Consortium for Small-Scale Modeling) i RC LACE (Regional Cooperation for Limited Area modeling in Central Europe). IMGW-PIB jest cz\u0142onkiem wszystkich tych konsorcj\u00f3w.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model ALARO (ALADIN and AROME)<\/summary>\n<p>Jeden z numerycznych modeli pogody systemu ALADIN, rozwijany g\u0142\u00f3wnie przez kraje grupy RC LACE. Fizyka modelu ALARO zdefiniowana jest w ten spos\u00f3b, aby mog\u0142a z powodzeniem przewidywa\u0107 pogod\u0119 w skalach tzw. \u201eszarej strefy\u201d, czyli pomi\u0119dzy prognozami mezoskalowymi a skalami pozwalaj\u0105cymi na rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w konwekcyjnych. Model ALARO wykorzystywany jest operacyjnie przez wiele kraj\u00f3w konsorcj\u00f3w ALADIN i HIRLAM w prognozach deterministycznych, probabilistycznych i badaniach klimatu. W IMGW-PIB dzia\u0142a operacyjnie od 2014 roku na siatce o rozdzielczo\u015bci przestrzennej 4 km i 70 poziomach wertykalnych. Prognozy liczone s\u0105 4 razy dziennie do 72 godzin.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model AROME (Application de la Recherche a l\u2019Operationnel a Meso-Echelle)<\/summary>\n<p>Jeden z numerycznych modeli pogody systemu ALADIN, rozwijany g\u0142\u00f3wnie przez Meteo France. Ma na celu prognozowanie pogody na siatkach o rozdzielczo\u015bciach poni\u017cej 2,5 km. Wykorzystywany jest z powodzeniem na ca\u0142ym \u015bwieci i s\u0142u\u017cy prognozom gro\u017anych zjawisk pogodowych, badaniom klimatu i coraz cz\u0119\u015bciej jako model nowcastinowych, uruchamiany w systemach typu RUC (Rapid Update Cycle) w domenach o rozdzielczo\u015bciach przestrzennych rz\u0119du 1 km. W IMGW-PIB dzia\u0142a operacyjnie od 2015 roku na siatce o rozdzielczo\u015bci przestrzennej 2 km i 70 poziomach wertykalnych. Prognozy liczone s\u0105 4 razy dziennie na 30 godzin.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model burzowy TSP (Thunderstorm Prediction)<\/summary>\n<p>Nowcastingowy model TSP s\u0142u\u017cy do detekcji burz i okre\u015blania ich intensywno\u015bci oraz prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia, a tak\u017ce do prognozowania tych wielko\u015bci co 10 min, z czasem wyprzedzenia do 1 godz., z 1-km rozdzielczo\u015bci\u0105 przestrzenn\u0105. Dane wej\u015bciowe do modelu pochodz\u0105 z nast\u0119puj\u0105cych system\u00f3w pomiarowych: PERUN (przetworzone modelem LIGHTNING, w tym pole&nbsp;lightning jump), sie\u0107 radarowa POLRAD (w postaci r\u00f3\u017cnych tzw. produkt\u00f3w) oraz sie\u0107 satelit\u00f3w Meteosat (przetworzone oprogramowaniem EUMETSAT NWC-SAF). W modelu TSP wykorzystano algorytm SVM (ang. support vector machines) do detekcji burz i klasyfikowania ich intensywno\u015bci oraz do prognozowania ich dalszego rozwoju. Do prognozowania przemieszczania si\u0119 poszczeg\u00f3lnych kom\u00f3rek burzowych wykorzystuje si\u0119 pola wektor\u00f3w z modelu nowcastingowego SCENE.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model COSMO (Consortium for Small-Scale Modeling)<\/summary>\n<p>Mezoskalowy model meteorologiczny rozwijany w&nbsp;ramach mi\u0119dzynarodowej wsp\u00f3\u0142pracy konsorcjum COSMO, do kt\u00f3rego IMGW-PIB nale\u017cy od roku 2003. Model ten wykorzystuje system analizy i asymilacji danych pomiarowych, pozwalaj\u0105cy na popraw\u0119 warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych prognozy, dostarczanych z modelu globalnego ICON (liczonego w DWD). Wyniki modelu wykorzystywane s\u0105 jako dane wej\u015bciowe do modeli hydrologicznych opad\u2013odp\u0142yw, modeli nowcastingu i&nbsp;falowania oraz s\u0142u\u017c\u0105 zespo\u0142om synoptyk\u00f3w do przygotowania codziennych prognoz, ostrze\u017ce\u0144 i komunikat\u00f3w pogodowych. Model COSMO uruchamiany jest w IMGW-PIB cztery razy na dob\u0119 w terminach 00, 06, 12, 18 UTC, na siatkach o dw\u00f3ch rozdzielczo\u015bciach horyzontalnych. Prognozy na siatce 7 km, pokrywaj\u0105ce centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy i ca\u0142y obszar Morza Ba\u0142tyckiego, wykonywane s\u0105 z wyprzedzeniem do 78 godzin. Prognozy na g\u0119stszej siatce o rozdzielczo\u015bci 2,8 km, pokrywaj\u0105ce obszar Polski i cz\u0119\u015b\u0107 powierzchni kraj\u00f3w o\u015bciennych, maj\u0105 wyprzedzenie do 48 godzin.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model estymacji pola opadu (RainGRS)<\/summary>\n<p>System RainGRS generuje estymowane pola opadu z wysok\u0105 rozdzielczo\u015bci\u0105 czasow\u0105 i przestrzenn\u0105 (10 min, 1 km). Wej\u015bciem s\u0105 dane dostarczane przez r\u00f3\u017cne techniki pomiarowe: sie\u0107 deszczomierzow\u0105 IMGW-PIB, sie\u0107 radarow\u0105 POLRAD uzupe\u0142nion\u0105 o dane z radar\u00f3w zagranicznych, oraz pomiary satelitarne Meteosat. Wszystkie dane s\u0105 weryfikowane i korygowane dedykowanymi algorytmami. \u0141\u0105czenie poszczeg\u00f3lnych danych wej\u015bciowych odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 algorytmu kombinacji warunkowej, uwzgl\u0119dniaj\u0105cego tak\u017ce ilo\u015bciow\u0105 informacj\u0119 o rozk\u0142adzie przestrzennym ich jako\u015bci.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model ECMWF EPS 46<\/summary>\n<p>Model oparty na operacyjnych danych prognostycznych Europejskiego Centrum Prognoz \u015aredniotermino-wych (European Centre for Medium-Range Weather Forecast, ECMWF), kt\u00f3re IMGW-PIB otrzymuje na bie\u017c\u0105co dzi\u0119ki umowie zawartej w 2020 roku. Model ECMWF EPS 46 dostarcza 2 razy w tygodniu progno-z\u0119 temperatury powietrza i opadu na nast\u0119pne 46 dni, w postaci tygodniowych rozwi\u0105za\u0144. Prognozowane parametry pozyskuje si\u0119 z 50 realizacji tego samego wyprzedzenia, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 parame-tryzacj\u0105 (tzw. prognoza wi\u0105zkowa).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model INCA-PL2<\/summary>\n<p>System INCA-PL2 przeznaczony do prognoz nowcastingowych podstawowych p\u00f3l meteorologicznych poza opadem; jest zmodyfikowan\u0105 wersj\u0105 modelu INCA opracowanego przez austriack\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 meteorologiczn\u0105 (ZAMG). Prognozy te s\u0105 generowane na podstawie p\u00f3l prognostycznych z modelu mezoskalowego AROME oraz aktualnych pomiar\u00f3w telemetrycznych, przy uwzgl\u0119dnieniu wp\u0142ywu orografii terenu. Dla danych bie\u017c\u0105cych stosowany jest 10-min krok czasowy. Dla prognoz stosowany jest 1-godz. krok czasowy, z takim krokiem s\u0105 one r\u00f3wnie\u017c uaktualniane, przy czym ich czas wyprzedzenia wynosi do 8 godz. Rozdzielczo\u015b\u0107 przestrzenna wszystkich produkt\u00f3w INCA-PL2 wynosi 1 km.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model opadu MERGE<\/summary>\n<p>System MERGE produkuje prognozy hybrydowe opadu ca\u0142kowitego i opadu \u015bniegu. \u0141\u0105czone s\u0105 prognozy nowcastingowe, generowane przez model SCENE, z prognozami mezoskalowymi z&nbsp;modelu AROME. Prognoza powstaje przez zastosowanie funkcji wagowej nadaj\u0105cej r\u00f3\u017cne wagi tym dw\u00f3m prognozom; przy kr\u00f3tszych czasach wyprzedzenia wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 maj\u0105 prognozy SCENE. Krok czasowy prognoz wynosi 10 min, a czas wyprzedzenia do 8 godz., przy zachowaniu wysokiej, 1-km rozdzielczo\u015bci przestrzennej. Prognozy s\u0105 uaktualniane co 10 minut.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model WRF METEOPG<\/summary>\n<p>Prognostyczny system pogodowy, operacyjnie pracuj\u0105cy i rozwijany od 2018 roku w Centrum Informatycznym TASK na Politechnice Gda\u0144skiej przez zesp\u00f3\u0142 prof. Mariusza Figurskiego z Katedry Geodezji Wydzia\u0142u In\u017cynierii L\u0105dowej i \u015arodowiska PG, kt\u00f3ry wykorzystuje niehydrostatyczny model WRF (Weather Research and Forecasting). Prognozy z WRF METEOPG udost\u0119pniane s\u0105 do IMGW-PIB na mocy podpisanego porozumienia o wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy Politechnik\u0105 Gda\u0144sk\u0105 i Instytutem Meteorologii i&nbsp;Gospodarki Wodnej z 2019 roku. W systemie zastosowano wysokorozdzielcze dane geograficzne (m.in. obejmuj\u0105ce topografi\u0119, szorstko\u015b\u0107 pod\u0142o\u017ca, u\u017cytkownie grunt\u00f3w) i zoptymalizowan\u0105 parametryzacj\u0105 fizyki dla Europy \u015arodkowej. Operacyjny model wykorzystuje trzy siatki zanurzone o rozdzielczo\u015bciach odpowiednio 12,5, 2,5 i 0,5 km na 50 wertykalnych hybrydowych poziomach obliczeniowych. Siatka pierwsza obejmuje kontynent europejski, druga obszar Polski, a trzecia wojew\u00f3dztwo pomorskie. W systemie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c aktywowa\u0107 kolejne siatki o rozdzielczo\u015bci 0,5 km dla wskazanych obszar\u00f3w Polski, np. Tatr i Podhala. Do prognozowania pogody asymilowane s\u0105 dane z globalnego modelu GFS (Global Forecast System) o rozdzielczo\u015bci 0,25\u00b0, kt\u00f3ry zawiera w sobie sprz\u0119\u017cone modele atmosfery, gleby i oceanu. Alternatywnie system mo\u017ce asymilowa\u0107 dane z modelu europejskiego ICON-EU (Icosahedral Nonhydrostatic for Europe) o rozdzielczo\u015bci 6,6 km lub pobiera\u0107 dane wej\u015bciowe z modeli IMGW COSMO (Consortium for Small-Scale Modeling) i ICON-LM oraz ERA5 z ECMWF (European Center for Medium-range Weather Forecast). System WRF METEOPG w ci\u0105gu doby uruchamiany jest dla czterech g\u0142\u00f3wnych termin\u00f3w synoptycznych \u2013 00, 06, 12 i 18 \u2013 z czasem prognozy wynosz\u0105cym 60 godzin dla wszystkich siatek obliczeniowych. System obliczeniowy prognozowania pogody pracuje na superkomputerze \u201cTRYTON\u201d wykorzystuj\u0105c 24 w\u0119z\u0142y obliczeniowe.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model WRF ICON<\/summary>\n<p>Eksperymentalny model opracowany w ramach projektu obliczeniowego w Centrum Informatycznym TASK \u201eParametryzacja i opracowanie mezoskalowego numerycznego modelu pogody WRF wysokiej rozdzielczo\u015bci z asymilacj\u0105 danych meteorologicznych i GNSS\u201d. Model jest implementacj\u0105 modelu WRF (Weather Research and Forecasting) opracowanego w NCAR. W celu unikni\u0119cia du\u017cego skoku z rozdzielczo\u015bci danych wej\u015bciowych do rozdzielczo\u015bci modelu, wynosz\u0105cej 2,5 km, w implementacji WRF ICON do inicjalizacji i warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych i bocznych w ca\u0142o\u015bci wykorzystywany jest model ICON-EU z siatk\u0105 6,5 km; model jest inicjowany przez pobranie 61 poziom\u00f3w modelu ICON-EU atmosfery i 6 poziom\u00f3w gleby w trzy godzinnych interwa\u0142ach. Zapewnia to niezwykle szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 inicjalizacj\u0119, a marginalne b\u0142\u0119dy domeny s\u0105 zredukowane do minimum. Implementacja danych pocz\u0105tkowych z modelu ICON-EU jest autorskim rozszerzeniem prof. Mariusz Figurskiego, kt\u00f3ry dokona\u0142 przebudowy modelu WRF v4.3 w celu wykorzystania danych pocz\u0105tkowych zar\u00f3wno z modelu ICON-EU, jak r\u00f3wnie\u017c modelu globalnego ICON o rozdzielczo\u015bci 13 km. Ze wzgl\u0119du na nowe rozwi\u0105zania w schemacie NOAH-MP WRF v4.3, zwi\u0105zane z obliczaniem proces\u00f3w hydrotermalnych symuluj\u0105cych zachowanie pokrywy \u015bnie\u017cnej na gruncie, oczekiwane jest r\u00f3wnie\u017c lepsze zachowania modelu w warunkach zimowych, gdy grunt jest pokryty \u015bniegiem. Du\u017c\u0105 nowo\u015bci\u0105 w wersji WRF 4.3 jest inicjalizacja chmur pocz\u0105tkowych z wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych, dzi\u0119ki czemu wyeliminowany zosta\u0142 stosunkowo d\u0142ugi okres powstawania chmur i opad\u00f3w w modelu w okresie rozp\u0119dzania modelu. W fazie test\u00f3w model wykaza\u0142 znacznie lepsze charakterystyki w&nbsp;symulacji konwekcji, a dzi\u0119ki zastosowaniu schematu IEVA do sterowania kryterium stabilno\u015bci pionowej poprawiona zosta\u0142a niezawodno\u015b\u0107 numeryczna modelu, a tak\u017ce szybko\u015b\u0107 symulacji, poniewa\u017c schemat IEVA pozwala na zastosowanie wi\u0119kszego maksymalnego kroku czasowego w zastosowaniu adaptacyjnego kroku ca\u0142kowania, utrzymuj\u0105c stabilno\u015b\u0107 modelu nawet przy wy\u017cszych pionowych warto\u015bciach CFL. W wersji eksperymentalnej model WRF ICON v4.3 jest uruchamiany raz na dob\u0119 dla terminu 00:00, a d\u0142ugo\u015b\u0107 prognozy wynosi 120 godzin.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Model WRF GFS MEDIUM<\/summary>\n<p>Eksperymentalny modele \u015brednioterminowy opracowany w ramach projektu obliczeniowego w Centrum Informatycznym TASK \u201eParametryzacja i opracowanie mezoskalowego numerycznego modelu pogody WRF wysokiej rozdzielczo\u015bci z asymilacj\u0105 danych meteorologicznych i GNSS\u201d. Model jest implementacj\u0105 modelu WRF (Weather Research and Forecasting) opracowanego w NCAR. Model WRF GFS MEDIUM do zdefiniowania warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych i bocznych wykorzystuje model GFS v16. Prognoza jest realizowana na dw\u00f3ch zagnie\u017cd\u017conych domenach ze sprz\u0119\u017ceniem zwrotnym, o rozdzielczo\u015bciach horyzontalnych odpowiednio 12 km (Europa) i 4 km Polska oraz 50 poziomach wertykalnych. Do&nbsp;zwi\u0119kszenia pr\u0119dko\u015bci symulacji w modelu WRF GFS MEDIUM zastosowano ca\u0142kowanie z adaptacyjnym krokiem ca\u0142kowania. Wprowadzono rozszerzenie dotycz\u0105ce asymilacji p\u00f3l hydrometeor\u00f3w dost\u0119pnych w&nbsp;modelu GFS v16, polepszaj\u0105ce prognozowanie p\u00f3l opadowych. Model jest inicjalizowany przez pobranie 34 p\u00f3l ci\u015bnieniowych oraz 4 poziom\u00f3w gleby z modelu globalnego GFS v16. Parametryzacja modelu jest identyczna z parametryzacj\u0105 modelu WRF ICON. W wersji eksperymentalnej model jest uruchamiany raz na dob\u0119 dla terminu 12:00, a d\u0142ugo\u015b\u0107 prognozy wynosi 384 godziny.<br>&nbsp;<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Numeryczne modele prognoz pogody (ang. Numerical Weather Prediction\/NWP)<\/summary>\n<p>Zaawansowane programy komputerowe, rozwi\u0105zuj\u0105ce r\u00f3wnania fizyki, kt\u00f3re w spos\u00f3b matematyczny opisuj\u0105 zmiany stanu pogody i atmosfery zachodz\u0105ce w czasie i przestrzeni. W zale\u017cno\u015bci od zastosowania, modele NWP wykorzystuj\u0105 r\u00f3\u017cne zestawy r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych, w kt\u00f3rych procesy fizyczne opisane s\u0105 w spos\u00f3b mo\u017cliwie najdok\u0142adniejszy. Podstawowy uk\u0142ad r\u00f3wna\u0144 stosowany w modelach NWP to r\u00f3wnania Naviera-Stokesa opisuj\u0105ce zasad\u0119 zachowania p\u0119du dla poruszaj\u0105cego si\u0119 <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/P%C5%82yn\">p\u0142ynu<\/a>, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce si\u0142y masowe, ci\u015bnienie oraz si\u0142y lepko\u015bci. R\u00f3wnania prognostyczne opisuj\u0105ce zmiany dynamiczne, czyli ewolucj\u0119 stanu atmosfery, nazywamy r\u00f3wnaniami ruchu, a kod numeryczny, kt\u00f3ry rozwi\u0105zuje te r\u00f3wnania \u2013 rdzeniem dynamicznym modelu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Metody numeryczne<\/summary>\n<p>Ze wzgl\u0119du na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 proces\u00f3w zachodz\u0105cych w atmosferze, nie jest mo\u017cliwe znalezienie analitycznej formy rozwi\u0105za\u0144 r\u00f3wna\u0144 opisuj\u0105cych stan pogody. Z tego powodu operatory r\u00f3\u017cniczkowe i ca\u0142kowe r\u00f3wna\u0144 s\u0105 wyra\u017cone w postaci numerycznej na dyskretnej siatce obliczeniowej, a rozwi\u0105zanie jest poszukiwane przy pomocy superkomputer\u00f3w. Rozw\u00f3j odpowiednich metod i algorytm\u00f3w numerycznych jest prowadzony w ramach dziedziny nauki zwanej <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Obliczeniowa_mechanika_p%C5%82yn%C3%B3w\">obliczeniow\u0105 mechanik\u0105 p\u0142yn\u00f3w<\/a> (ang, Computational Fluid Dynamics, CFD).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Domena obliczeniowa<\/summary>\n<p>Tr\u00f3jwymiarowy obszar przestrzeni wype\u0142niony dyskretn\u0105 siatk\u0105 punkt\u00f3w (inaczej w\u0119z\u0142\u00f3w), na kt\u00f3rych obliczana jest prognoza numeryczna. R\u00f3wnania modelu zapisane na w\u0119z\u0142ach siatki obliczeniowej prowadz\u0105 do rozwi\u0105za\u0144 przybli\u017conych, gdy\u017c rozwi\u0105zania te reprezentuj\u0105 warto\u015bci parametr\u00f3w u\u015brednione dla tr\u00f3jwymiarowych kostek przestrzennych, kt\u00f3re otaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne w\u0119z\u0142y i razem wype\u0142niaj\u0105 domen\u0119 obliczeniow\u0105. Przybli\u017cenia s\u0105 jednak tak konstruowane, aby ich nieuniknione b\u0142\u0119dy by\u0142y jak najmniejsze, a tw\u00f3rcy poszczeg\u00f3lnych modeli stosuj\u0105 r\u00f3\u017cne algorytmy numeryczne czyli matematyczne formy tych przybli\u017ce\u0144.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Struktura siatki obliczeniowej<\/summary>\n<p>Ze wzgl\u0119du na charakter ziemskiej atmosfery (stratyfikacja termiczna, transfer promieniowania, topogra-fia) siatka obliczeniowa konstruowana jest inaczej w kierunku poziomym i inaczej w pionowym. W kierun-ku poziomym siatki mog\u0105 by\u0107 strukturalne (o ustalonych) lub niestrukturalne (o dowolnych powi\u0105zaniach mi\u0119dzy w\u0119z\u0142ami). W szczeg\u00f3lnym przypadku, w kt\u00f3rym elementy siatki s\u0105 przylegaj\u0105cymi do siebie sze-\u015bcianami, mamy do czynienia z tzw. siatk\u0105 kartezja\u0144sk\u0105. W prognozach globalnych, w kt\u00f3rych wa\u017cne jest r\u00f3wnomierne pokrycie ca\u0142ej kuli ziemskiej, wykorzystuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej siatki tr\u00f3jk\u0105tne lub sze\u015bciok\u0105tne (hexagonalne). Przy czym poszczeg\u00f3lne parametry prognostyczne modelu mog\u0105 by\u0107 zapisane na r\u00f3\u017cni\u0105-cych si\u0119 siatkach. Mamy tu do czynienia z r\u00f3\u017cnymi typami siatki w klasyfikacji Arakawy, na kt\u00f3rych wszystkie zmienne r\u00f3wna\u0144 mog\u0105 le\u017ce\u0107 w tej samej lokalizacji (siatka A) lub parametry dynamiczne (sk\u0142a-dowe pr\u0119dko\u015bci lub wirowo\u015bci) i skalarne (temperatura, wilgotno\u015b\u0107, ci\u015bnienie) mog\u0105 le\u017ce\u0107 na siatkach przesuni\u0119tych wzgl\u0119dem siebie o po\u0142ow\u0119 oczka siatki (siatki B, C, D ,E).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Pionowa struktura siatki<\/summary>\n<p>W modelach NWP stosuje si\u0119 zwykle siatki, w kt\u00f3rych wysoko\u015bci poszczeg\u00f3lnych poziom\u00f3w obliczeniowych zmieniaj\u0105 si\u0119&nbsp; zgodnie ze zmian\u0105 wysoko\u015bci powierzchni ziemi poni\u017cej (ang. terrain-following coordinates). Mo\u017ce to dotyczy\u0107 ca\u0142ej domeny obliczeniowej lub tylko jej dolnej cz\u0119\u015bci (ang. hybrid coordinates). W tym ostatnim przypadku w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci domeny poziomy modelu mog\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 na sta\u0142ej wysoko\u015bci nad poziomem morza (ang. height levels) lub na sta\u0142ych poziomach ci\u015bnieniowych (ang. pressure lub sigma levels).<br>&nbsp;<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Rozdzielczo\u015b\u0107 przestrzenna<\/summary>\n<p>Oznacza zwykle poziom\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami sieci obliczeniowej. W\u0119z\u0142y sieci s\u0105 najcz\u0119\u015bciej od siebie r\u00f3wnooddalone w kierunkach horyzontalnych, cho\u0107 niekt\u00f3re modele dopuszczaj\u0105 zmienne odleg\u0142o\u015bci, aby umo\u017cliwi\u0107 g\u0119stsze pokrycie interesuj\u0105cego obszaru. Zmiany odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy w\u0119z\u0142ami mog\u0105 by\u0107 wprowadzane lokalnie w ramach jednej siatki obliczeniowej (ang. stretching) lub poprzez stosowanie dodatkowej lokalnej siatki o wi\u0119kszej ilo\u015bci punk\u00f3w (ang. nesting). W&nbsp;tym ostatnim przypadku wymiana informacji pomi\u0119dzy siatkami zachodzi\u0107 mo\u017ce w jednym kierunku od siatki rzadszej do g\u0119stszej (ang. one-way nesting) lub nast\u0119puje dwukierunkowa komunikacja (ang. two-way nesting). Obecnie typowe poziome odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy w\u0119z\u0142ami w operacyjnych modelach globalnych wynosz\u0105 od 6 do kilkunastu km, a dla regionalnych modeli NWP od 1 do kilku kilometr\u00f3w. Pionowe odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy s\u0105siednimi poziomami w\u0119z\u0142\u00f3w zmieniaj\u0105 si\u0119 z wysoko\u015bci\u0105, od kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w przy powierzchni pod\u0142o\u017ca do kilkuset metr\u00f3w w g\u0142\u0119bi atmosfery. G\u0119sto\u015b\u0107 siatki numerycznej zale\u017cy od mocy obliczeniowej stosowanych superkomputer\u00f3w. Im wi\u0119ksza moc, tym wi\u0119cej operacji mo\u017cna wykona\u0107 w&nbsp;ograniczonym czasie przeznaczonym na obliczenie prognozy, a wi\u0119c tym wi\u0119cej w\u0119z\u0142\u00f3w mo\u017ce zawiera\u0107 sie\u0107 obliczeniowa modelu i tym mniejsza mo\u017ce by\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy nimi.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Rozdzielczo\u015b\u0107 modelu<\/summary>\n<p>W terminologii naukowej przez rozdzielczo\u015b\u0107 modelu rozumie\u0107 mo\u017cna tak\u017ce przestrzenny rozmiar najmniejszego obiektu meteorologicznego, kt\u00f3rego ewolucja mo\u017ce by\u0107 poprawnie przedstawiona przez ten model. Rozmiar ten jest oko\u0142o 5 do 8 razy wi\u0119kszy ni\u017c pozioma odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami sieci obliczeniowej. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 poprawnego opisu struktury i ewolucji cyrkulacji (np. pola wirowego) odpowiedzialnych za rozw\u00f3j obiektu. Dotyczy to na przyk\u0142ad rozwoju kom\u00f3rek konwekcyjnych powstaj\u0105cych w warstwie granicznej atmosfery. W praktyce warto doprecyzowa\u0107, kt\u00f3re z dwu znacze\u0144 rozdzielczo\u015bci modelu stosowane jest w danym stwierdzeniu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Zakres i rozdzielczo\u015b\u0107 czasowa prognoz<\/summary>\n<p>Poj\u0119cia okre\u015blaj\u0105ce zwykle d\u0142ugo\u015b\u0107 prognozy (lub wyprzedzenie) od momentu jej startu oraz krok prognozy (czyli cz\u0119sto\u015b\u0107 zapisu jej wynik\u00f3w). S\u0105 to parametry dobierane w miar\u0119 dowolnie, ale tak\u017ce ograniczone moc\u0105 obliczeniow\u0105 komputer\u00f3w oraz wielko\u015bci\u0105 dost\u0119pnych zasob\u00f3w bazodanowych, na kt\u00f3rych przechowywane s\u0105 i dalej przetwarzane wyniki prognoz. Nale\u017cy tak\u017ce uwzgl\u0119dni\u0107 zakres stosowalno\u015bci prognoz, poniewa\u017c numeryczne b\u0142\u0119dy prognozy rosn\u0105 z jej wyprzedzeniem i po okresie kilku dni zaczynaj\u0105 dominowa\u0107 w jej wynikach.<br>&nbsp;<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Krok ca\u0142kowania<\/summary>\n<p>Parametr cz\u0119sto mylony z krokiem prognozy. Okre\u015bla on wewn\u0119trzny krok czasowy wykorzystywany do wyliczenia kolejnych stan\u00f3w atmosfery w procesie obliczania prognozy czyli ca\u0142kowania r\u00f3wna\u0144 numerycznych na siatce obliczeniowej. Wielko\u015b\u0107 kroku ca\u0142kowania zale\u017cy od rozmiaru oczek siatki obliczeniowej. Jego warto\u015b\u0107 jest ograniczona warunkami stabilno\u015bci zaimplementowanych algorytm\u00f3w numerycznych. Stosowanie d\u0142u\u017cszego kroku ca\u0142kowania przyspiesza obliczenia, poniewa\u017c wykonuje si\u0119 ich mniej dla danego zakresu prognozy. W przypadku modeli globalnych krok ca\u0142kowania wynosi kilka minut, dla modeli regionalnych o du\u017cej rozdzielczo\u015bci jego warto\u015b\u0107 si\u0119 zmniejsza do kilkudziesi\u0119ciu lub nawet kilkunastu sekund.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Warunki stabilno\u015b\u0107 modelu<\/summary>\n<p>Zale\u017c\u0105 zwykle od wielko\u015bci kroku czasowego, rozdzielczo\u015bci przestrzennej i lokalnej prognozowanej szyb-ko\u015bci przep\u0142ywu (pr\u0119dko\u015bci wiatru). S\u0105 to warunki, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 kiedy numeryczne przybli\u017cenia r\u00f3wna\u0144 ruchu pozostaj\u0105 stabilne i nie zachodzi w nich gwa\u0142towny, niekontrolowany wzrost wielko\u015bci b\u0142\u0119d\u00f3w, oznaczaj\u0105cy, \u017ce wyniki prognozy przestaj\u0105 mie\u0107 sens fizyczny. Generalnie, warunki te oznaczaj\u0105, \u017ce nie mo\u017cna dowolnie wyd\u0142u\u017ca\u0107 kroku ca\u0142kowania modelu. W przypadku modeli Eulerowskich (r\u00f3wnania modelu uwzgl\u0119dniaj\u0105 tylko to, co dzieje si\u0119 na poszczeg\u00f3lnych w\u0119z\u0142ach siatki) musi on by\u0107 na tyle ma\u0142y, \u017ceby w kolejnych krokach czasowych model dobrze kontrolowa\u0142 (\u201ewidzia\u0142\u201d) przenoszenie informacji pomi\u0119dzy w\u0119z\u0142ami siatki poprzez sam prognozowany przep\u0142yw, a wi\u0119c, \u017ceby ta informacja nie by\u0142a przenoszona na zbyt dalekie odleg\u0142o\u015bci. Wtedy krok ca\u0142kowania \u0394t jest ograniczony przez tzw. warunek Couranta lub CFL (Courant-Friedrichs-Lewy): \u0394t &lt; \u0394x\/U (gdzie \u0394x to rozmiar oczka siatki obliczeniowej a U to pr\u0119dko\u015b\u0107 prze-p\u0142ywu). W przypadku modeli semi-Lagran\u017cowskich (r\u00f3wnania ruchu uwzgl\u0119dniaj\u0105 trajektorie cz\u0105stek, kt\u00f3-re w ka\u017cdym kroku czasowym doprowadzaj\u0105 je do poszczeg\u00f3lnych w\u0119z\u0142\u00f3w siatki obliczeniowej), stabilno\u015b\u0107 schematu obliczeniowego zapewniona jest przez stabilno\u015b\u0107 obliczania tych trajektorii w zmiennym prze-strzennie polu pr\u0119dko\u015bci i stosowne kryterium Lipschitza jest \u0394t*|dU\/dx| &lt; 1. Poniewa\u017c kryterium to do-puszcza kilkukrotnie wi\u0119kszy krok ca\u0142kowania ni\u017c w przypadku warunku stabilno\u015bci CFL, wi\u0119kszo\u015b\u0107 opera-cyjnych modeli NWP to modele semi-Lagran\u017cowskie.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Dok\u0142adno\u015b\u0107 prognoz numerycznych<\/summary>\n<p>W praktyce amplituda i lokalizacja kluczowych parametr\u00f3w zale\u017cy m.in. od g\u0119sto\u015bci siatki obliczeniowej, czyli od odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy jej s\u0105siednimi w\u0119z\u0142ami. Im mniejsza odleg\u0142o\u015b\u0107, tym g\u0119stsza sie\u0107 i lepsze przybli\u017cenie. Przy czym zwykle poprawa jako\u015bci prognozy zale\u017cy tak\u017ce silnie od wielu dodatkowych czynnik\u00f3w, takich jak dok\u0142adno\u015b\u0107 wyznaczenia warunk\u00f3w brzegowych i pocz\u0105tkowych, jako\u015b\u0107 p\u00f3l sta\u0142ych opisuj\u0105cych parametry pod\u0142o\u017ca, dok\u0142adno\u015b\u0107 opisu zachodz\u0105cych proces\u00f3w fizycznych w postaci parametryzacji i algorytm\u00f3w numerycznych.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Parametryzacje<\/summary>\n<p>Niekt\u00f3re procesy fizyczne opisuj\u0105ce zmiany zachodz\u0105ce w atmosferze s\u0105 zbyt z\u0142o\u017cone, aby mo\u017cna je by\u0142o poprawnie opisa\u0107 w skalach rozpoznawanych przez model. Modele NWP uwzgl\u0119dniaj\u0105 zwi\u0105zki oraz obliczaj\u0105 przybli\u017cone efekty takich proces\u00f3w za pomoc\u0105 specjalnych procedur zwanych parametryzacjami. Typowe parametryzacje wykorzystywane przez modele NWP dotycz\u0105 proces\u00f3w zachodz\u0105cych w glebie, wymiany p\u0119du oraz strumieni ciep\u0142a i wilgotno\u015bci pomi\u0119dzy atmosfer\u0105 i pod\u0142o\u017cem, p\u0142ytkiej i g\u0142\u0119bokiej konwekcja termiczna, proces\u00f3w mikrofizycznych i radiacyjnych oraz turbulencji.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Procesy podskalowe<\/summary>\n<p>Modele NWP musz\u0105 uwzgl\u0119dni\u0107 tak\u017ce fakt, \u017ce poszczeg\u00f3lne procesy atmosferyczne odbywaj\u0105 si\u0119 w obszarach o r\u00f3\u017cnych wielko\u015bciach. Niekt\u00f3re procesy maj\u0105 miejsce w tak ma\u0142ych obj\u0119to\u015bciach atmosfery, \u017ce nie mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednio odwzorowane na siatce obliczeniowej modelu. Dotyczy to w szczeg\u00f3lno\u015bci proces\u00f3w radiacyjnych, turbulencyjnych lub proces\u00f3w mikrofizyki chmurowej zwi\u0105zanych z kondensacj\u0105 pary wodnej oraz tworzeniem chmur i opad\u00f3w, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 w skalach centymetrowych, a nawet mniejszych.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Warunki pocz\u0105tkowe (IC) i brzegowe (BC)<\/summary>\n<p>Procedury modelu mog\u0105 rozpocz\u0105\u0107 obliczanie prognozy pod warunkiem dostarczenia im informacji o stanie atmosfery w momencie, kt\u00f3ry jest pocz\u0105tkiem okresu prognostycznego. Informacja ta (tzw. warunki pocz\u0105tkowe) musi by\u0107 zadana we wszystkich w\u0119z\u0142ach 3-wymiarowej sieci obliczeniowej, a dla wiarygodnej prognozy powinna by\u0107 jak najbli\u017csza rzeczywistemu stanowi atmosfery w tym momencie. W przypadku modeli globalnych warunki pocz\u0105tkowe s\u0105 konstruowane w procesie asymilacji danych dost\u0119pnych z globalnych sieci pomiarowych (stacje telemetryczne, statki, boje, samoloty, balony, satelity). Wyniki modeli globalnych wykorzystywane s\u0105 natomiast jako warunki pocz\u0105tkowe i brzegowe w modelach prognoz regionalnych. Dodatkowo, modele regionalne mog\u0105 tak\u017ce stosowa\u0107 procedury asymilacji dodatkowych dost\u0119pnych danych obserwacyjnych, tak aby zwi\u0119kszy\u0107 reprezentatywno\u015b\u0107 i dok\u0142adno\u015b\u0107 swoich danych pocz\u0105tkowych.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Proces asymilacji danych<\/summary>\n<p>Wymagane warto\u015bci pocz\u0105tkowe (IC) poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w meteorologicznych obliczane s\u0105 przez specjalne procedury na podstawie wynik\u00f3w bie\u017c\u0105cych obserwacji i pomiar\u00f3w meteorologicznych (przyziemnych, balonowych, satelitarnych, etc.) oraz wynik\u00f3w prognoz (zwykle kilkugodzinnych) samego modelu. W procesie asymilacji danych nast\u0119puje redukcja b\u0142\u0119d\u00f3w modelu poprzez dopasowanie stanu atmosfery na siatce numerycznej do znanych warto\u015bci pomiarowych w rzeczywistych lokalizacjach. Do najcz\u0119\u015bciej stosowanych metod asymilacji nale\u017c\u0105 nudging (lokalne dopasowywanie rozwi\u0105za\u0144 modelu w bliskiej, z g\u00f3ry przyj\u0119tej odleg\u0142o\u015bci przestrzennej i czasowej do znanego pomiaru) oraz statystyczne metody wariacyjne (stosowane dla 3-wymiarowej przestrzeni fizycznej 3DVAR oraz stosowane dla tej przestrzeni i pewnego interwa\u0142u czasowego 4DVAR), a tak\u017ce wykorzystuj\u0105ce filtry Kalmana lub kombinacj\u0119 tych ostatnich z metodami wariacyjnymi. Metody statystyczne polegaj\u0105 na globalnej iteracyjnej minimalizacji b\u0142\u0119du przez dopasowywanie zbalansowanego stanu ca\u0142ej atmosfery do istniej\u0105cych obserwacji. W&nbsp;praktyce metody nudgingu powoduj\u0105 lepsz\u0105 popraw\u0119 rozwi\u0105za\u0144 w obszarach bli\u017cszych stacjom pomiarowym, w kr\u00f3tszym okresie czasu. Metody wariacyjne zdobywaj\u0105 przewag\u0119 przy d\u0142u\u017cszych prognozach i&nbsp;w&nbsp;obszarach gdzie jest mniejsza ilo\u015b\u0107 informacji pomiarowej.&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Standardowe wyniki prognoz<\/summary>\n<p>Zwykle r\u00f3\u017cne formy graficzne ukazuj\u0105ce przestrzenny rozk\u0142ad wybranych parametr\u00f3w meteorologicznych w okre\u015blonych chwilach prognozy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>mapy rozk\u0142adu parametr\u00f3w meteorologicznych przy powierzchni ziemi lub w g\u00f3rnej atmosferze, np. na powierzchniach sta\u0142ego ci\u015bnienia (izobarycznych) lub na sta\u0142ych wysoko\u015bciach nad powierzchni\u0105 gruntu lub poziomem morza;<\/li>\n\n\n\n<li>przekroje pionowe;<\/li>\n\n\n\n<li>sonda\u017ce aerologiczne nad wybran\u0105 lokalizacj\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ponadto wytwarzane s\u0105 meteogramy przedstawiaj\u0105ce prognozowan\u0105 ewolucj\u0119 wybranych parametr\u00f3w meteorologicznych dla okre\u015blonej lokalizacji (np. wybranej miejscowo\u015bci).<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Specjalista modelowania pogody<\/summary>\n<p>Rozw\u00f3j i utrzymanie system\u00f3w operacyjnego modelowania pogody wymaga wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci w wielu dziedzinach, a zatem sformu\u0142owanie to obejmuje zar\u00f3wno badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 rozwojem teoretycznych podstaw modelowania, jak i ekspert\u00f3w odpowiedzialnych za wdra\u017canie nowych rozwi\u0105za\u0144, utrzymywanie i monitoring poprawno\u015bci dzia\u0142ania systemu prognostycznego oraz przygotowywanie produkt\u00f3w dla ko\u0144cowych u\u017cytkownik\u00f3w. Odpowiednie dziedziny wiedzy obejmuj\u0105 metody numeryczne, metody statystyczne, programowanie i informatyk\u0119, asymilacj\u0119 danych obserwacyjnych, dynamik\u0119 i fizyk\u0119 proces\u00f3w w atmosferze i pod\u0142o\u017cu, weryfikacj\u0119 i interpretacj\u0119 wynik\u00f3w.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>NAJWA\u017bNIEJSZE POJ\u0118CIA I ZWROTY W HYDROLOGII<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Definicje kluczowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>OSTRZE\u017bENIE HYDROLOGICZNE<\/summary>\n<p>Informacja hydrologiczna, opracowana przez synoptyka hydrologa, na temat wyst\u0105pienia lub mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia niebezpiecznych zjawisk hydrologicznych, przekazywana do w\u0142a\u015bciwych organ\u00f3w administracji publicznej. Ostrze\u017cenia hydrologiczne dla wezbra\u0144 wydaje si\u0119 w skali 3-stopniowej, dla suszy hydrologicznej bez stopnia zagro\u017cenia.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POW\u00d3D\u0179<\/summary>\n<p>Czasowe pokrycie przez wod\u0119 terenu, kt\u00f3ry w normalnych warunkach nie jest pokryty wod\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci wywo\u0142ane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kana\u0142ach oraz od strony morza, z wy\u0142\u0105czeniem przypadk\u00f3w pokrycia terenu wezbranymi wodami z system\u00f3w kanalizacyjnych.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POW\u00d3D\u0179 B\u0141YSKAWICZNA (POW\u00d3D\u0179 SZYBKA, FLASH-FLOOD)<\/summary>\n<p>Szczeg\u00f3lny przypadek powodzi o lokalnym zasi\u0119gu, bardzo szybkim przebiegu i kr\u00f3tkim czasie trwania (zwykle mniej ni\u017c 6 godzin), przewa\u017cnie wywo\u0142anej opadami deszczu o du\u017cej wydajno\u015bci zwi\u0105zanymi za-zwyczaj ze zjawiskami konwekcyjnymi (burzowymi). Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w obszarach o du\u017cych nachyleniach terenu (w obszarach g\u00f3rskich) i\/lub obszarach o wysokim odsetku powierzchni uszczelnionych (w obszarach zurbanizowanych, obszarach miejskich \u2013 pow\u00f3d\u017a miejska, ang. urban flood); mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142ana awari\u0105 urz\u0105dze\u0144 hydrotechnicznych. Powszechnie stosowanymi w Polsce synonimami nazwy pow\u00f3d\u017a b\u0142yskawiczna s\u0105 okre\u015blenia pow\u00f3d\u017a szybka lub pow\u00f3d\u017a gwa\u0142towna.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA HYDROLOGICZNA<\/summary>\n<p>Informacja hydrologiczna zawieraj\u0105ca przewidywany przebieg zjawisk hydrologicznych na wskazanym obszarze wyra\u017cona w formie opisowej, graficznej lub liczbowej. Podaje charakterystyki zjawiska hydrologicznego, takie jak: stan wody, nat\u0119\u017cenie przep\u0142ywu, obj\u0119to\u015b\u0107 fali wezbrania i czas jej trwania, czas wyst\u0105pienia kulminacji w okre\u015blonym miejscu, wielko\u015b\u0107 dop\u0142ywu do zbiornik\u00f3w retencyjnych. Prognoza mo\u017ce by\u0107 powi\u0105zana z informacj\u0105 o istotnych elementach warunkuj\u0105cych prognozowane zjawisko hydrologiczne \u2013 opadach (w przypadku zagro\u017cenia powodziowego) lub ich d\u0142ugotrwa\u0142ym braku (w przypadku zagro\u017cenia susz\u0105), sile i kierunku wiatru, zjawiskach lodowych, spadku lub wzro\u015bcie temperatury powietrza w zimie, odp\u0142ywie wody ze zbiornik\u00f3w oraz aktualnym ich nape\u0142nieniu.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA HYDROLOGICZNA KR\u00d3TKOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza hydrologiczna dla odcinka czasu nie d\u0142u\u017cszego ni\u017c 48 godzin, licz\u0105c od momentu pocz\u0105tku prognozy.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA HYDROLOGICZNA MIESI\u0118CZNA\/SEZONOWA (D\u0141UGOTERMINOWA)<\/summary>\n<p>Prognoza hydrologiczna wydana dla okresu d\u0142u\u017cszego ni\u017c 7 dni, np. prognoza miesi\u0119czna czy sezonowa.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA HYDROLOGICZNA \u015aREDNIOTERMINOWA<\/summary>\n<p>Prognoza hydrologiczna wydana na okres d\u0142u\u017cszy ni\u017c 48 godzin, ale kr\u00f3tszy ni\u017c 7 dni.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA NIEBEZPIECZNYCH ZJAWISK HYDROLOGICZNYCH (PNZH)<\/summary>\n<p>Opracowywana codziennie informacja o mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia w ci\u0105gu trzech kolejnych dni niebezpiecznych zjawisk hydrologicznych, takich jak: gwa\u0142towne wzrosty stanu wody, wezbranie z przekroczeniem stan\u00f3w ostrzegawczych, wezbranie z przekroczeniem stan\u00f3w alarmowych lub susza hydrologiczna. PNZH opracowywana jest do godziny 11:00 czasu urz\u0119dowego i prezentowana na serwisach informacyjnych <a href=\"http:\/\/hydro.imgw.pl\" data-type=\"link\" data-id=\"hydro.imgw.pl\">hydro.imgw.pl<\/a> oraz <a href=\"http:\/\/meteo.imgw.pl\" data-type=\"link\" data-id=\"meteo.imgw.pl\">meteo.imgw.pl<\/a>. W przypadku zmieniaj\u0105cych si\u0119 prognoz hydrologicznych, wykonuje si\u0119 aktualizacje PNZH do godz. 21:00 czasu urz\u0119dowego. <\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA NUMERYCZNA (MODELOWA)<\/summary>\n<p>Wynik numerycznego modelu hydrologicznego, hydraulicznego lub hydrodynamicznego b\u0105d\u017a meteorologicznego, obejmuj\u0105cy zakres oblicze\u0144 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>PROGNOZA SYNOPTYCZNA STANU WODY<\/summary>\n<p>Prognoza stanu wody opracowywana przez synoptyka hydrologa.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>STAN ALARMOWY<\/summary>\n<p>Umowny stan wody, kt\u00f3ry odpowiada nape\u0142nieniu koryta rzeki lub doliny rzecznej stanowi\u0105cemu zagro\u017cenie dla infrastruktury i zabudowa\u0144, a tak\u017ce dla \u017cycia i zdrowia ludzi.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>STAN OSTRZEGAWCZY<\/summary>\n<p>Umowny stan wody, kt\u00f3ry uk\u0142ada si\u0119 poni\u017cej stanu alarmowego, informuj\u0105cy o konieczno\u015bci podj\u0119cia okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>STAN UMOWNY<\/summary>\n<p>Stan wody wyznaczony w post\u0119powaniu o charakterze administracyjnym, z udzia\u0142em pracownik\u00f3w IMGW-PIB i przedstawicieli organ\u00f3w administracji samorz\u0105dowej i rz\u0105dowej, uwzgl\u0119dniaj\u0105cym potrzeby s\u0142u\u017cb i&nbsp;administracji w zakresie planowania oraz ostrzegania i alarmowania, opartym na analizie i przetwarzaniu dost\u0119pnych danych i informacji hydrologicznych, fizyczno-geograficznych oraz dokument\u00f3w. W Polsce stanami umownymi s\u0105 stan ostrzegawczy i stan alarmowy.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>STOPIE\u0143 OSTRZE\u017bENIA HYDROLOGICZNEGO<\/summary>\n<p>Odnosi si\u0119 do nat\u0119\u017cenia wyst\u0119puj\u0105cego lub prognozowanego zjawiska hydrologicznego. Trzystopniowa, rosn\u0105ca skala okre\u015blaj\u0105ca stan zagro\u017cenia zjawiskami hydrologicznymi w sytuacji wezbra\u0144 oraz bezstopniowo w sytuacji zagro\u017cenia susz\u0105 hydrologiczn\u0105:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"877\" height=\"255\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hyro.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2555\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hyro.jpg 877w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hyro-300x87.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hyro-768x223.jpg 768w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hyro-18x5.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 877px) 100vw, 877px\" \/><\/figure>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>SUSZA<\/summary>\n<p>Zjawisko o charakterze naturalnym, zwi\u0105zane z ograniczon\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 wody. Susza ma charakter rozwijaj\u0105cego si\u0119 procesu \u2013 wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce fazy: susza meteorologiczna (atmosferyczna), susza glebowa (rolnicza), susza hydrologiczna, ni\u017c\u00f3wka hydrogeologiczna.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>SUSZA HYDROLOGICZNA<\/summary>\n<p>Jedna z faz procesu rozwoju suszy; okres, w kt\u00f3rym dochodzi do obni\u017cenia zasilania w\u00f3d powierzchniowych i podziemnych. Objawia si\u0119 niskimi wielko\u015bciami przep\u0142ywu w rzekach, obni\u017ceniem zwierciad\u0142a wody w jeziorach.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>WEZBRANIE<\/summary>\n<p>Zjawisko hydrologiczne, podczas kt\u00f3rego przep\u0142yw i\/lub stan wody utrzymuj\u0105 si\u0119 powy\u017cej przyj\u0119tej warto\u015bci granicznej, spowodowane zwi\u0119kszonym zasilaniem lub podpi\u0119trzeniem zwierciad\u0142a wody wskutek utrudnionego przep\u0142ywu. W przebiegu wezbrania wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 faz\u0119 wznoszenia, kulminacj\u0119 i faz\u0119 opadania. Zale\u017cnie od genezy dzieli si\u0119 je na: opadowe (wywo\u0142ane opadami nawalnymi lub rozlewnymi), roztopowe (wywo\u0142ane gwa\u0142townym topnieniem pokrywy \u015bnie\u017cnej), zimowe, zwi\u0105zane z rozwojem zjawisk lodowych (\u015bry\u017cowe, zatorowe i lodowe) oraz sztormowe.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p><strong>Definicje szczeg\u00f3\u0142owe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POJ\u0118CIA STOSOWANE W OS\u0141ONIE HYDROLOGICZNEJ L\u0104DU<\/summary>\n<p><strong>Automatyczna stacja telemetryczna <\/strong>\u2013 automatyczna stacja pomiarowo-obserwacyjna wyposa\u017cona w urz\u0105dzenia do przesy\u0142u warto\u015bci pomiarowych na odleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bieg rzeki <\/strong>\u2013 kierunek sp\u0142ywu w\u00f3d rzecznych. Termin u\u017cywany tak\u017ce do okre\u015blenia odcink\u00f3w rzeki. Ze&nbsp;wzgl\u0119du na zmiany spadku, pr\u0119dko\u015bci wody oraz dominuj\u0105cych proces\u00f3w geomorfologicznych (znaczenie erozji, transportu i akumulacji) w profilu pod\u0142u\u017cnym wyr\u00f3\u017cnia si\u0119: bieg g\u00f3rny (du\u017cy spadek i pr\u0119dko\u015b\u0107 wody, przep\u0142ywy najmniejsze i rosn\u0105 z biegiem, intensywna erozja wg\u0142\u0119bna lub denna; koryto rzeki jest z&nbsp;regu\u0142y g\u0142\u0119boko wci\u0119te w pod\u0142o\u017ce), \u015brodkowy (spadek zwierciad\u0142a wody i pr\u0119dko\u015b\u0107 wody ulegaj\u0105 zmniejszeniu, erozja denna maleje a wzrasta rola erozji bocznej: powstaj\u0105 meandry, dolina rzeki staje si\u0119 szersza) i dolny (spadek zwierciad\u0142a wody jest niewielki a ruch wody powolny, dominuje akumulacja; bieg rzeki ko\u0144czy si\u0119 uj\u015bciem do recypienta lub morza).<\/p>\n\n\n\n<p>Umowny podzia\u0142 g\u0142\u00f3wnych rzek Polski na odcinki zgodnie z biegiem stosowane w IMGW-PIB:<br>1)&nbsp; Odra:<br>a)&nbsp;&nbsp; bieg g\u00f3rny \u2013 od \u017ar\u00f3de\u0142 w G\u00f3rach Odrza\u0144skich do profilu Ko\u017ale;<br>b)&nbsp; bieg \u015brodkowy \u2013 od profilu Ko\u017ale do uj\u015bcia Warty;<br>c)&nbsp;&nbsp; bieg dolny \u2013 poni\u017cej uj\u015bcia Warty do Zalewu Szczeci\u0144skiego.<br>2)&nbsp; Wis\u0142a:<br>a)&nbsp;&nbsp; bieg g\u00f3rny \u2013 od \u017ar\u00f3de\u0142 do profilu Zawichost;<br>b)&nbsp; bieg \u015brodkowy \u2013 od profilu Zawichost do uj\u015bcia Narwi (dla potrzeb operacyjnych BPH przyjmuje doln\u0105 granic\u0119 biegu w profilu stopnia wodnego W\u0142oc\u0142awek);<br>c)&nbsp;&nbsp; bieg dolny \u2013 od uj\u015bcia Narwi do Morza Ba\u0142tyckiego (dla potrzeb operacyjnych BPH przyjmuje g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 biegu poni\u017cej profilu stopnia wodnego W\u0142oc\u0142awek).<br><br><strong>Budowla hydrotechniczna<\/strong> \u2013budowla wraz z urz\u0105dzeniami i instalacjami technicznymi z nimi zwi\u0105zanymi, s\u0142u\u017c\u0105ca gospodarce wodnej oraz kszta\u0142towaniu zasob\u00f3w wodnych i korzystaniu z nich, a tak\u017ce ochronie przeciwpowodziowej.<br><br><strong>Ciek naturalny<\/strong> \u2013 rzeka, struga, strumie\u0144 i potok oraz inne wody p\u0142yn\u0105ce ci\u0105gle lub okresowo naturalnymi b\u0105d\u017a uregulowanymi korytami.<br><br><strong>Cofka<\/strong> \u2013 podwy\u017cszenie rz\u0119dnej zwierciad\u0142a wody post\u0119puj\u0105ce w g\u00f3r\u0119 cieku, powstaj\u0105ce wskutek podnoszenia si\u0119 rz\u0119dnej zwierciad\u0142a wody w odbiorniku ko\u0144cowym (morze, jezioro, rzeka przyjmuj\u0105ca dop\u0142yw); mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 w wyniku spi\u0119trzenia wody przez d\u0142ugotrwa\u0142e dzia\u0142anie silnego wiatru wt\u0142aczaj\u0105cego wod\u0119 w g\u00f3r\u0119 cieku (cofka wiatrowa), utworzenia si\u0119 zatoru lodowego, oddzia\u0142ywania zapory wodnej lub wskutek wezbrania na rzece przyjmuj\u0105cej dop\u0142yw. Podwy\u017cszeniu rz\u0119dnej zwierciad\u0142a wody nie towarzyszy zwi\u0119kszenie przep\u0142ywu; przep\u0142yw mo\u017ce zosta\u0107 zatrzymany a nawet mo\u017ce nast\u0119powa\u0107 odwr\u00f3cenie jego kierunku (przep\u0142yw w przeciwn\u0105 stron\u0119 \u2013 w g\u00f3r\u0119 rzeki).<br><br><strong>Dane operacyjne<\/strong> \u2013 dane o r\u00f3\u017cnym stopniu przetworzenia, pochodz\u0105ce z hydrologiczno-meteorologicznej sieci pomiarowo-obserwacyjnej, wst\u0119pnie zweryfikowane, wykorzystywane do prowadzenia bie\u017c\u0105cej os\u0142ony hydrologiczno-meteorologicznej; mog\u0105 ulec zmianie w wyniku ostatecznej weryfikacji w procesie przygotowywania zasobu centralnej bazy danych historycznych IMGW-PIB oraz rocznika hydrologicznego.<br><br><strong>Dop\u0142yw<\/strong> \u2013 ciek uchodz\u0105cy do innego cieku.<br><br><strong>Dorzecze<\/strong> \u2013 to obszar l\u0105du, z kt\u00f3rego ca\u0142kowity odp\u0142yw w\u00f3d powierzchniowych do w\u00f3d morskich nast\u0119puje ciekami naturalnymi przez jedno uj\u015bcie, estuarium lub delt\u0119.<br><br><strong>Dy\u017curny hydrolog<\/strong> \u2013 pracownik IMGW-PIB posiadaj\u0105cy odpowiednie przygotowanie merytoryczne z zakresu hydrologii <a>oraz przeszkolony w zakresie<\/a> zasad i procedur oraz narz\u0119dzi stosowanych w os\u0142onie hydrologicznej, wspomagaj\u0105cy prac\u0119 dy\u017curnych synoptyk\u00f3w hydrolog\u00f3w.<br><br><strong>Dy\u017curny synoptyk hydrolog<\/strong> \u2013 synoptyk hydrolog pe\u0142ni\u0105cy w danym momencie dy\u017cur w zakresie realizowania os\u0142ony hydrologicznej.<br><br><strong>Gospodarka wodna<\/strong> \u2013 dzia\u0142 gospodarki i dyscyplina naukowa zajmuj\u0105ce si\u0119 metodami i \u015brodkami kszta\u0142towania zasob\u00f3w \u015br\u00f3dl\u0105dowych w\u00f3d powierzchniowych i podziemnych w celu zaopatrzenia w wod\u0119, ochrony przed powodzi\u0105 oraz ochrony zasob\u00f3w wodnych przed wyczerpaniem i zanieczyszczeniem.<br><br><strong>grubo\u015b\u0107 pokrywy lodowej<\/strong> \u2013 patrz: zjawiska lodowe.<br><br><strong>Grubo\u015b\u0107 pokrywy \u015bnie\u017cnej<\/strong> \u2013 patrz: pokrywa \u015bnie\u017cna.<br><br><strong>Grubo\u015b\u0107 \u015bniegu \u015bwie\u017co spad\u0142ego <\/strong>\u2013 patrz: pokrywa \u015bnie\u017cna.<br><br><strong>Horyzont prognozy (okres wyprzedzenia) <\/strong>\u2013 przedzia\u0142 czasu, kt\u00f3rego dotyczy prognoza. Ze wzgl\u0119du na d\u0142ugo\u015b\u0107 tego przedzia\u0142u wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 prognozy kr\u00f3tkoterminowe (do 48 godzin), \u015brednioterminowe (48 godzin \u2013 7 dni) i d\u0142ugoterminowe (ponad 7 dni; zalicza si\u0119 tu tak\u017ce prognozy miesi\u0119czne i sezonowe).<br><br><strong>Hydrogram <\/strong>\u2013 wykres przebiegu w czasie zmian stan\u00f3w wody lub przep\u0142yw\u00f3w.<br><br><strong><strong>Hydrologia<\/strong> <\/strong>\u2013 (i) nauka o wodach powierzchniowych i podziemnych na Ziemi, ich wyst\u0119powaniu i kr\u0105\u017ceniu, biologicznych, chemicznych i fizycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach oraz zwi\u0105zku ze \u015brodowiskiem; (ii) nauka zajmuj\u0105ca si\u0119 procesami rz\u0105dz\u0105cymi zmienno\u015bci\u0105 l\u0105dowych zasob\u00f3w wodnych i badaj\u0105ca r\u00f3\u017cne fazy cyklu hydrologicznego.<br><br><strong>Kra<\/strong> \u2013 patrz: zjawiska lodowe.<br><br><strong>Kulminacja wezbrania<\/strong> \u2013 najwy\u017cszy stan (przep\u0142yw) wody w rzece w czasie wezbrania.<br><br><strong>L\u00f3d brzegowy<\/strong> \u2013 patrz: zjawiska lodowe.<br><br><strong>\u0141ata wodowskazowa <\/strong>\u2013 wyskalowana listwa u\u017cywana do pomiaru stanu wody w korycie cieku, zbiorniku, jeziorze oraz do pomiaru poziomu wody w morzu.<br><br><strong>Model<\/strong> \u2013 schematyczna forma odzwierciedlenia obiektu, procesu lub systemu (obiekt \u201eimituj\u0105cy\u201d inny obiekt np. zlewni\u0119). W hydrologii do opisu obiegu wody w zlewni rzecznej najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 modele matematyczne, b\u0119d\u0105ce zbiorem r\u00f3wna\u0144 matematycznych oraz relacji logicznych wi\u0105\u017c\u0105cych r\u00f3wnania matematyczne, s\u0142u\u017c\u0105cych opisowi wyr\u00f3\u017cnionych cech badanego obiektu, procesu lub systemu.<br><br><strong>Model hydrodynamiczny<\/strong> \u2013 model matematyczny opisuj\u0105cy ruch wody r\u00f3wnaniami opartymi o fizyk\u0119 procesu.<br><br><strong>Model hydrologiczny<\/strong> \u2013 model cyklu hydrologicznego lub jego cz\u0119\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c model odcinka rzeki lub kana\u0142u otwartego, opisuj\u0105cy ruch masy wody w spos\u00f3b uproszczony (na podstawie r\u00f3wnania ci\u0105g\u0142o\u015bci przep\u0142ywu).<br><br><strong>Model opad<\/strong>\u2013<strong>odp\u0142yw <\/strong>\u2013hydrologiczny model matematyczny opisuj\u0105cy zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy opadem a odp\u0142ywem ze zlewni.<br><br><strong>Model prognostyczny<\/strong> \u2013 model hydrologiczny lub hydrodynamiczny, uruchamiany cyklicznie, zwykle wykorzystuj\u0105cy prognozowane dane wej\u015bciowe, wyposa\u017cony w procedur\u0119 korekty prognozy.<br><br><strong>Monitor IMGW-PIB<\/strong> \u2013 aplikacja s\u0142u\u017c\u0105ca do prezentowania i wizualizacji danych, informacji meteorologicznych, hydrologicznych i innych produkt\u00f3w IMGW-PIB opracowywanych w trybie operacyjnym oraz udost\u0119pniania ich przez IMGW-PIB podmiotom zewn\u0119trznym odpowiedzialnym m.in. za zarz\u0105dzanie kryzysowe. Dost\u0119p do Monitora IMGW-PIB odbywa si\u0119 poprzez przegl\u0105dark\u0119 internetow\u0105; wymaga od u\u017cytkownika loginu i has\u0142a.<br><br><strong>Monitoring <\/strong>\u2013 ci\u0105g\u0142e lub cykliczne pomiary wybranych parametr\u00f3w fizycznych, chemicznych czy biologicznych \u015brodowiska naturalnego. Celem monitoringu jest ocena zmian zachodz\u0105cych w \u015brodowisku.<br><br><strong>Ni\u017c\u00f3wka hydrologiczna <\/strong>\u2013 okres wyst\u0119powania niskich stan\u00f3w wody lub przep\u0142yw\u00f3w wywo\u0142anych ograniczonym zasilaniem koryta. Zjawisko to identyfikuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na podstawie umownie przyjmowanego przep\u0142ywu granicznego. Jest to wi\u0119c okres, w kt\u00f3rym przep\u0142ywy s\u0105 ni\u017csze od przyj\u0119tej warto\u015bci progowej. Zjawisko ni\u017c\u00f3wki jest wykorzystywane jako wska\u017anik suszy hydrologicznej.<br><br><strong>Obserwacja hydrologiczna <\/strong>\u2013bezpo\u015bredni pomiar albo oszacowanie jednego lub wi\u0119cej element\u00f3w hydrologicznych, takich jak: stan wody, przep\u0142yw, temperatura wody, grubo\u015b\u0107 pokrywy \u015bnie\u017cnej, zjawiska lodowe, wykonywane przez obserwatora.<br><br><strong>Odp\u0142yw<\/strong> \u2013 obj\u0119to\u015b\u0107 wody wyra\u017cana zwykle w m\u00b3, kt\u00f3ra odp\u0142ywa przez profil cieku z okre\u015blonej zlewni w&nbsp;okre\u015blonym czasie.<br><br><strong>Odp\u0142yw jednostkowy <\/strong>\u2013 przedstawia obj\u0119to\u015b\u0107 wody odp\u0142ywaj\u0105cej w jednostce czasu z jednostki powierzchni badanej zlewni, wyra\u017con\u0105 w m<sup>3<\/sup>\/s\u00b7km<sup>2<\/sup> lub w l\/s\u00b7km<sup>2<\/sup> powierzchni (q = Q\/A). Miara ta s\u0142u\u017cy do por\u00f3wnania ilo\u015bci wody odp\u0142ywaj\u0105cej ze zlewni r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 powierzchni\u0105.<br><br><strong>Opad intensywny <\/strong>\u2013zanotowany w ostatnich 6 godzinach opad deszczu o intensywno\u015bci odpowiadaj\u0105cej przynajmniej silnemu deszczowi w 12-stopniowej przyj\u0119tej skali dla deszczu (numer skali 1 lub wy\u017cszy).<br><br><strong>Os\u0142ona hydrologiczna<\/strong> \u2013 zesp\u00f3\u0142 czynno\u015bci polegaj\u0105cych na wykonywaniu i udost\u0119pnianiu prognoz hydrologicznych, maj\u0105cych na celu informowanie spo\u0142ecze\u0144stwa i administracji publicznej o zjawiskach hydrologicznych, a tak\u017ce ostrzeganie przed nimi.<br><br><strong>Pa\u0144stwowa S\u0142u\u017cba Hydrologiczno-Meteorologiczna (PSHM)<\/strong> \u2013 wykonuje zadania pa\u0144stwa w zakresie os\u0142ony hydrologicznej i meteorologicznej spo\u0142ecze\u0144stwa, \u015brodowiska, dziedzictwa kulturowego i gospodarki, w&nbsp;tym rozpoznawania zagro\u017ce\u0144 niebezpiecznymi zjawiskami zachodz\u0105cymi w atmosferze i hydrosferze, a&nbsp;tak\u017ce na potrzeby rozpoznawania i kszta\u0142towania oraz ochrony zasob\u00f3w wodnych kraju; w Polsce PSHM pe\u0142ni IMGW-PIB.<br><br><strong>P\u0142aty (\u015bniegu)<\/strong> \u2013 patrz: pokrywa \u015bnie\u017cna.<br><br><strong>Pokrywa lodowa<\/strong> \u2013 patrz: zjawiska lodowe.<br><br><strong>Pokrywa \u015bnie\u017cna<\/strong> \u2013 \u015bnieg le\u017c\u0105cy na powierzchni gruntu. Obserwacje pokrywy \u015bnie\u017cnej wykonywane s\u0105 codziennie rano i obejmuj\u0105 ocen\u0119 wielko\u015bci pokrycia terenu \u015bniegiem (teren widoczny w otoczeniu miejsca obserwacji w promieniu kilkuset metr\u00f3w od stacji nale\u017c\u0105cej do sieci pomiarowo-obserwacyjnej PSHM) oraz pomiar grubo\u015bci warstwy \u015bniegu, wykonywany, gdy pokrycie terenu \u015bniegiem jest ca\u0142kowite lub gdy wi\u0119cej ni\u017c jego po\u0142owa znajduje si\u0119 pod \u015bniegiem.<\/p>\n\n\n\n<p>Ocena wielko\u015bci pokrycia terenu \u015bniegiem:<br>1)&nbsp; \u015blad pokrywy \u015bnie\u017cnej \u2013 powierzchnia gruntu lekko przypr\u00f3szona \u015bniegiem;<br>2)&nbsp; ca\u0142kowita pokrywa \u015bnie\u017cna \u2013 \u015bnieg zalega na ca\u0142ej powierzchni gruntu;<br>3)&nbsp; pokrywa \u015bnie\u017cna z przerwami \u2013 wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa terenu pokryta jest jeszcze \u015bniegiem;<br>4)&nbsp; p\u0142aty \u015bniegu \u2013 mniej ni\u017c po\u0142owa terenu pokryta jest jeszcze \u015bniegiem.<\/p>\n\n\n\n<p>Charakterystyka pokrywy \u015bnie\u017cnej:<br>1)&nbsp; grubo\u015b\u0107 pokrywy \u015bnie\u017cnej [cm] \u2013 wysoko\u015b\u0107 warstwy \u015bniegu (\u015brednia z minimum trzech pomiar\u00f3w);<br>2)&nbsp; grubo\u015b\u0107 \u015bniegu \u015bwie\u017co spad\u0142ego [cm] \u2013 wysoko\u015b\u0107 warstwy \u015bniegu spad\u0142ego w ci\u0105gu 24 godzin, liczonych od godz. 6:01 UTC dnia poprzedniego do godz. 6:00 UTC dnia bie\u017c\u0105cego;<br>3) r\u00f3wnowa\u017cnik wodny \u015bniegu [mm\/cm] \u2013 wysoko\u015b\u0107 warstwy wody, jaka by powsta\u0142a po stopieniu pokrywy \u015bnie\u017cnej grubo\u015bci 1 cm. Jest to stosunek g\u0119sto\u015bci \u015bniegu do g\u0119sto\u015bci wody w tej samej temperaturze.<br>4)&nbsp; zapas wody [mm] \u2013 \u015brednia wysoko\u015b\u0107 warstwy wody w ca\u0142kowitych milimetrach, zawartej w pokrywie \u015bnie\u017cnej.<br><br><strong>Pow\u00f3d\u017a<\/strong> \u2013 czasowe pokrycie przez wod\u0119 terenu, kt\u00f3ry w normalnych warunkach nie jest pokryty wod\u0105, w&nbsp;szczeg\u00f3lno\u015bci wywo\u0142ane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kana\u0142ach oraz od strony morza, z wy\u0142\u0105czeniem przypadk\u00f3w pokrycia terenu wezbranymi wodami z system\u00f3w kanalizacyjnych.<br><br><strong>Pow\u00f3d\u017a b\u0142yskawiczna (pow\u00f3d\u017a szybka, flash-flood)<\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lny przypadek powodzi o lokalnym zasi\u0119gu, bardzo szybkim przebiegu i kr\u00f3tkim czasie trwania (zwykle mniej ni\u017c 6 godzin), przewa\u017cnie wywo\u0142anej opadami deszczu o du\u017cej wydajno\u015bci, zwi\u0105zanymi zazwyczaj ze zjawiskami konwekcyjnymi (burzowymi). Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w obszarach o du\u017cych nachyleniach terenu (w obszarach g\u00f3rskich) i\/lub obszarach o wysokim odsetku powierzchni uszczelnionych (w obszarach zurbanizowanych, obszarach miejskich \u2013 pow\u00f3d\u017a miejska, ang. urban flood); mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142ana awari\u0105 urz\u0105dze\u0144 hydrotechnicznych. Powszechnie stosowanymi w Polsce synonimami nazwy pow\u00f3d\u017a b\u0142yskawiczna s\u0105 okre\u015blenia pow\u00f3d\u017a szybka lub pow\u00f3d\u017a gwa\u0142towna.<br><br><strong>Prognoza hydrologiczna <\/strong>\u2013 informacja hydrologiczna zawieraj\u0105ca przewidywany przebieg zjawisk hydrologicznych na wskazanym obszarze, wyra\u017cona w formie opisowej, graficznej lub liczbowej. Podaje charakterystyki zjawiska hydrologicznego, takie jak: stan wody, nat\u0119\u017cenie przep\u0142ywu, obj\u0119to\u015b\u0107 fali wezbrania i czas jej trwania, czas wyst\u0105pienia kulminacji w okre\u015blonym miejscu, wielko\u015b\u0107 dop\u0142ywu do zbiornik\u00f3w retencyjnych. Prognoza mo\u017ce by\u0107 powi\u0105zana z informacj\u0105 o istotnych elementach warunkuj\u0105cych prognozowane zjawisko hydrologiczne \u2013 o opadach (w przypadku zagro\u017cenia powodziowego) lub ich d\u0142ugotrwa\u0142ym braku (w przypadku zagro\u017cenia susz\u0105), sile i kierunku wiatru, zjawiskach lodowych, spadku lub wzro\u015bcie temperatury powietrza w zimie, odp\u0142ywie wody ze zbiornik\u00f3w oraz aktualnym ich nape\u0142nieniu.<br><br><strong>Prognoza hydrologiczna kr\u00f3tkoterminowa<\/strong> \u2013 prognoza hydrologiczna dla odcinka czasu nie d\u0142u\u017cszego ni\u017c 48 godzin, licz\u0105c od momentu pocz\u0105tku prognozy.<br><br><strong>Prognoza hydrologiczna miesi\u0119czna\/sezonowa (d\u0142ugoterminowa)<\/strong> \u2013 prognoza hydrologiczna wydana dla okresu d\u0142u\u017cszego ni\u017c 7 dni, np. prognoza miesi\u0119czna czy sezonowa.<br><br><strong>Prognoza hydrologiczna \u015brednioterminowa <\/strong>\u2013 prognoza hydrologiczna wydana na okres d\u0142u\u017cszy ni\u017c 48 godzin, ale kr\u00f3tszy ni\u017c 7 dni.<br><br><strong>Prognoza niebezpiecznych zjawisk hydrologicznych (PNZH)<\/strong> \u2013 opracowywana codziennie informacja o mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia w ci\u0105gu trzech kolejnych dni niebezpiecznych zjawisk hydrologicznych, takich jak: gwa\u0142towne wzrosty stanu wody, wezbranie z przekroczeniem stan\u00f3w ostrzegawczych, wezbranie z przekroczeniem stan\u00f3w alarmowych lub susza hydrologiczna. PNZH opracowywana jest do godziny 12:30 w normalnym stanie hydrologicznym i do godziny 13:30 w stanie zagro\u017cenia lub alarmu hydrologicznego i prezentowana na platformach informacyjnych <a href=\"https:\/\/meteo.imgw.pl\">https:\/\/meteo.imgw.pl<\/a> i <a href=\"https:\/\/monitor.imgw.pl\">https:\/\/monitor.imgw.pl<\/a>.<br><br><strong>Prognoza numeryczna (modelowa)<\/strong> \u2013 wynik numerycznego modelu hydrologicznego, hydraulicznego lub hydrodynamicznego b\u0105d\u017a meteorologicznego, obejmuj\u0105cy zakres oblicze\u0144 w przysz\u0142o\u015bci.<br><br><strong>Prognoza synoptyczna stanu wody <\/strong>\u2013 prognoza stanu wody opracowywana przez synoptyka hydrologa.<br><br><strong>Prognoza zasi\u0119gu zwierciad\u0142a wody<\/strong> \u2013 zasi\u0119g przestrzenny aktualnej prognozy stanu wody od dnia bie\u017c\u0105cego na kolejne co najmniej trzy doby, w kroku godzinowym. Jest opracowywana na podstawie wynik\u00f3w oblicze\u0144 modelu hydrodynamicznego IMGW HD z wykorzystaniem aktualnych obserwacji, prognoz hydrologicznych i meteorologicznych oraz dost\u0119pnych danych o geometrii koryta i doliny zalewowej.<br><br><strong>Przekr\u00f3j wodowskazowy<\/strong> \u2013 przekr\u00f3j poprzeczny koryta rzeki i terenu zalewowego w miejscu zainstalowania stacji wodowskazowej wyposa\u017conej w \u0142at\u0119 wodowskazow\u0105 lub czujnik (czujniki) stanu wody.<br><br><strong>Przep\u0142yw<\/strong> \u2013 obj\u0119to\u015b\u0107 wody przep\u0142ywaj\u0105cej przez przekr\u00f3j poprzeczny koryta rzeki w jednostce czasu, wyra\u017cany w m\u00b3\/s.<br><br><strong>Przep\u0142yw operacyjny<\/strong> \u2013 przep\u0142yw okre\u015blony na podstawie stanu operacyjnego, aktualnej krzywej nat\u0119\u017cenia przep\u0142ywu oraz wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w redukcji zwi\u0105zanych m.in. z zarastaniem i zjawiskami lodowymi, poddany wst\u0119pnej weryfikacji. Mo\u017ce ulec zmianie w wyniku ostatecznej weryfikacji w procesie przygotowywania zasobu centralnej bazy danych historycznych IMGW-PIB oraz rocznika hydrologicznego.<br><br><strong>Przep\u0142ywy charakterystyczne \u2013<\/strong> warto\u015bci przep\u0142ywu, charakteryzuj\u0105ce przebieg nat\u0119\u017cenia przep\u0142ywu w przekroju wodowskazowym (mog\u0105 by\u0107 podane w jednostkach przep\u0142ywu lub odniesione do powierzchni zlewni \u2013 jako odp\u0142ywy jednostkowe). Przep\u0142ywy stanowi\u0105ce wybrane warto\u015bci \u015brednie i ekstremalne poszczeg\u00f3lnych miesi\u0119cy, p\u00f3\u0142roczy i lat hydrologicznych nazywa si\u0119 przep\u0142ywami g\u0142\u00f3wnymi miesi\u0119cznymi, p\u00f3\u0142rocznymi i rocznymi pierwszego rz\u0119du. Na podstawie charakterystycznych przep\u0142yw\u00f3w rocznych mo\u017cna wyznaczy\u0107 przep\u0142ywy g\u0142\u00f3wne drugiego rz\u0119du, tj. przep\u0142ywy charakterystyczne wielolecia.<\/p>\n\n\n\n<p>Do przep\u0142yw\u00f3w charakterystycznych nale\u017c\u0105:<br>1) WQ \u2013 najwy\u017cszy przep\u0142yw roczny;<br>2) SQ \u2013 przep\u0142yw \u015bredni roczny;<br>3) NQ \u2013 najni\u017cszy przep\u0142yw roczny;<br>4) WWQ \u2013 najwy\u017cszy przep\u0142yw z wielolecia;<br>5) SWQ \u2013 \u015brednia z najwy\u017cszych przep\u0142yw\u00f3w rocznych;<br>6) SSQ \u2013 \u015brednia z przep\u0142yw\u00f3w \u015brednich rocznych;<br>7) SNQ \u2013 \u015brednia z najni\u017cszych przep\u0142yw\u00f3w rocznych;<br>8) NNQ \u2013 najni\u017cszy przep\u0142yw z wielolecia.<br><br><strong>Re\u017cim (ustr\u00f3j) rzeczny <\/strong>\u2013 ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji przebieg (rytm) zasilania rzeki, stan\u00f3w jej wody, przep\u0142yw\u00f3w itd., zale\u017cny od klimatu, ukszta\u0142towania powierzchni, budowy geologicznej zlewni i pokrycia terenu, w wielu przypadkach przekszta\u0142cany antropogenicznie.<br><br><strong>Rok hydrologiczny<\/strong> \u2013 w Polsce okres 12 miesi\u0119cy liczony od dnia 1 listopada (00:00 UTC) do 31 pa\u017adziernika (23:59 UTC). Dzielimy go na p\u00f3\u0142rocze zimowe (do 30 kwietnia) i letnie (od 1 maja).<br><br><strong>Rz\u0119dna zera wodowskazu<\/strong> \u2013 wysoko\u015b\u0107 punktu zerowego wodowskazu okre\u015blona niwelacyjnie w stosunku do poziomu odniesienia (w obowi\u0105zuj\u0105cym uk\u0142adzie wysoko\u015bciowym).<br><br><strong>Rz\u0119dna zwierciad\u0142a wody \u2013 <\/strong>bezwzgl\u0119dna wysoko\u015b\u0107 zwierciad\u0142a wody w obowi\u0105zuj\u0105cym uk\u0142adzie wysoko\u015bciowym (na stacjach wodowskazowych obliczana jako suma rz\u0119dnej zera wodowskazu i stanu wody w metrach n.p.m.).<br><br><strong>Sejsza<\/strong> \u2013 falowanie powierzchni jeziora lub innych zamkni\u0119tych zbiornik\u00f3w, spowodowane trz\u0119sieniem ziemi, wiatrem lub zmianami ci\u015bnienia atmosferycznego. Sejsza ma d\u0142ugo\u015b\u0107 w przybli\u017ceniu r\u00f3wn\u0105 d\u0142ugo\u015bci zbiornika, wysoko\u015b\u0107 rz\u0119du kilku cm lub m, okres zale\u017cnie od wielko\u015bci zbiornika kilku min. lub godz.<br><br><strong>Sie\u0107 pomiarowo-obserwacyjna PSHM<\/strong> \u2013 sie\u0107 punkt\u00f3w pomiarowych, meteorologicznych i hydrologicznych rozmieszczonych na terenie ca\u0142ego kraju, w kt\u00f3rych wykonywane s\u0105 pomiary i obserwacje wg okre\u015blonych standard\u00f3w. Sie\u0107 pomiarowo-obserwacyjn\u0105 PSHM tworz\u0105:<\/p>\n\n\n\n<p>1)&nbsp; stacje hydrologiczno-meteorologiczne i stacje hydrologiczne:<br>a) synoptyczne,<br>b) klimatologiczne,<br>c) opadowe,<br>d) wodowskazowe;<br>2)&nbsp; stacje pomiar\u00f3w aerologicznych;<br>3)&nbsp; stacje radar\u00f3w meteorologicznych;<br>4)&nbsp; stacje lokalizacji wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych;<br>5)&nbsp; stacje odbioru danych z satelit\u00f3w meteorologicznych.<br>6)&nbsp; stacje badawcze parowania,<br>7)&nbsp; Stacja Bada\u0144 \u015aniegu i Lawin.<br><br><strong>Stacja pomiarowo-obserwacyjna <\/strong>\u2013miejsce, gdzie prowadzone s\u0105 obserwacje i pomiary hydrologiczne lub meteorologiczne w spos\u00f3b manualny (obserwator) b\u0105d\u017a automatyczny.<br><br><strong>Stan wody<\/strong> \u2013 po\u0142o\u017cenie zwierciad\u0142a wody w danym przekroju wodowskazowym ponad przyj\u0119ty umownie poziom odniesienia zwany zerem wodowskazu. Jest to wielko\u015b\u0107 wzgl\u0119dna informuj\u0105ca o nape\u0142nieniu koryta, podawana w cm; nie nale\u017cy jej myli\u0107 z g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 koryta.<br><br><strong>Stan wody operacyjny <\/strong>\u2013 stan wody pochodz\u0105cy z dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 danych sieci pomiarowo-obserwacyjnej PSHM poddany wst\u0119pnej weryfikacji, mog\u0105cy ulec zmianie w wyniku ostatecznej weryfikacji w procesie przygotowywania zasobu centralnej bazy danych historycznych IMGW-PIB oraz rocznika hydrologicznego.<br><br><strong>Stany charakterystyczne<\/strong> \u2013 warto\u015bci stan\u00f3w wody, charakteryzuj\u0105ce przebieg stan\u00f3w w przekroju wodowskazowym. Stany wody okre\u015blaj\u0105ce wybrane warto\u015bci \u015brednie i ekstremalne poszczeg\u00f3lnych miesi\u0119cy, p\u00f3\u0142roczy i lat hydrologicznych nazywa si\u0119 stanami wody g\u0142\u00f3wnymi miesi\u0119cznymi, p\u00f3\u0142rocznymi i rocznymi pierwszego rz\u0119du. Na podstawie charakterystycznych stan\u00f3w wody rocznych mo\u017cna wyznaczy\u0107 stany wody g\u0142\u00f3wne drugiego stopnia, tj. stany charakterystyczne z wielolecia.<\/p>\n\n\n\n<p>Do stan\u00f3w charakterystycznych nale\u017c\u0105:<br>1)&nbsp; WWW (wysoka wielka woda) \u2013 najwy\u017csza warto\u015b\u0107 stanu wody w przyj\u0119tym wieloleciu;<br>2)&nbsp; WW (wysoka woda) \u2013 maksymalna warto\u015b\u0107 stanu wody w okresie kr\u00f3tszym ni\u017c wielolecie (zwykle miesi\u0105c, p\u00f3\u0142rocze hydrologiczne, rok hydrologiczny);<br>3)&nbsp; SWW (\u015brednia wysoka woda) \u2013 \u015brednia arytmetyczna z maksymalnych warto\u015bci stan\u00f3w wody I stopnia w przyj\u0119tym wieloleciu;<br>4)&nbsp; SW (\u015brednia woda) \u2013 \u015brednia arytmetyczna warto\u015b\u0107 stanu wody w przyj\u0119tym okresie kr\u00f3tszym ni\u017c wielolecie (zwykle miesi\u0105c, p\u00f3\u0142rocze hydrologiczne, rok hydrologiczny);<br>5)&nbsp; SSW (\u015brednia \u015brednia woda) \u2013 \u015brednia arytmetyczna ze \u015brednich warto\u015bci stan\u00f3w wody I stopnia w przyj\u0119tym wieloleciu;<br>6)&nbsp; SNW (\u015brednia niska woda) \u2013 \u015brednia arytmetyczna z minimalnych stan\u00f3w wody I stopnia w przyj\u0119tym wieloleciu;<br>7)&nbsp; NW (niska woda) \u2013 minimalna warto\u015b\u0107 stanu wody w przyj\u0119tym okresie kr\u00f3tszym ni\u017c wielolecie (zwykle miesi\u0105c, p\u00f3\u0142rocze hydrologiczne, rok hydrologiczny);<br>8)&nbsp; NNW (najni\u017csza niska woda) \u2013 najni\u017csza warto\u015b\u0107 stanu wody w przyj\u0119tym wieloleciu.<br><br><strong>Strefy stan\u00f3w wody <\/strong>\u2013 strefa stan\u00f3w: wysokich, \u015brednich, niskich, poni\u017cej minimum okresowego.<br><br><strong>Susza <\/strong>\u2013 zjawisko o charakterze naturalnym i rozwijaj\u0105cym si\u0119, zwi\u0105zane z ograniczon\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 wody. &nbsp;Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce fazy: susza meteorologiczna (atmosferyczna), susza glebowa (rolnicza), susza hydrologiczna, ni\u017c\u00f3wka hydrogeologiczna.<br><br><strong>Susza hydrologiczna <\/strong>\u2013 jedna z faz procesu rozwoju suszy. Okres, w kt\u00f3rym dochodzi do obni\u017cenia zasilania w\u00f3d powierzchniowych i podziemnych. Objawia si\u0119 niskimi wielko\u015bciami przep\u0142ywu w rzekach, obni\u017ceniem zwierciad\u0142a wody w jeziorach.<br><br><strong>Synoptyk hydrolog<\/strong> \u2013 pracownik IMGW-PIB posiadaj\u0105cy uprawnienia synoptyczne do wydawania prognoz oraz ostrze\u017ce\u0144 hydrologicznych.<br><br><strong>Teren zalewowy<\/strong> \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 doliny rzecznej zalewana czasowo przez wod\u0119, gdy przep\u0142yw rzeki podczas wezbrania przekracza pojemno\u015b\u0107 koryta.<br><br><strong>Uj\u015bcie rzeki<\/strong> \u2013 profil, w kt\u00f3rym rzeka osi\u0105ga odbiornik ko\u0144cowy.<br><br><strong>UTC<\/strong> \u2013 (ang. Universal Time Coordinated)uniwersalny czas koordynowany. Czas stosowany w bazach hydrologicznych i meteorologicznych IMGW-PIB. W Polsce, aby przeliczy\u0107 czas UTC na czas urz\u0119dowy w czasie letnim, nale\u017cy do czasu UTC doda\u0107 dwie godziny, a w czasie zimowym \u2013 jedn\u0105 godzin\u0119.<br><br><strong>Wezbranie<\/strong> \u2013 zjawisko hydrologiczne, podczas kt\u00f3rego przep\u0142yw i\/lub stan wody utrzymuj\u0105 si\u0119 powy\u017cej przyj\u0119tej warto\u015bci granicznej spowodowane zwi\u0119kszonym zasilaniem lub podpi\u0119trzeniem zwierciad\u0142a wody wskutek utrudnionego przep\u0142ywu. W przebiegu wezbrania wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 faz\u0119 wznoszenia, kulminacj\u0119 i faz\u0119 opadania. Zale\u017cnie od genezy dzieli si\u0119 je na: opadowe (wywo\u0142ane opadami nawalnymi lub rozlewnymi), roztopowe (wywo\u0142ane gwa\u0142townym topnieniem pokrywy \u015bnie\u017cnej), zimowe, zwi\u0105zane z rozwojem zjawisk lodowych (\u015bry\u017cowe, zatorowe i lodowe) oraz sztormowe.<br><br><strong>Zapas wody<\/strong> \u2013 patrz: pokrywa \u015bnie\u017cna.<br><br><strong>Zator lodowy<\/strong> \u2013 patrz: zjawiska lodowe.<br><br><strong>Zator \u015bry\u017cowy <\/strong>\u2013 patrz: zjawiska lodowe.<br><br><strong>Zero wodowskazu<\/strong> \u2013 poziom usytuowania pocz\u0105tku skali, wzgl\u0119dem kt\u00f3rego mierzony jest stan wody.<br><br><strong>Zjawiska lodowe<\/strong> \u2013 formy zlodzenia rzeki okre\u015blane na podstawie ich wygl\u0105du. Obserwacjom form zlodzenia towarzysz\u0105 obserwacje nat\u0119\u017cenia ich przebiegu (patrz: procent zjawiska zlodzenia, grubo\u015b\u0107 pokrywy lodowej). Dla ka\u017cdej fazy rozwoju zjawisk lodowych charakterystyczne s\u0105 inne formy zlodzenia:<\/p>\n\n\n\n<p>1)&nbsp; Faza zamarzania (tworzenia si\u0119 pokrywy lodowej):<br>a)&nbsp;&nbsp; \u015bry\u017c \u2013 l\u00f3d o g\u0105bczastej strukturze, tworzy si\u0119 w masie wody i wyp\u0142ywa na powierzchni\u0119;<br>b)&nbsp; l\u00f3d brzegowy \u2013 l\u00f3d powierzchniowy, kt\u00f3ry zaczyna tworzy\u0107 si\u0119 przy brzegach i w miar\u0119 post\u0119pu zlodzenia rozwija si\u0119 ku \u015brodkowi rzeki;<br>c)&nbsp;&nbsp; lepa \u2013 \u015bnieg nas\u0105czony i zmieszany z wod\u0105, wyst\u0119puj\u0105cy na powierzchni wody i lodu, tak\u017ce w postaci lepkiej masy p\u0142ywaj\u0105cej w wodzie, szczeg\u00f3lnie po obfitych opadach \u015bniegu;<br>d)&nbsp; l\u00f3d denny \u2013 g\u0105bczasta i szara masa lodu zakotwiczona do dna, zatopionych zaro\u015bli, konstrukcji metalowych; szare zabarwienie lodu dennego jest spowodowana materia\u0142em dennym; po osi\u0105gni\u0119ciu du\u017cej obj\u0119to\u015bci wyp\u0142ywa na powierzchni\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 ze \u015bry\u017cem i lep\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>2)&nbsp; Faza trwa\u0142ej pokrywy lodowej:<br>a)&nbsp;&nbsp; pokrywa lodowa \u2013 nieruchoma pow\u0142oka lodowa o g\u0142adkiej lub nier\u00f3wnej powierzchni, pokrywaj\u0105ca zwierciad\u0142o wody w rzece na ca\u0142ej jej szeroko\u015bci;<br>b)&nbsp; woda na lodzie \u2013 woda na pokrywie lodowej, kt\u00f3ra mo\u017ce pochodzi\u0107 z topnienia \u015bniegu le\u017c\u0105cego na pokrywie lodowej, ze sp\u0142ywu w\u00f3d roztopowych b\u0105d\u017a wyp\u0142ywa\u0107 spod pokrywy lodowej.<\/p>\n\n\n\n<p>3)&nbsp; Faza ruszenia i sp\u0142ywu lodu:<br>a)&nbsp;&nbsp; kra \u2013 cz\u0119\u015bci pop\u0119kanej pokrywy lodowej unoszone z pr\u0105dem rzeki;<br>b)&nbsp; zator \u2013 nagromadzenie kry (zator lodowy) lub \u015bry\u017cu (zator \u015bry\u017cowy), powoduj\u0105ce zmniejszenie szeroko\u015bci przekroju poprzecznego koryta przewodz\u0105cego wod\u0119 i zwi\u0105zane z tym spi\u0119trzenie wody; linia lub strefa, od kt\u00f3rej rozpoczyna si\u0119 formowanie zatoru, wskazywane jest jako lokalizacja czo\u0142a zatoru.<\/p>\n\n\n\n<p>Przemieszczenie si\u0119 \u015bry\u017cu, lepy (w fazie zamarzania) lub kry (w fazie ruszenia i sp\u0142ywu lodu) nazywane jest pochodem.<\/p>\n\n\n\n<p>Charakterystyka zjawiska lodowego:<br>1)&nbsp; procent zjawiska zlodzenia \u2013 stopie\u0144 pokrycia rzeki obserwowan\u0105 form\u0105 zlodzenia w danym profilu;<br>2)&nbsp; grubo\u015b\u0107 pokrywy lodowej \u2013 mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 sta\u0142ej pokrywy lodowej, mierzona zwykle w jednej przer\u0119bli, w&nbsp;profilu wodowskazowym na \u015brodku rzeki za pomoc\u0105 \u0142aty z zaczepem; pomiaru dokonuje si\u0119 co 5 dni licz\u0105c od pocz\u0105tku miesi\u0105ca oraz ostatniego dnia tego miesi\u0105ca.<br><br><strong>Zjawiska zarastania ro\u015blinno\u015bci\u0105 wodn\u0105<\/strong> \u2013 naturalne zjawisko wyst\u0119puj\u0105ce w obr\u0119bie koryt rzecznych, maj\u0105ce wp\u0142yw na przebieg stan\u00f3w wody i warunki przep\u0142ywu.<br><br><strong>Zjawisko hydrologiczne<\/strong> \u2013 przejaw proces\u00f3w i zjawisk fizycznych zachodz\u0105cych w hydrosferze, wywo\u0142any czynnikami naturalnymi b\u0105d\u017a antropogenicznymi; do niebezpiecznych zjawisk hydrologicznych zalicza si\u0119 np. gwa\u0142towny wzrost stanu wody, pow\u00f3d\u017a, susz\u0119.<br><br><strong>Zlewnia<\/strong> \u2013 podstawowa jednostka hydrograficzna obejmuj\u0105ca fragment terenu, z kt\u00f3rego wody sp\u0142ywaj\u0105 do jednego wsp\u00f3lnego odbiornika. Ze wzgl\u0119du na form\u0119 odp\u0142ywu wyr\u00f3\u017cniamy zlewni\u0119 powierzchniow\u0105 (topograficzn\u0105) i podziemn\u0105.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POJ\u0118CIA STOSOWANE W OS\u0141ONIE HYDROLOGICZNEJ MORZA I STREFY BRZEGOWEJ<\/summary>\n<p><strong>Biuletyn lodowy<\/strong> \u2013 zakodowane wg Ba\u0142tyckiego Klucza Lodowego informacje dotycz\u0105ce zjawisk lodo-wych, port\u00f3w, teren\u00f3w wodnych, wybranych obszar\u00f3w przybrze\u017cnych i odcink\u00f3w tras morskich w poszczeg\u00f3lnych rejonach obserwacyjnych Morza Ba\u0142tyckiego i najbli\u017cszych wodach Morza P\u00f3\u0142nocnego, restrykcje nawigacyjne oraz informacje o pracy lodo\u0142amaczy niezb\u0119dne dla \u017ceglugi.<br><br><strong>Cofka wiatrowa<\/strong> \u2013podwy\u017cszenie lustra wody post\u0119puj\u0105ce w g\u00f3r\u0119 biegu cieku wodnego, powstaj\u0105ce wskutek, wymuszonego silnym wiatrem, podnoszenia si\u0119 stanu wody zbiornika lub morza.<br><br><strong>Mapa zlodzenia<\/strong> \u2013 graficzny obraz wyst\u0119powania lodu, zawieraj\u0105cy informacje o zasi\u0119gu zlodzenia, rodzaju i grubo\u015bci lodu.<br><br><strong>Mareograf <\/strong>\u2013przyrz\u0105d rejestruj\u0105cy, w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y, wahania poziomu morza i zapisuj\u0105cy je na wyskalowanym pasku papieru.<br><br><strong>Morska prognoza hydrologiczna <\/strong>\u2013 opis przewidywanych warunk\u00f3w hydrologicznych na morzu (poziom morza) i w strefie brzegowej w danym okresie i obszarze.<br><br><strong>Morskie wody wewn\u0119trzne \u2013 <\/strong>morskimi wodami wewn\u0119trznymi Rzeczypospolitej Polskiej s\u0105:<br>1)&nbsp; cz\u0119\u015b\u0107 Jeziora Nowowarpie\u0144skiego i cz\u0119\u015b\u0107 Zalewu Szczeci\u0144skiego wraz ze \u015awin\u0105 i Dziwn\u0105 oraz Zalewem Kamie\u0144skim, znajduj\u0105ca si\u0119 na wsch\u00f3d od granicy pa\u0144stwowej mi\u0119dzy Rzecz\u0105pospolit\u0105 Polsk\u0105 a Republik\u0105 Federaln\u0105 Niemiec, oraz rzeka Odra pomi\u0119dzy Zalewem Szczeci\u0144skim a wodami portu Szczecin;<br>2)&nbsp; cz\u0119\u015b\u0107 Zatoki Gda\u0144skiej zamkni\u0119ta lini\u0105 podstawow\u0105 morza terytorialnego;<br>3)&nbsp; cz\u0119\u015b\u0107 Zalewu Wi\u015blanego, znajduj\u0105ca si\u0119 na po\u0142udniowy zach\u00f3d od granicy pa\u0144stwowej mi\u0119dzy Rzecz\u0105pospolit\u0105 Polsk\u0105 a Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 na tym Zalewie;<br>4)&nbsp; wody port\u00f3w okre\u015blone od strony morza lini\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 najdalej wysuni\u0119te w morze sta\u0142e urz\u0105dzenia portowe stanowi\u0105ce integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 systemu portowego;<br>5)&nbsp; wody znajduj\u0105ce si\u0119 pomi\u0119dzy lini\u0105 brzegu morskiego ustalon\u0105 zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. \u2013 Prawo wodne a lini\u0105 podstawow\u0105 morza terytorialnego.<br><br><strong>Morze terytorialne<\/strong> \u2013 morzem terytorialnym Rzeczypospolitej Polskiej jest obszar w\u00f3d morskich o szeroko\u015bci 12 mil morskich (22&nbsp;224 m), liczonych od linii podstawowej tego morza. Lini\u0119 podstawow\u0105 morza terytorialnego, zwan\u0105 dalej \u201elini\u0105 podstawow\u0105\u201d, stanowi linia \u0142\u0105cz\u0105ca odpowiednie punkty wyznaczaj\u0105ce najni\u017cszy stan wody wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca albo inne punkty wyznaczone zgodnie z zasadami okre\u015blonymi w Konwencji Narod\u00f3w Zjednoczonych o prawie morza, sporz\u0105dzonej w Montego Bay dnia 10 grudnia 1982 r. (Dz.U. z 2002 r., poz. 543).<br><br><strong>Nape\u0142nienie Ba\u0142tyku \u2013 <\/strong>jednowymiarowy parametr opracowany w latach 70. przez J. Mali\u0144skiego, reprezentuj\u0105cy hipotetyczny poziom morza w warunku brzegowym, tzn. poziom, do kt\u00f3rego d\u0105\u017cy\u0142yby poziomy wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca w przypadku braku innych si\u0142 generuj\u0105cych ruch wody.<br><br><strong>Niebezpiecznie niski poziom morza\/negatywne\u201d wezbranie sztormowe <\/strong>\u2013 znaczne obni\u017cenie poziom\u00f3w wody wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca spowodowane silnymi odl\u0105dowymi wiatrami (w przypadku wybrze\u017ca polskiego z&nbsp;kierunk\u00f3w po\u0142udniowych). Stanowi istotne utrudnienie dla \u017ceglugi.<br><br><strong>Obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej<\/strong> \u2013 zwane \u201epolskimi obszarami morskimi\u201d, stanowi\u0105:<br>1)&nbsp; morskie wody wewn\u0119trzne;<br>2)&nbsp; morze terytorialne;<br>3)&nbsp; strefa przyleg\u0142a;<br>4)&nbsp; wy\u0142\u0105czna strefa ekonomiczna.<br><br><strong>Pas nadbrze\u017cny \u2013 <\/strong>obszar l\u0105dowy przyleg\u0142y do linii brzegu morskiego i przebiegaj\u0105cy wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca morskiego. W sk\u0142ad pasa nadbrze\u017cnego wchodz\u0105:<br>1)&nbsp; pas techniczny \u2013 stanowi\u0105cy stref\u0119 wzajemnego bezpo\u015bredniego oddzia\u0142ywania morza i l\u0105du; jest on obszarem przeznaczonym do utrzymania brzegu w stanie zgodnym z wymogami bezpiecze\u0144stwa i&nbsp;ochrony \u015brodowiska;<br>2)&nbsp; pas ochronny \u2013 obejmuj\u0105cy obszar, w kt\u00f3rym dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wywiera bezpo\u015bredni wp\u0142yw na stan pasa technicznego.<br><br><strong>Prognoza zlodzenia <\/strong>\u2013 przewidywanie tworzenia si\u0119 lub zanikania zjawisk lodowych; okre\u015blenie czasu i obszaru ich wyst\u0105pienia.<br><br><strong>Si\u0142a wiatru<\/strong> \u2013 si\u0142a jak\u0105 wywiera wiatr na powierzchni\u0119 przedmiotu prostopad\u0142\u0105 do kierunku wiatru. Okre\u015blamy j\u0105, podaj\u0105c jedn\u0105 warto\u015b\u0107 lub przedzia\u0142 warto\u015bci. Zakres przedzia\u0142u nie mo\u017ce przekracza\u0107 3 B. Kolejno\u015b\u0107 warto\u015bci w przedziale jest jednocze\u015bnie informacj\u0105 o tendencji zmian si\u0142y wiatru:<br>1) od warto\u015bci najmniejszej do najwi\u0119kszej \u2013 wahania warto\u015bci w zakresie przedzia\u0142u;<br>2) od warto\u015bci najwi\u0119kszej do najmniejszej \u2013 s\u0142abni\u0119cie si\u0142y wiatru;<br>3) je\u015bli zmiana si\u0142y wiatru przekracza 3 B. nale\u017cy s\u0142ownie opisa\u0107 tendencj\u0119 zmian.<br><br><strong>Skala Beauforta<\/strong> \u2013 13-stopniowa skala, u\u017cywana w prognozach morskich dla okre\u015blania si\u0142y wiatru. Opracowana w 1808 roku przez admira\u0142a Beauforta, p\u00f3\u017aniej modyfikowana. Podzia\u0142u si\u0142y wiatru dokonano umownie, ze wzgl\u0119du na skutki jego oddzia\u0142ywania na powierzchni\u0119 morza i obiekty na l\u0105dzie.<br><br><strong>Strefa przyleg\u0142a <\/strong>\u2013strefa przyleg\u0142a do morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej, kt\u00f3rej zewn\u0119trzna granica jest oddalona nie wi\u0119cej ni\u017c 24 mile morskie od linii podstawowej.<br><br><strong>Stan morza <\/strong>\u2013stan powierzchni wody zale\u017cny od wysoko\u015bci falowania; wygl\u0105d morza okre\u015blany na podstawie 10-stopniowej skali stan\u00f3w morza.<br><br><strong>Sztorm <\/strong>\u2013 silny porywisty wiatr o sile nie mniejszej ni\u017c 8 w skali B; towarzyszy mu silne falowanie powierzchni wody; mo\u017ce mu towarzyszy\u0107 tak\u017ce silny deszcz znacznie ograniczaj\u0105cy widzialno\u015b\u0107.<br><br><strong>Wezbranie sztormowe \u2013 <\/strong>gwa\u0142towny wzrost poziomu morza powy\u017cej poziomu, kt\u00f3ry by\u0142by zaobserwowany w tym samym miejscu i czasie, gdyby nie wyst\u0105pi\u0142y silne wiatry dol\u0105dowe (tzw. sytuacja bezgradientowa). W polskiej strefie brzegowej za wezbranie sztormowe uwa\u017ca si\u0119 ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 hydrologiczn\u0105, podczas kt\u00f3rej poziomy morza osi\u0105gn\u0119\u0142y lub przekroczy\u0142y na stacjach 570 cm, tzn. osi\u0105gni\u0119ty lub przekroczony o 70 cm \u015bredni poziom morza.<br><br><strong>Wysoko\u015b\u0107 fali <\/strong>\u2013pionowa odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy dolin\u0105 a wierzcho\u0142kiem fali.<br><br><strong>Wysoko\u015b\u0107 fali znacznej <\/strong>\u2013\u015brednia wysoko\u015b\u0107 1\/3 amplitudy najwi\u0119kszych fal, wyst\u0119puj\u0105cych w grupie fal obserwowanych w okre\u015blonym czasie w danym miejscu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POJ\u0118CIA STOSOWANE W OSTRZE\u017bENIACH HYDROLOGICZNYCH<\/summary>\n<p><strong>Gwa\u0142towny wzrost stanu wody<\/strong> \u2013 przyb\u00f3r wody w korycie, kt\u00f3ry mo\u017ce powodowa\u0107 lub powoduje stan zagro\u017cenia hydrologicznego. W zale\u017cno\u015bci od re\u017cimu rzeki mo\u017ce by\u0107 nag\u0142y i pojawia\u0107 si\u0119 w ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu minut lub kilku, kilkunastu godzin do kilkudziesi\u0119ciu godzin).<br><br><strong>Normalny stan hydrologiczny<\/strong> \u2013 to stan, w kt\u00f3rym nie jest prognozowane wyst\u0105pienie stanu zagro\u017cenia hydrologicznego lub stanu alarmu hydrologicznego oraz nie wyst\u0119puje \u017caden z tych stan\u00f3w.<br><br><strong>Ostrze\u017cenie hydrologiczne<\/strong> \u2013 informacja hydrologiczna opracowana przez synoptyka hydrologa na temat wyst\u0105pienia lub mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia niebezpiecznych zjawisk hydrologicznych, przekazywana do w\u0142a\u015bciwych organ\u00f3w administracji publicznej. Ostrze\u017cenia hydrologiczne dla wezbra\u0144 wydaje si\u0119 w skali 3-stopniowej, dla suszy hydrologicznej bez stopnia zagro\u017cenia.<br><br><strong>Stan alarmowy<\/strong> \u2013 umowny stan wody, kt\u00f3ry odpowiada nape\u0142nieniu koryta rzeki lub doliny rzecznej stanowi\u0105cemu zagro\u017cenie dla infrastruktury i zabudowa\u0144, a tak\u017ce dla \u017cycia i zdrowia ludzi.<br><br><strong>Stan alarmu hydrologicznego <\/strong>\u2013 wynika z prognozowania wyst\u0105pienia albo z wyst\u0105pienia przekroczenia stanu alarmowego z tendencj\u0105 wzrostow\u0105 na wodowskazach w co najmniej jednej zlewni monitorowanej przez sie\u0107 pomiarowo-obserwacyjn\u0105 pa\u0144stwowej s\u0142u\u017cby hydrologiczno-meteorologicznej.<br><br><strong>Stan ostrzegawczy<\/strong> \u2013 umowny stan wody, kt\u00f3ry uk\u0142ada si\u0119 poni\u017cej stanu alarmowego, informuj\u0105cy o konieczno\u015bci podj\u0119cia okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144.<br><br><strong>Stan umowny <\/strong>\u2013 stan wody wyznaczony w post\u0119powaniu o charakterze administracyjnym, z udzia\u0142em pracownik\u00f3w IMGW-PIB i przedstawicieli organ\u00f3w administracji samorz\u0105dowej i rz\u0105dowej, uwzgl\u0119dniaj\u0105cym potrzeby s\u0142u\u017cb i administracji w zakresie planowania oraz ostrzegania i alarmowania, opartym na analizie i przetwarzaniu dost\u0119pnych danych i informacji hydrologicznych, fizyczno-geograficznych oraz dokument\u00f3w. W Polsce stanami umownymi s\u0105 stan ostrzegawczy i stan alarmowy.<br><br><strong>Stan zagro\u017cenia hydrologicznego<\/strong> \u2013 wyst\u0105pienie co najmniej jednej z nast\u0119puj\u0105cych sytuacji:<br>1)&nbsp; przekroczenia stan\u00f3w ostrzegawczych z tendencj\u0105 wzrostow\u0105 na wodowskazach w co najmniej jednej zlewni monitorowanej przez sie\u0107 pomiarowo-obserwacyjn\u0105 pa\u0144stwowej s\u0142u\u017cby hydrologiczno-meteorologicznej albo mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia lub niewielkiego przekroczenia stan\u00f3w alarmowych;<br>2)&nbsp; gwa\u0142towne wzrosty poziom\u00f3w wody;<br>3)&nbsp; susza hydrologiczna wynikaj\u0105ca z wyst\u0105pienia zmniejszenia odp\u0142ywu w\u00f3d podziemnych do w\u00f3d powierzchniowych i w efekcie zmniejszenia przep\u0142ywu w rzekach co najmniej trzech s\u0105siaduj\u0105cych zlewniach monitorowanych przez sie\u0107 pomiarowo-obserwacyjn\u0105 PSHM, poni\u017cej stanu odpowiadaj\u0105cego \u015bredniemu niskiemu przep\u0142ywowi z wielolecia.<br><br><strong>Stopie\u0144 ostrze\u017cenia hydrologicznego<\/strong> \u2013 odnosi si\u0119 do nat\u0119\u017cenia wyst\u0119puj\u0105cego lub prognozowanego zjawiska hydrologicznego. 3-stopniowa, rosn\u0105ca skala, okre\u015blaj\u0105ca stan zagro\u017cenia zjawiskami hydrologicznymi w sytuacji wezbra\u0144 oraz bezstopniowo w sytuacji zagro\u017cenia susz\u0105 hydrologiczn\u0105:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"876\" height=\"261\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hydro_stopnie.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2593\" srcset=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hydro_stopnie.jpg 876w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hydro_stopnie-300x89.jpg 300w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hydro_stopnie-768x229.jpg 768w, https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/grafika_hydro_stopnie-18x5.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 876px) 100vw, 876px\" \/><\/figure>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>POJ\u0118CIA STOSOWANE W HYDROLOGII W ODNIESIENIU DO ZARZ\u0104DZANIA RYZYKIEM<br><\/summary>\n<p><strong>Obszar zagro\u017cenia powodziowego <\/strong>\u2013 obszar, na kt\u00f3rym istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia powodzi o okre\u015blonym prawdopodobie\u0144stwie lub powodzi w wyniku zdarzenia ekstremalnego, przedstawiony na mapach zagro\u017cenia powodziowego. Szczeg\u00f3\u0142owo obszary przedstawiane na mapach zagro\u017cenia powodziowego okre\u015bla ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. \u2013 Prawo wodne.<br><br><strong>Obszar szczeg\u00f3lnego zagro\u017cenia powodzi\u0105<\/strong> \u2013 obszar zagro\u017cenia powodziowego uwzgl\u0119dniany w dokumentach planistycznych zagospodarowania przestrzennego. Szczeg\u00f3\u0142owo obszary szczeg\u00f3lnego zagro\u017cenia powodzi\u0105 okre\u015bla ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. \u2013 Prawo wodne.<br><br><strong>Ryzyko<\/strong> \u2013 iloczyn prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia zjawiska i jego negatywnych konsekwencji.<br><br><strong>Zagro\u017cenie<\/strong> \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia na danym terenie zjawiska (powodzi, suszy) powoduj\u0105cego okre\u015blone skutki dla funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa, gospodarki i \u015brodowiska naturalnego, z uwzgl\u0119dnieniem charakterystyki ww. zjawiska (np. zasi\u0119g, czas trwania, intensywno\u015b\u0107, okres powtarzalno\u015bci itp.).<br><br><strong>Zarz\u0105dzanie ryzykiem<\/strong> \u2013 spos\u00f3b podej\u015bcia do przeciwdzia\u0142ania skutkom katastrof naturalnych (w tym powodzi i suszy); obejmuje ca\u0142okszta\u0142t dzia\u0142a\u0144 ukierunkowanych na ograniczenie negatywnych skutk\u00f3w, z&nbsp;uwzgl\u0119dnieniem przede wszystkim planowania, monitorowania\/ostrzegania, reagowania i odbudowy.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NAJWA\u017bNIEJSZE POJ\u0118CIA I ZWROTY W METEOROLOGII Definicje kluczowe: Definicje szczeg\u00f3\u0142owe: NAJWA\u017bNIEJSZE POJ\u0118CIA I ZWROTY W MODELOWANIU METEOROLOGICZNYM Definicje kluczowe: Definicje szczeg\u00f3\u0142owe: NAJWA\u017bNIEJSZE POJ\u0118CIA I ZWROTY W HYDROLOGII Definicje kluczowe: Definicje szczeg\u00f3\u0142owe:<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":593,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2231","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2231"}],"version-history":[{"count":112,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24362,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2231\/revisions\/24362"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/593"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}