{"id":10038,"date":"2021-08-08T20:00:00","date_gmt":"2021-08-08T18:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/jak-wplywa-na-klimat-cyrkulacja-termohalinowa\/"},"modified":"2025-08-25T12:46:50","modified_gmt":"2025-08-25T10:46:50","slug":"jak-wplywa-na-klimat-cyrkulacja-termohalinowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/jak-wplywa-na-klimat-cyrkulacja-termohalinowa\/","title":{"rendered":"Jak wp\u0142ywa na klimat cyrkulacja termohalinowa?"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Du\u017co w ubieg\u0142ym tygodniu pisano w mediach na temat za\u0142amania systemu cyrkulacji w\u00f3d w Atlantyku, co mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje klimatyczne, zw\u0142aszcza dla Europy. <\/h2>\n<p>Media powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na nowe badania, opublikowane w &#8222;Nature Climate Change&#8221; (DOI: 10.1038\/s41558-021-01097-4) kt\u00f3re sugeruj\u0105, \u017ce AMOC straci\u0142 stabilno\u015b\u0107 w ci\u0105gu ostatniego stulecia i \u017ce generalnie system mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w dw\u00f3ch trybach \u2013 silnym, kt\u00f3ry mamy obecnie, oraz alternatywnym, znacznie s\u0142abszym trybie dzia\u0142ania. To oznacza, \u017ce \u200b\u200bw zasadzie mo\u017cliwe s\u0105 nag\u0142e przej\u015bcia mi\u0119dzy dwoma trybami cyrkulacji.&nbsp;<\/p>\r\n\r\n<p>&#8222;W systemie klimatycznym istnieje ukryty mechanizm obronny, kt\u00f3rego istota nie do ko\u0144ca jest w pe\u0142ni znana ale kt\u00f3rego uruchomienie si\u0119 do ko\u0144ca bie\u017c\u0105cego wieku jest uwa\u017cane za bardzo ma\u0142o prawdopodobne. Tym mechanizmem jest MOC, po polsku Po\u0142udnikowa Cyrkulacja Wymienna, kt\u00f3ra na p\u00f3\u0142nocnym Atlantyku realizowana jest w formie cyrkulacji termohalinowej (THC) b\u0119d\u0105cej konsekwencja silnego po\u0142udnikowego gradientu zasolenia i temperatury w\u00f3d morskich. W konsekwencji THC realizowana w formie pr\u0105d\u00f3w morskich takich jak Pr\u0105d Zatokowy i P\u00f3\u0142nocnoatlantycki transportuje b.ciep\u0142e i b.s\u0142one wody w Arktyk\u0119. I bardziej na p\u00f3\u0142noc tym bardziej \u201estrumie\u0144 w\u00f3d\u201d zapuszcza si\u0119, zag\u0142\u0119bia, do momentu a\u017c zapada si\u0119 i zawraca jako ch\u0142odny na po\u0142udnie. Na bardzo nietypowe \u201ezachowanie\u201d THC zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 w II po\u0142owie lat 90-tych XX wieku Stefan Rahmstorf. Zauwa\u017cy\u0142 on bowiem, \u017ce z nie do ko\u0144ca jasnych powod\u00f3w THC mo\u017ce si\u0119 zatrzyma\u0107 &nbsp;i odwr\u00f3ci\u0107 i po pewnym czasie wzbudza\u0107. Taka zmiana oznacza\u0142aby np. gwa\u0142town\u0105 zmian\u0119 cyrkulacji powietrza w rejonie p\u00f3\u0142nocnego Atlantyku i Europie (dot. tzw wiru polarnego), silniejszy i d\u0142ugotrwa\u0142y sp\u0142yw mro\u017anego powietrza itp. Sam Rahmstorf stwierdzi\u0142, \u017ce takie zatrzymanie si\u0119 THC w XXI wieku jest mo\u017clwe, ale ma\u0142o prawdopodobne. P\u00f3\u017aniejsze jego i nie tylko analizy wskazywa\u0142y jednak, \u017ce mo\u017ce si\u0119 to wydarzy\u0107. Z powodu globalnego ocieplenia, s\u0142abnie m.in. gradient temperatury. Oznacza to, \u017ce ta sama ilo\u015b\u0107 energii z niskich szeroko\u015bci dociera teraz na wi\u0119kszy obszar a proces zapadania si\u0119 w\u00f3d jest zapewne op\u00f3\u017aniony. Omawiaj\u0105c tegoroczn\u0105 zim\u0119 i niekt\u00f3re aspekty cyrkulacji wskazywali\u015bmy ju\u017c na potencjalny mo\u017cliwy zwi\u0105zek z innym ni\u017c zazwyczaj oddzia\u0142ywaniem THC. Zatrzymanie THC mo\u017ce spowolni\u0107 globalne ocieplenie, ale wg znanych mi opinii nie zatrzyma go,&#8221; doda\u0142 prof. Miros\u0142aw Mi\u0119tus z IMGW-PIB.<\/p>\r\n\r\n<p>Informacja dodatkowa: Cyrkulacja termohalinowa, po\u0142udnikowa cyrkulacja wymienna, MOC (od ang. meridional overturning circulation), globalny pas transmisyjny \u2013 globalna cyrkulacja w\u00f3d ocean\u00f3w spowodowana zmianami g\u0119sto\u015bci wody morskiej w zale\u017cno\u015bci od zasolenia i temperatury (zob. charakterystyka w\u00f3d Oceanu Spokojnego, temperatura i zasolenie w\u00f3d Oceanu Atlantyckiego). Na kierunki pr\u0105d\u00f3w oceanicznych wp\u0142ywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne czynniki: ruch obrotowy Ziemi, zjawiska p\u0142ywowe, globalna cyrkulacja powietrza. Przymiotnik termohalinowy pochodzi od greckich cz\u0142on\u00f3w termo-, odnosz\u0105cego si\u0119 do temperatury, i -halin, odnosz\u0105cego si\u0119 do zawarto\u015bci soli \u2013 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re wsp\u00f3lnie okre\u015blaj\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 wody morskiej. Cyrkulacja powierzchniowa wywo\u0142ywana przez wiatr ma sk\u0142adow\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 po zachodniej stronie ocean\u00f3w. Na przyk\u0142ad Pr\u0105d Zatokowy (Golfsztrom) p\u0142ynie od okolic r\u00f3wnika do p\u00f3\u0142nocnego Atlantyku, gdzie w okolicach Labradoru i Grenlandii ozi\u0119bia si\u0119 i opada tworz\u0105c p\u00f3\u0142nocnoatlantyckie wody g\u0142\u0119binowe (ang. North Atlantic Deep Water, skr\u00f3t NADW). Potem ten pr\u0105d p\u0142ynie blisko dna oceanu (pr\u0105dy g\u0142\u0119binowe, pr\u0105dy przydenne) na po\u0142udnie i pojawia si\u0119 po kilkuset latach w p\u00f3\u0142nocno-wschodnim Pacyfiku. Zachodzi tu intensywny upwelling, a nast\u0119pnie silnie ogrzane wody powierzchniowe kieruj\u0105 si\u0119 na zach\u00f3d (zob. Pr\u0105d P\u00f3\u0142nocnor\u00f3wnikowy, Pr\u0105d Po\u0142udniowor\u00f3wnikowy). Ta globalna cyrkulacja oceanu jest zwi\u0105zana z wymian\u0105 energii pomi\u0119dzy tropikami i obszarami oko\u0142obiegunowymi. Ma\u0142e zmiany w\u0142a\u015bciwo\u015bci cyrkulacji termohalinowej mog\u0105 powodowa\u0107 du\u017ce zmiany klimatu ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 pojemno\u015b\u0107 ciepln\u0105 oceanu. Skale czasowe tych zmian s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane (zob. oscylacja p\u00f3\u0142nocnoatlantycka, oscylacja po\u0142udniowa, El Ni\u00f1o, La Ni\u00f1a); osi\u0105gaj\u0105 rz\u0105d tysi\u0105ca lat. Wody cyrkulacji termohalinowej charakteryzuje si\u0119 na podstawie ich zasolenia, temperatury, ilo\u015bci tlenu i innych czynnik\u00f3w. Maj\u0105 one bardzo dobrze okre\u015blone w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne.<\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/circulacion_termohalina_0.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/112-1123964_halting-the-ocean-conveyor-belt-theory-thermohaline-circulation.png\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Du\u017co w ubieg\u0142ym tygodniu pisano w mediach na temat za\u0142amania systemu cyrkulacji w\u00f3d w Atlantyku, co mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje klimatyczne, zw\u0142aszcza dla Europy. Media powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na nowe badania, opublikowane w &#8222;Nature Climate Change&#8221; (DOI: 10.1038\/s41558-021-01097-4) kt\u00f3re sugeruj\u0105, \u017ce AMOC straci\u0142 stabilno\u015b\u0107 w ci\u0105gu ostatniego stulecia i \u017ce generalnie system mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w dw\u00f3ch [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":10041,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-10038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10038"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10042,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10038\/revisions\/10042"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}