{"id":10063,"date":"2021-08-11T17:03:42","date_gmt":"2021-08-11T15:03:42","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/imgw-pib-prysznic-perseidow-ad-2021\/"},"modified":"2025-08-25T12:47:07","modified_gmt":"2025-08-25T10:47:07","slug":"imgw-pib-prysznic-perseidow-ad-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/imgw-pib-prysznic-perseidow-ad-2021\/","title":{"rendered":"IMGW-PIB: Prysznic Perseid\u00f3w ad 2021"},"content":{"rendered":"

Od zarania dziej\u00f3w, my ludzie, podziwiamy niebo i zjawiska na nim zachodz\u0105ce. Ka\u017cdy bez wi\u0119kszej wiedzy astronomicznej mo\u017ce obserwowa\u0107 wschody i zachody gwiazd, planet, za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca oraz tzw. \u201espadaj\u0105ce gwiazdy\u201d nazywane r\u00f3wnie\u017c w niekt\u00f3rych kulturach \u201egwiazdami umieraj\u0105cymi\u201d. <\/h2>\n

Czym s\u0105 wi\u0119c \u201espadaj\u0105ce gwiazdy\u201d przepi\u0119kne zjawisko, kt\u00f3re mo\u017cemy obserwowa\u0107 najlepiej w bezksi\u0119\u017cycow\u0105 noc, gdzie\u015b z dala od zanieczyszczonych \u015bwiat\u0142em aglomeracji miejskich. Zgodnie z obecn\u0105 wiedz\u0105 to pozosta\u0142o\u015bci po kometach przelatuj\u0105cych przez Uk\u0142ad S\u0142oneczny. Komety to lodowe ska\u0142y o zr\u00f3\u017cnicowanej wielko\u015bci kr\u0105\u017c\u0105ce wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca na peryferiach Uk\u0142adu S\u0142onecznego w tzw. Ob\u0142oku Oorta, wzajemnie oddzia\u0142ywuj\u0105ce mi\u0119dzy sob\u0105 pod wp\u0142ywem grawitacji czasami wyrzucane s\u0105 ze swoich orbit i kieruj\u0105 si\u0119 w stron\u0119 S\u0142o\u0144ca. Taka podr\u00f3\u017c mo\u017ce trwa\u0107 nawet kilka tysi\u0119cy lat, kiedy kometa zbli\u017ca si\u0119 do S\u0142o\u0144ca zaczyna si\u0119 ogrzewa\u0107 i odparowywa\u0107. W procesie sublimacji cz\u0119\u015b\u0107 lodu odparowuje, unosz\u0105c za sob\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 py\u0142u i ska\u0142 z j\u0105dra komety. Natomiast j\u0105dro komety, je\u015bli zbli\u017cy si\u0119 do S\u0142o\u0144ca wystarczaj\u0105co blisko ulega zniszczeniu, po prostu wyparuje. W przeciwnym przypadku skieruje si\u0119 z powrotem w kierunku Ob\u0142oku Oorta. Materia pozostaj\u0105ca za komet\u0105 jest \u015bladem po jej przelocie, kt\u00f3ra w\u0119druje przez Uk\u0142ad s\u0142oneczny. Je\u015bli \u015blad przecina orbit\u0119 Ziemi, to Ziemia obiegaj\u0105c S\u0142o\u0144ce w ci\u0105gu roku, co roku b\u0119dzie przecina\u0142a jego orbit\u0119, jak kto woli b\u0119dzie przez niego przelatywa\u0142a. W\u0142a\u015bnie w taki strumie\u0144 py\u0142u i od\u0142amk\u00f3w skalnych pozostawiony przez komet\u0119 109P\/Swift-Tuttle, kt\u00f3ra okr\u0105\u017ca S\u0142o\u0144ce raz na 133 lata, Ziemia wlatuje co roku tu\u017c przed po\u0142ow\u0105 sierpnia (rys.1). <\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

\"1\"<\/p>\r\n\r\n

Rys.1. Ziemia przechodz\u0105ca przez orbitalny strumie\u0144 py\u0142u i od\u0142amk\u00f3w skalnych pozostawiony przez komet\u0119 109P\/Swift-Tuttle. Ian Webster \/ Data: NASA \/ CAMS \/ Peter Jenniskens (SETI Institute)<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

Od\u0142amki skalne wpadaj\u0105c w atmosfer\u0119 ziemsk\u0105 odparowuj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 lub cz\u0119\u015b\u0107 swojej masy i jonizuj\u0105 otaczaj\u0105ce powietrze. Podziwiane przez nas \u015blady \u201espadaj\u0105cych gwiazd\u201d, a w\u0142a\u015bciwie roje meteor\u00f3w s\u0105 \u015bwiec\u0105cymi parami i zjonizowanym powietrzem w g\u00f3rnych warstwach atmosfery. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 kosmicznych ska\u0142 spala si\u0119 ca\u0142kowicie w atmosferze, ale je\u015bli obiekt by\u0142 na tyle du\u017cy, \u017ce przetrwa\u0142 lot przez atmosfer\u0119, wtedy uderza w powierzchni\u0119 Ziemi jako meteoryt.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

Ta noc \u2013 11-12 sierpnia<\/b><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

Tegoroczne maksimum aktywno\u015bci roju Perseid\u00f3w zbiega si\u0119 z praktycznie bezksi\u0119\u017cycow\u0105 noc\u0105. W nocy z 11 na 12 sierpnia Ksi\u0119\u017cyc b\u0119dzie 3 dni po nowiu i zachodzi oko\u0142o 22:00 czasu lokalnego, w tym momencie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce scena na firmancie niebieskim jest przygotowana na wspania\u0142y pokaz spektakularnego deszczu meteor\u00f3w. Pierwsze meteory z rodziny Perseid\u00f3w mogli\u015bmy ju\u017c obserwowa\u0107 od po\u0142owy lipca, a ostatnie b\u0119d\u0105 jeszcze widoczne pod koniec sierpnia. Noc z 11 na 12 sierpnia jest momentem, w kt\u00f3rym Ziemia przetnie orbit\u0119 z pozostawionymi od\u0142amkami skalnymi przez komet\u0119 109P\/Swift-Tuttle, kt\u00f3re obserwujemy w postaci roju meteor\u00f3w. Podczas okresu wyst\u0119powania roju radiant przemieszcza si\u0119 przez gwiazdozbiory Kasjopei, Perseusza i \u017byrafy (w maksimum aktywno\u015bci znajduje si\u0119 w pobli\u017cu gwiazdy \u03b7 Persei, st\u0105d nazwa roju). Jego przeci\u0119tna aktywno\u015b\u0107 w ostatnich latach wynosi\u0142a nawet kilkadziesi\u0105t meteor\u00f3w na godzin\u0119, naprawd\u0119 przepi\u0119kne zjawisko.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

\"2\"<\/p>\r\n\r\n

Rys. 2. Po\u0142o\u017cenie radiantu roju Perseid\u00f3w na letnim niebie. (Sky & Telescope). Perseidy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od przypadkowych meteor\u00f3w, poniewa\u017c mo\u017cesz prze\u015bledzi\u0107 ich drog\u0119 do radiantu w gwiazdozbiorze Perseusza. <\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

Aby zaobserwowa\u0107 maksymaln\u0105 liczb\u0119 meteor\u00f3w z roju Perseid\u00f3w nale\u017cy wybra\u0107 miejsce pozbawione \u015bwiate\u0142 i oczywi\u015bcie najlepiej bez zachmurzenia. Jak takie miejsce wybra\u0107? Do wybrania miejsca pozbawionego \u015bwiat\u0142a aglomeracji miejskich mo\u017cna skorzysta\u0107 z interaktywnego portalu zanieczyszczenia \u015bwiat\u0142em<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

https:\/\/www.lightpollutionmap.info\/#zoom=4.00&lat=48.2737&lon=19.6979&layers=B0FFFFFFTFFFFFFFFFF<\/a><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119ki niemu mo\u017cna wybra\u0107 najciemniejsze miejsce w Twojej okolicy. Korzystaj\u0105c z portalu unikaj fioletowych, czerwonych i \u017c\u00f3\u0142tych stref i kieruj si\u0119 w stron\u0119 przyjaznych dla nocnego nieba szarych obszar\u00f3w. Warunki meteorologiczne mo\u017cna sprawdzi\u0107 na portalu meteo.imgw.pl, kt\u00f3ry prezentuje prognozy synoptyczne i numeryczne oraz stopie\u0144 zachmurzenia. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

Wieczorny czas spektaklu<\/b><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

Obserwacje najlepiej rozpocz\u0105\u0107 oko\u0142o godziny 22:00 lokalnego czasu, wzrok musimy przygotowa\u0107 do ciemno\u015bci, trwa to z regu\u0142y kilkana\u015bcie minut. Radiant roju b\u0119dzie widoczny na p\u00f3\u0142nocnym-wschodzie nieba na wysoko\u015bci oko\u0142o 20 stopni nad horyzontem. Ale je\u015bli starczy wam cierpliwo\u015bci i poczekacie d\u0142u\u017cej, to g\u0142\u00f3wny spektakl b\u0119dzie mia\u0142 miejsce mi\u0119dzy 2 a 4:30, w tych godzinach mo\u017cna b\u0119dzie zaobserwowa\u0107 najwi\u0119cej meteor\u00f3w, a radiant roju b\u0119dzie najwy\u017cej nad horyzontem. Ponadto po p\u00f3\u0142nocy Ziemia obraca si\u0119 w kierunku roju meteor\u00f3w, co zwi\u0119ksza wzgl\u0119dn\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107, z jak\u0105 meteory uderzaj\u0105 w atmosfer\u0119 ziemsk\u0105 zwi\u0119kszaj\u0105c ich jasno\u015b\u0107, widoczno\u015b\u0107 i liczb\u0119 (rys. 3). <\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

\"3\"<\/p>\r\n\r\n

Rys. 3. Zmiana tempa aktywno\u015bci roju meteor\u00f3w jest zwykle najwi\u0119ksza we wczesnych godzinach porannych, poniewa\u017c ruch orbitalny Ziemi odbywa si\u0119 w kierunku terminatora \u015bwitu. Ziemina zgarnia meteory po porannej stronie planety i wyprzedza je po zmroku (Sky & Telescope).<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

Autor: Prof. Mariusz Figurski, Dyrektor Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\n\"\"\n<\/div>\n
\n\"\"\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od zarania dziej\u00f3w, my ludzie, podziwiamy niebo i zjawiska na nim zachodz\u0105ce. Ka\u017cdy bez wi\u0119kszej wiedzy astronomicznej mo\u017ce obserwowa\u0107 wschody i zachody gwiazd, planet, za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca oraz tzw. \u201espadaj\u0105ce gwiazdy\u201d nazywane r\u00f3wnie\u017c w niekt\u00f3rych kulturach \u201egwiazdami umieraj\u0105cymi\u201d. Czym s\u0105 wi\u0119c \u201espadaj\u0105ce gwiazdy\u201d przepi\u0119kne zjawisko, kt\u00f3re mo\u017cemy obserwowa\u0107 najlepiej w bezksi\u0119\u017cycow\u0105 noc, gdzie\u015b z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10066,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-10063","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10063"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10063\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10067,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10063\/revisions\/10067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}