![\"10](\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/zmiana_klimatu.jpg\")
<\/p>\nWed\u0142ug WMO w ostatnim p\u00f3\u0142wieczu statystycznie ka\u017cdego dnia dochodzi\u0142o do katastrofy zwi\u0105zanej z niebezpieczn\u0105 pogod\u0105, powoduj\u0105cej \u015bmier\u0107 115 os\u00f3b i straty ekonomiczne w wysoko\u015bci 202 mln USD. Z powodu zmiany klimatu, bardziej ekstremalnych zdarze\u0144, a tak\u017ce w wyniku lepszej sprawozdawczo\u015bci liczba katastrof wzros\u0142a pi\u0119ciokrotnie. R\u00f3wnocze\u015bnie dzi\u0119ki systemom wczesnego ostrzegania i sprawnemu zarz\u0105dzaniu liczba zgon\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 prawie trzykrotnie.<\/p>\n
Dane opublikowane w atlasie WMO wskazuj\u0105, \u017ce w latach 1970-2019 na ca\u0142ym \u015bwiecie wyst\u0105pi\u0142o ponad 11 tys. katastrofalnych zdarze\u0144 zwi\u0105zanych z pogod\u0105 i klimatem, w kt\u00f3rych \u015bmier\u0107 ponios\u0142o 2 mln os\u00f3b, a straty ekonomiczne wynios\u0142y 3,64 biliona USD. Zagro\u017cenia pogodowe, klimatyczne i wodne stanowi\u0142y 50% wszystkich katastrof, 45% wszystkich zg\u0142oszonych zgon\u00f3w i 74% wszystkich zg\u0142oszonych strat gospodarczych w badanym okresie. Ponad 91% tych zgon\u00f3w mia\u0142o miejsce w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 (wg klasyfikacji ONZ).<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d 10 najwi\u0119kszych katastrof, do najpowa\u017cniejszych strat w ludziach doprowadzi\u0142y susze (650 tys. ofiar), burze (ponad 577 tys. ofiar), powodzie (ponad 58 tys. ofiar) i ekstremalne temperatury (ponad 55 tys. ofiar). Liczba zgon\u00f3w spad\u0142a prawie trzykrotnie, z ponad 50 tys. w 1970 roku do mniej ni\u017c 20 tys. w roku 2010. W latach 70. i 80. odnotowano \u015brednio 170 zgon\u00f3w dziennie zwi\u0105zanych z ekstremalnymi zdarzeniami pogodowymi. W latach 90. \u015brednia ta spad\u0142a do 90 zgon\u00f3w dziennie, a w 2010 roku wynios\u0142a 40 zgon\u00f3w dziennie.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o straty gospodarcze, w pierwszej dziesi\u0105tce zdarze\u0144 znalaz\u0142y si\u0119 burze (521 mld USD) i powodzie (115 mld USD). W ci\u0105gu 50 lat przeci\u0119tnie ka\u017cdego dnia dochodzi\u0142o do szk\u00f3d w wysoko\u015bci 202 milion\u00f3w dolar\u00f3w, a straty gospodarcze w tym okresie wzros\u0142y siedmiokrotnie \u2013 z 49 mln USD dziennie w latach 1970-1979 do 220 mln USD dziennie w latach 2010-2019. Burze by\u0142y najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 zniszcze\u0144 i powodowa\u0142y najwi\u0119ksze straty gospodarcze na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jest to jedyne zagro\u017cenie, dla kt\u00f3rego przypisywany udzia\u0142 i skala stale rosn\u0105.<\/p>\n
Trzy z dziesi\u0119ciu najbardziej kosztownych katastrof mia\u0142y miejsce w 2017 roku: huragany Harvey (96,9 mld USD), Maria (69,4 mld USD) i Irma (58,2 mld USD). Tylko te trzy huragany odpowiada\u0142y za 35% \u0142\u0105cznych strat gospodarczych w 10 najwi\u0119kszych katastrofach na ca\u0142ym \u015bwiecie w latach 1970-2019.<\/p>\n
\u201eLiczba ekstremalnych zjawisk pogodowych, klimatycznych i wodnych ro\u015bnie. W wyniku zmiany klimatu zdarzenia te stan\u0105 si\u0119 cz\u0119stsze i dotkliwsze w wielu cz\u0119\u015bciach \u015bwiata<\/strong>\u201d. \u2013 m\u00f3wi sekretarz generalny WMO prof. Petteri Taalas. \u2013 \u201eOznacza to wi\u0119cej fal upa\u0142\u00f3w, susz i po\u017car\u00f3w las\u00f3w, takich jak te, kt\u00f3re ostatnio obserwowali\u015bmy w Europie i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. W atmosferze mamy wi\u0119cej pary wodnej, co wywo\u0142uje ekstremalne opady deszczu i \u015bmiertelne powodzie. Ocieplenie ocean\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142o na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i obszar wyst\u0119powania najbardziej intensywnych burz tropikalnych. Straty ekonomiczne rosn\u0105 wraz ze wzrostem poziomu zagro\u017cenia spo\u0142ecze\u0144stw. Ale za surowymi statystykami tli si\u0119 \u015bwiate\u0142ko nadziei. Udoskonalone systemy wczesnego ostrzegania doprowadzi\u0142y do znacznego zmniejszenia \u015bmiertelno\u015bci. Po prostu jeste\u015bmy lepsi ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej w ratowaniu \u017cycia<\/strong>\u201d. \u201eDzi\u0119ki ostrze\u017ceniom ratuje si\u0119 wi\u0119cej istnie\u0144 ludzkich, ale prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce liczba os\u00f3b wystawionych na zagro\u017cenia pogodowe i klimatyczne ro\u015bnie ze wzgl\u0119du na stale zwi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 zaludnienie obszar\u00f3w nara\u017conych na niebezpiecze\u0144stwo oraz wzmagaj\u0105c\u0105 si\u0119 intensywno\u015b\u0107 i cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 zdarze\u0144 pogodowych. Potrzebna jest szersza wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa, aby poradzi\u0107 sobie z problemem ogromnej liczby os\u00f3b wysiedlanych ka\u017cdego roku z powodu powodzi, burz i suszy. Potrzebujemy wi\u0119kszych inwestycji w kompleksowe zarz\u0105dzanie ryzykiem kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych, aby przystosowanie si\u0119 do zmiany klimatu zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do krajowych i lokalnych strategii<\/strong>\u201d. \u2013 t\u0142umaczy Mami Mizutori, Specjalna Przedstawicielka Sekretarza Generalnego ds. Redukcji Ryzyka Kl\u0119skowego i Szefa UNDRR. \u2013 \u201ePandemia COVID-19, kt\u00f3rej efekty na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich 18 miesi\u0119cy na inne katastrofy pogodowe wywo\u0142ane dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, pokaza\u0142a potrzeb\u0119 wi\u0119kszych inwestycji w redukcj\u0119 ryzyka kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych i konieczno\u015b\u0107 szerszego spojrzenia na te problemy. Musimy wzmocni\u0107 nasz\u0105 gotowo\u015b\u0107 na wiele r\u00f3\u017cnorodnych scenariuszy. Jak wskazano w Planie dzia\u0142ania w sprawie ram z Sendai dotycz\u0105cych ograniczania ryzyka kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych w latach 2015-2030, niepowodzenie w ograniczaniu strat spowodowanych kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi zagra\u017ca przede wszystkim krajom rozwijaj\u0105cym i uniemo\u017cliwia im wyeliminowanie ub\u00f3stwa, a tak\u017ce osi\u0105gni\u0119cie innych wa\u017cnych cel\u00f3w zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju<\/strong>\u201d. Aby podkre\u015bli\u0107 wp\u0142yw okre\u015blonych zagro\u017ce\u0144 pogodowych, klimatycznych i wodnych, w atlasie WMO dokonano podzia\u0142u katastrof i przedstawiono ich zr\u00f3\u017cnicowanie regionalne. Dane statystyczne w prezentowanej publikacji pochodz\u0105 z Emergency Events Database (EM-DAT) prowadzonej przez Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). Za wiarygodne uznaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne systemy i mechanizmy zg\u0142aszania katastrof, w tym systemy UNDRR i WHO. Autorzy atlasu zach\u0119caj\u0105 do zwi\u0119kszenia poziomu raportowania katastrof i powi\u0105zanych statystyk, co zapewni dok\u0142adne i sp\u00f3jne opracowywanie danych dotycz\u0105cych zagro\u017ce\u0144. Wed\u0142ug bada\u0144 z lat 2015-2017, opublikowanych w corocznym dodatku do Biuletynu Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Meteorologicznego, 62 z 77 zg\u0142oszonych zdarze\u0144 wskazuje na znacz\u0105cy wp\u0142yw cz\u0142owieka. Niemal ka\u017cde badanie dotycz\u0105ce ekstremalnych fal upa\u0142\u00f3w od 2015 roku wykaza\u0142o, \u017ce prawdopodobie\u0144stwo tego zdarzenia zosta\u0142o znacznie zwi\u0119kszone przez antropogeniczn\u0105 zmian\u0119 klimatu. Coraz wi\u0119cej bada\u0144 wskazuje r\u00f3wnie\u017c na wp\u0142yw cz\u0142owieka na ekstremalne opady deszczu, czasami w po\u0142\u0105czeniu z innymi czynniki klimatycznymi, takimi jak El Ni\u00f1o-Southern Oscillation. Przyk\u0142ady obejmuj\u0105 ekstremalne opady we wschodnich Chinach w czerwcu i lipcu 2016 r. oraz huragan Harvey, kt\u00f3ry uderzy\u0142 w Houston w USA w 2017 r.<\/p>\n Na ca\u0142ym \u015bwiecie 44% katastrof zwi\u0105zanych jest z powodziami, a 17% z cyklonami tropikalnymi. <\/p>\n Afryka<\/strong> Azja<\/strong> Najdotkliwsze w skutkach dla mieszka\u0144c\u00f3w Azji by\u0142y burze, kt\u00f3re spowodowa\u0142y 72% ofiar \u015bmiertelnych, oraz powodzie odpowiedzialne za najwi\u0119ksze straty gospodarcze (57%). 10 najintensywniejszych zarejestrowanych katastrof w Azji odpowiada za 70% (680837 zgon\u00f3w) wszystkich ofiar \u015bmiertelnych i 22% (266,62 mld USD) strat gospodarczych w regionie.<\/p>\n Ameryka Po\u0142udniowa<\/strong> Ameryka P\u00f3\u0142nocna<\/strong> Po\u0142udniowo-zachodni Pacyfik<\/strong> Europa<\/strong> <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zmiana klimatu nap\u0119dza ekstremaln\u0105 pogod\u0119. W ci\u0105gu ostatnich 50 lat katastrofy zwi\u0105zane z pogod\u0105 nasilaj\u0105 si\u0119, powoduj\u0105c coraz wi\u0119cej szk\u00f3d. Dzi\u0119ki systemom wczesnego ostrzegania zmniejsza si\u0119 liczba zgon\u00f3w zwi\u0105zanych z tymi zdarzeniami \u2013 to g\u0142\u00f3wny wniosek opublikowanego 1 wrze\u015bnia 2021 roku atlasu WMO na temat \u015bmiertelno\u015bci i strat ekonomicznych wywo\u0142anych ekstremalnymi warunkami pogodowymi, klimatycznymi i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10219,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-10217","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10217\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\nJednak wiele jeszcze jest do zrobienia. Tylko po\u0142owa ze 193 cz\u0142onk\u00f3w WMO dysponuje systemami wczesnego ostrzegania, a w Afryce, niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach Ameryki \u0141aci\u0144skiej oraz na wyspach Pacyfiku i Karaib\u00f3w istniej\u0105 powa\u017cne luki w sieciach obserwacji hydrologiczno-meteorologicznych. Dlatego WMO zacie\u015bnia wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze swoimi partnerami.<\/p>\n
\n
\nRamy Sendai uwzgl\u0119dniaj\u0105 wczesne ostrze\u017cenia w jednym ze swoich siedmiu g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w: \u201eZnacznie zwi\u0119kszy\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 do system\u00f3w wczesnego ostrzegania o wielu zagro\u017ceniach oraz informacji i ocen ryzyka katastroficznego dla ludzi do 2030 roku\u201d.<\/p>\nZalecenia<\/h2>\n
\n
\nW atlasie przedstawiono kluczowe wnioski z ostatnich 50 lat i sformu\u0142owano szereg zalece\u0144, m.in.:<\/strong>
\n\u2022 Dokona\u0107 przegl\u0105du zagro\u017ce\u0144 i podatno\u015bci na te zagro\u017cenia, bior\u0105c pod uwag\u0119 zmian\u0119 klimatu.
\n\u2022 Wzmocni\u0107 mechanizmy finansowe system\u00f3w oceny ryzyka kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych na poziomie krajowym i mi\u0119dzynarodowym, zw\u0142aszcza w przypadku kraj\u00f3w najs\u0142abiej rozwini\u0119tych oraz ma\u0142ych rozwijaj\u0105cych si\u0119 pa\u0144stw i terytori\u00f3w wyspiarskich.
\n\u2022 Opracowa\u0107 zintegrowane i proaktywne polityki dotycz\u0105ce kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych wolno rozwijaj\u0105cych si\u0119, takich jak np. susza.<\/p>\nZnaczenie zmiany klimatu dla ekstremalnych zdarze\u0144 pogodowych<\/h2>\n
\n
\nPrzypisanie czynnik\u00f3w antropogenicznych zjawisku suszy nie jest tak jednoznaczne, jak w przypadku fal upa\u0142\u00f3w z powodu naturalnej zmienno\u015bci spowodowanej du\u017cymi oscylacjami oceanicznymi i atmosferycznymi, np. El Ni\u00f1o. Jednak susza w Afryce Wschodniej w latach 2016-2017 by\u0142a w du\u017cy stopniu nap\u0119dzana wysokimi temperaturami powierzchni morza w zachodniej cz\u0119\u015bci Oceanu Indyjskiego, do czego przyczyni\u0142 si\u0119 cz\u0142owieka.
\n
\nZmiana klimatu nasili\u0142a ekstremalne zdarzenia zwi\u0105zane z niekt\u00f3rymi cyklonami tropikalnymi, kt\u00f3re z kolei zwi\u0119kszy\u0142y intensywno\u015b\u0107 i skutki innych zdarze\u0144, takich jak powodzie, w nisko po\u0142o\u017conych miastach i deltach, na wybrze\u017cach i wyspach w wielu cz\u0119\u015bciach \u015bwiata.<\/p>\nRozk\u0142ad przestrzenny katastrof pogodowych i klimatycznych oraz ich skutk\u00f3w<\/h2>\n
\n
\nCyklony tropikalne i susze by\u0142y najpowszechniejszymi zagro\u017ceniami w odniesieniu do strat ludzkich, odpowiadaj\u0105c odpowiednio za 38% i 34% zgon\u00f3w spowodowanych katastrofami naturalnymi w latach 1970-2019. Je\u015bli chodzi o straty gospodarcze, 38% by\u0142o zwi\u0105zanych z cyklonami tropikalnymi a 31% z r\u00f3\u017cnymi rodzajami powodzi (powodzie rzeczne \u2013 20%, flash-floods \u2013 3%, powodzie inne \u2013 8%).<\/p>\n![\"Globalne](\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/zmiana_klimatu2.jpg\")
<\/p>\nGlobalne uj\u0119cie liczby katastrof klimatycznych i zwi\u0105zanych z nimi zgon\u00f3w i strat ekonomicznych w latach 1970-2019 wg WMO.<\/h5>\n
Zr\u00f3\u017cnicowanie regionalne<\/h2>\n
\nW Afryce od 1970 do 2019 roku 1695 zarejestrowanych katastrof spowodowa\u0142o \u015bmier\u0107 731747 os\u00f3b i straty gospodarcze w wysoko\u015bci 38,5 mld USD. Na kontynencie afryka\u0144skim wyst\u0105pi\u0142o 15% katastrof zwi\u0105zanych z pogod\u0105, klimatem i wod\u0105, 35% zwi\u0105zanych z nimi zgon\u00f3w i 1% strat gospodarczych zg\u0142aszanych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Chocia\u017c katastrofy zwi\u0105zane z powodziami by\u0142y najbardziej rozpowszechnione (60%), to susze doprowadzi\u0142y do najwi\u0119kszej liczby zgon\u00f3w, odpowiadaj\u0105c za 95% wszystkich ofiar \u015bmiertelnych w regionie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgon\u00f3w mia\u0142a miejsce podczas dotkliwych susz w Etiopii w 1973 i 1983 roku (\u0142\u0105cznie 400 tys.), Mozambiku w 1981 roku (100 tys.) i Sudanie w 1983 roku (150 tys.).<\/p>\n
\nW Azji w latach 1970\u20132019 odnotowano 3454 katastrofy, w kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o 975622 os\u00f3b, a szkody gospodarcze wynios\u0142y 1,2 bln USD. Na kontynencie azjatyckim wyst\u0105pi\u0142a prawie jedna trzecia (31%) zg\u0142oszonych na ca\u0142ym \u015bwiecie katastrof zwi\u0105zanych z pogod\u0105, klimatem i wod\u0105, kt\u00f3re odpowiada\u0142y za prawie po\u0142ow\u0119 zgon\u00f3w (47%) i jedn\u0105 trzeci\u0105 (31%) strat gospodarczych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ekstremalnych zdarze\u0144 zwi\u0105zana by\u0142a z powodziami (45%) i burzami (36%).<\/p>\n
\n10 najwi\u0119kszych zarejestrowanych katastrof w regionie odpowiada\u0142o za 60% wszystkich ofiar \u015bmiertelnych (34854) i 38% strat gospodarczych (39,2 mld USD). Najtragiczniejsze by\u0142y powodzie, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do najwi\u0119kszej liczby katastrof (59%), zgon\u00f3w (77%) i najwi\u0119kszych strat gospodarczych (58%) w regionie.<\/p>\n
\nW Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, Ameryce \u015arodkowej i na Karaibach odnotowano 1977 katastrof, 74839 zgon\u00f3w i straty gospodarcze w wysoko\u015bci 1,7 biliona USD. W regionie odnotowano 18% wszystkich zarejestrowanych na \u015bwiecie katastrof zwi\u0105zanych z pogod\u0105, klimatem i wod\u0105, 4% zwi\u0105zanych z nimi zgon\u00f3w i 45% zwi\u0105zanych z nimi strat gospodarczych. Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142y burze (54%) i powodzie (31%). Burze wi\u0105za\u0142y si\u0119 z najwi\u0119kszymi ofiarami \u015bmiertelnymi (71%) i stratami gospodarczymi (78%) w regionie. A\u017c 38% \u015bwiatowych strat gospodarczych spowodowanych zagro\u017ceniami pogodowymi, klimatycznymi i wodnymi przypada na Stany Zjednoczone.<\/p>\n
\nW regionie po\u0142udniowo-zachodniego Pacyfiku odnotowano 1407 katastrof, 65391 zgon\u00f3w i 163,7 miliard\u00f3w USD strat gospodarczych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych katastrof by\u0142a zwi\u0105zana z burzami (45%) i powodziami (39%). Najwi\u0119cej zgon\u00f3w spowodowa\u0142y burze (71%). Udzia\u0142 strat gospodarczych wyni\u00f3s\u0142: 46% dla burz, 24 % dla powodzi, 17% dla susz i 13% dla po\u017car\u00f3w.
\n
\nKatastrofy spowodowane zagro\u017ceniami pogodowymi, klimatycznymi i wodnymi w Australii stanowi\u0142y 54% (88,2 mld USD) strat gospodarczych na ca\u0142ym po\u0142udniowo-zachodnim Pacyfiku.<\/p>\n
\nW Europie 1672 zarejestrowanych katastrof spowodowa\u0142o \u015bmier\u0107 159438 os\u00f3b i 476,5 mld USD szk\u00f3d gospodarczych. Chocia\u017c powodzie (38%) i burze (32%) by\u0142y najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 odnotowanych katastrof, to za najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 zgon\u00f3w (93%) odpowiada\u0142y ekstremalne temperatury (ponad 148 tys. ofiar \u015bmiertelnych w ci\u0105gu 50 lat).
\n
\nDwie ekstremalne fale upa\u0142\u00f3w z 2003 i 2010 roku spowodowa\u0142y \u015bmier\u0107 127946 os\u00f3b (80% wszystkich zgon\u00f3w zwi\u0105zanych z wysokimi temperaturami). Fala upa\u0142\u00f3w w 2003 roku by\u0142a odpowiedzialna za po\u0142ow\u0119 zgon\u00f3w w Europie (45%) \u2013 \u0142\u0105cznie 72210 zgon\u00f3w w 15 dotkni\u0119tych ni\u0105 krajach.<\/p>\n