77% europejskiego handlu zewn\u0119trznego i 35% ca\u0142ego handlu mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi UE odbywa si\u0119 drog\u0105 morsk\u0105. Transport morski jest wi\u0119c kluczowym elementem mi\u0119dzynarodowego \u0142a\u0144cucha dostaw. Pomimo spadku aktywno\u015bci \u017ceglugowej w 2020 roku ze wzgl\u0119du na skutki pandemii COVID-19, oczekuje si\u0119, \u017ce w nadchodz\u0105cych dziesi\u0119cioleciach sektor b\u0119dzie si\u0119 silnie rozwija\u0142, nap\u0119dzany rosn\u0105cym popytem na produkty.<\/p>\n
W tym kontek\u015bcie europejski raport \u015brodowiskowy dotycz\u0105cy transportu morskiego stanowi pierwsz\u0105 kompleksow\u0105 ocen\u0119 stanu sektora. Ze sprawozdania wynika, \u017ce statki wytwarzaj\u0105 13,5% ca\u0142kowitej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych z transportu w Unii Europejskiej. Og\u00f3\u0142em statki zawijaj\u0105ce do port\u00f3w UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego wygenerowa\u0142y oko\u0142o 140 mln ton dwutlenku w\u0119gla w 2018 r., tj. oko\u0142o 18% wszystkich emisji CO2 z transportu morskiego na \u015bwiecie. Z kolei emisje dwutlenku siarki (SO2) wynios\u0142y w 2019 r. oko\u0142o 1,63 mln ton, przy czym oczekuje si\u0119, \u017ce w nadchodz\u0105cych dziesi\u0119cioleciach liczba ta b\u0119dzie dalej spada\u0107 ze wzgl\u0119du na bardziej rygorystyczne przepisy i \u015brodki w zakresie ochrony \u015brodowiska.<\/p>\n
W sprawozdaniu dokonano oceny obecnego stanu rozwi\u0105za\u0144 wspomagaj\u0105cych zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j transportu morskiego, w tym paliw alternatywnych, baterii i zasilania l\u0105dowego, a tak\u017ce przedstawiono kompleksowy obraz ich absorpcji w UE. Zwr\u00f3cono uwag\u0119 na przysz\u0142e wyzwania, jakie niesie zmiana klimatu, np. potencjalny wp\u0142yw podnosz\u0105cego si\u0119 poziomu m\u00f3rz na porty.<\/p>\n
Adina V\u0103lean, Europejski Komisarz ds. Transportu<\/strong> Virginijus Sinkevi\u010dius, Europejski Komisarz ds. \u015arodowiska, Ocean\u00f3w i Rybo\u0142\u00f3wstwa<\/strong> Maja Markov\u010di\u0107 Kostelac, dyrektor wykonawczy Europejskiej Agencji ds. Bezpiecze\u0144stwa na Morzu<\/strong> Hans Bruyninckx, dyrektor wykonawczy Europejskiej Agencji \u015arodowiskowej<\/strong> Kluczowe wnioski dla \u015brodowiska<\/strong> \nPe\u0142ny raport: https:\/\/www.eea.europa.eu\/publications\/maritime-transport\/<\/a><\/p>\n
\nStrategia na rzecz zr\u00f3wnowa\u017conej i inteligentnej mobilno\u015bci jasno pokazuje, \u017ce wszystkie rodzaje transportu musz\u0105 zosta\u0107 przebudowane, aby by\u0107 bardziej odporne, w tym tak\u017ce \u017cegluga. Chocia\u017c transport morski zmniejszy\u0142 w ostatnich latach sw\u00f3j \u015blad \u015brodowiskowy, to nadal stoi przed du\u017cymi wyzwaniami je\u015bli chodzi o dekarbonizacj\u0119 i zmniejszenie zanieczyszczenia. Nasza polityka ma pom\u00f3c sektorowi w sprostaniu tym wyzwaniom poprzez maksymalne wykorzystanie innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 i technologii cyfrowych. W ten spos\u00f3b transport morski mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107 i zaspokaja\u0107 codzienne potrzeby naszych obywateli w harmonii ze \u015brodowiskiem, przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjno\u015bci i tworzeniu wysokiej jako\u015bci miejsc pracy.<\/p>\n
\nOpublikowany 1 wrze\u015bnia 2021 roku raport stanowi doskona\u0142y przegl\u0105d obecnych i przysz\u0142ych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z transportem morskim. Jest nieomal pewne, \u017ce w najbli\u017cszych latach sektor ten b\u0119dzie dynamiczne r\u00f3s\u0142. Je\u015bli nie podejmiemy natychmiastowych dzia\u0142a\u0144 \u017cegluga morska b\u0119dzie generowa\u0107 coraz wi\u0119cej gaz\u00f3w cieplarnianych, zanieczyszcze\u0144 powietrza i podwodnego ha\u0142asu. P\u0142ynna, ale szybka transformacja sektora ma kluczowe znaczenie dla osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w Europejskiego Zielonego \u0141adu i przej\u015bcia w kierunku neutralno\u015bci w\u0119glowej. Stworzy to r\u00f3wnie\u017c nowe mo\u017cliwo\u015bci gospodarcze dla europejskiego przemys\u0142u transportowego. Wyzwanie jest ogromne, ale mamy technologie, zasoby i wol\u0119, by si\u0119 z nim zmierzy\u0107.<\/p>\n
\nZr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j oparty na innowacjach jest szans\u0105 dla \u017ceglugi na zako\u0144czenie transformacji na tak\u0105 sam\u0105 skal\u0119, jak zast\u0105pienie \u017cagli par\u0105. Ta nowa rewolucja morska b\u0119dzie opiera\u0107 si\u0119 na zaawansowanych technologiach i rozwi\u0105zaniach cyfrowych, ale b\u0119dzie te\u017c uzale\u017cniona od wielowarstwowego, w pe\u0142ni zintegrowanego procesu na poziomie krajowym, europejskim i mi\u0119dzynarodowym, kt\u00f3ry obejmuje aspekty bezpiecze\u0144stwa, ochrony i spo\u0142eczne, a tak\u017ce \u015brodowiskowe. Kluczowa jest r\u00f3wnie\u017c rola \u017ceglugi jako ogniwa w mi\u0119dzynarodowym \u0142a\u0144cuchu logistycznym. Oznacza to, \u017ce ka\u017cdy element tych powi\u0105za\u0144 \u2013 od port\u00f3w po sektor stoczniowy, od spedytor\u00f3w po prywatny i publiczny sektor finansowy \u2013 musi by\u0107 uwzgl\u0119dniony w naszym d\u0105\u017ceniu do zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>\n
\nEuropejski sektor transportu morskiego odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w tworzeniu dobrobytu UE. Jednak niniejszy raport wyra\u017anie pokazuje, \u017ce transport morski w Europie i na ca\u0142ym \u015bwiecie musi d\u0105\u017cy\u0107 do zmniejszenia swojego \u015bladu \u015brodowiskowego. Chocia\u017c podj\u0119to ju\u017c stosowne kroki w ramach aktualnych polityk i strategii, potrzeba znacznie wi\u0119cej, aby dokona\u0107 fundamentalnej zmiany w kierunku zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju sektora transportu morskiego. Jest to kluczowe dla zabezpieczenia dobrobytu przysz\u0142ych pokole\u0144 Europejczyk\u00f3w i przetrwania naszych najbardziej wra\u017cliwych ekosystem\u00f3w i obszar\u00f3w przybrze\u017cnych.<\/p>\n
\n\u2022 W 2018 r. emisja z sektora transportu morskiego stanowi\u0142a 13,5% ca\u0142kowitej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych z transportu w UE, o wiele mniej od emisji z transportu drogowego (71%) i nieznacznie mniej od emisji z transportu lotniczego (14,4%). Ponad jedna trzecia emisji z transportu morskiego pochodzi\u0142a z kontenerowc\u00f3w.
\n\u2022 Oko\u0142o 40% europejskiej populacji mieszka w odleg\u0142o\u015bci do 50 km od morza, wi\u0119c emisja zanieczyszcze\u0144 do powietrza jest szczeg\u00f3lnym problemem dla spo\u0142eczno\u015bci obszar\u00f3w przybrze\u017cnych. Podobnie jak w przypadku innych form transportu, statki emituj\u0105 takie substancje jak tlenki siarki (SOx), tlenki azotu (NOx) czy py\u0142 zawieszony (PM), kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na ludzkie zdrowie. W 2018 r. sektor transportu morskiego by\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142em 24% ca\u0142kowitej emisji NOx, 24% ca\u0142kowitej emisji SOx oraz 9% ca\u0142kowitej emisji PM2,5, w stosunku do krajowych emisji w Europie ze wszystkich sektor\u00f3w gospodarki.
\n\u2022 Ha\u0142as podwodny generowany przez silniki i \u015bruby statk\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 utrat\u0119 s\u0142uchu i zmiany zachowa\u0144 u zwierz\u0105t morskich. Szacunki wskazuj\u0105, \u017ce w latach 2014\u20132019 ca\u0142kowity ha\u0142as skumulowany wyemitowany pod wod\u0105 wzr\u00f3s\u0142 ponad dwukrotnie na wodach europejskich.
\n\u2022 Gatunki obce mog\u0105 zajmowa\u0107 nowe siedliska, przywieraj\u0105c do kad\u0142ub\u00f3w statk\u00f3w przemieszczaj\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy portami lub dostaj\u0105c si\u0119 do wody balastowej statku, kt\u00f3ra jest nabierana w jednym porcie i wypuszczana w miejscu docelowym. Sektor transportu morskiego odpowiada za najwi\u0119kszy odsetek wprowadzonych gatunk\u00f3w obcych do m\u00f3rz otaczaj\u0105cych UE (51 gatunk\u00f3w o du\u017cym wp\u0142ywie, prawie 50% og\u00f3lnej liczby) od 1949 r.
\n\u2022 Cho\u0107 ilo\u015b\u0107 ropy transportowanej drog\u0105 morsk\u0105 stale ros\u0142a w ostatnich 30 latach, to ca\u0142kowita liczba przypadkowych wyciek\u00f3w ci\u0105gle spada\u0142a. W latach 2010-2019 spo\u015br\u00f3d 44 wyciek\u00f3w ropy \u015bredniej wielko\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie tylko pi\u0119\u0107 zlokalizowanych by\u0142o na morzach europejskich. Spo\u015br\u00f3d 18 du\u017cych wyciek\u00f3w ropy na ca\u0142ym \u015bwiecie w UE dosz\u0142o jedynie do trzech.
\n\u2022 Zgubione kontenery stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o odpad\u00f3w morskich. W zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w panuj\u0105cych na morzu w momencie ich zgubienia mog\u0105 one pozostawa\u0107 nienaruszone w wodzie b\u0105d\u017a uwalnia\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 albo ca\u0142o\u015b\u0107 swojej zawarto\u015bci. Odsetek ca\u0142kowitej ilo\u015bci odpad\u00f3w uwalnianych z kontener\u00f3w zgubionych na morzu w przypadku UE jest ma\u0142y i pomijalny, przy \u015brednio 268 zgubionych kontenerach rocznie z 226 milion\u00f3w kontener\u00f3w transportowanych na \u015bwiecie.
\n\u2022 W UE obowi\u0105zuj\u0105 kompleksowe przepisy dotycz\u0105ce aspekt\u00f3w \u015brodowiskowych transportu morskiego, z kt\u00f3rych wiele wykracza poza uzgodnione normy mi\u0119dzynarodowe. Jednak przysz\u0142e wyzwania dla decydent\u00f3w obejmuj\u0105 przewidywany wzrost \u015bwiatowej \u017ceglugi i zmiany klimatu, kt\u00f3re mog\u0105 spowodowa\u0107 nara\u017cenie port\u00f3w na podnosz\u0105cy si\u0119 poziom m\u00f3rz oraz powstanie nowych sta\u0142ych szlak\u00f3w \u017ceglugowych w rejonach, w kt\u00f3rych obecnie nie s\u0105 one otwarte przez ca\u0142y rok.<\/p>\n