Zanieczyszczenie powietrza ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na zdrowie ludzi. W ostatnim raporcie Global Burden of Disease \u2013 2019 (http:\/\/www.healthdata.org\/gbd\/2019<\/a>) informowano, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 spowodowana z\u0142\u0105 jako\u015bci\u0105 powietrza atmosferycznego wzros\u0142a z 2,3 mln w 1990 roku (91% z powodu cz\u0105stek sta\u0142ych, 9% z powodu ozonu) do 4,5 mln w 2019 roku (92% z powodu cz\u0105stek sta\u0142ych, 8% z powodu ozon). Pandemia COVID-19 i zwi\u0105zane z ni\u0105 ograniczenia w podr\u00f3\u017cowaniu i transporcie produkt\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c mniejsza produkcja przemys\u0142owa, doprowadzi\u0142y do kr\u00f3tkotrwa\u0142ego spadku emisji kluczowych zanieczyszcze\u0144 powietrza w 2020 roku, zw\u0142aszcza na obszarach miejskich. Jednak redukcja nie by\u0142a r\u00f3wnomiernie roz\u0142o\u017cona na wszystkie regiony lub na wszystkie rodzaje zanieczyszcze\u0144. Jak wynika z raportu WMO, w wielu cz\u0119\u015bciach \u015bwiata wci\u0105\u017c brakuje wytycznych dotycz\u0105cych jako\u015bci powietrza.<\/p>\n Air Quality and Climate Bulletin to pierwszy tego rodzaju dokument opublikowany przez WMO. Zwr\u00f3cono w nim uwag\u0119 na g\u0142\u00f3wne czynniki, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na jako\u015b\u0107 powietrza w 2020 roku w por\u00f3wnaniu z innymi latami. Potwierdzono r\u00f3wnie\u017c \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek mi\u0119dzy jako\u015bci\u0105 powietrza a zmian\u0105 klimatu. Mimo \u017ce emisje antropogeniczne spad\u0142y w wyniku kryzysu gospodarczego zwi\u0105zanego z COVID-19, to jako\u015b\u0107 powietrza w wielu regionach nie uleg\u0142a poprawie. Ekstremalne zjawiska meteorologiczne, nap\u0119dzane zmianami klimatycznymi i \u015brodowiskowymi, wywo\u0142a\u0142y bowiem bezprecedensowe burze piaskowe i py\u0142owe oraz po\u017cary, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na jako\u015b\u0107 powietrza. Jest wysoce prawdopodobne, \u017ce ten trend utrzyma si\u0119 w 2021 roku. Niszczycielskie po\u017cary w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, Europie i na Syberii wyemitowa\u0142y do atmosfery miliony ton szkodliwych dla ludzi i zwierz\u0105t substancji, a gigantyczne burze piaskowe i py\u0142owe, jak ta kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w Chinach 15 marca, spowodowa\u0142y powa\u017cne utrudnienia w funkcjonowaniu ca\u0142ych region\u00f3w.<\/p>\n Czy wiesz, \u017ce zanieczyszczenie powietrza i zmiana klimatu s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane?<\/strong><\/p>\n Zale\u017cno\u015b\u0107 klimatu od jako\u015bci powietrza wynika z szeregu z\u0142o\u017conych interakcji w samej atmosferze, jak r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy atmosfer\u0105 a biosfer\u0105 i kriosfer\u0105. Zanieczyszczenie powietrza tworz\u0105 gazy i ma\u0142e cz\u0105stki zwane aerozolami, kt\u00f3re maj\u0105 szkodliwy wp\u0142yw na ludzkie zdrowie, \u015brodowisko i klimat. To ozon troposferyczny, zwany r\u00f3wnie\u017c \u201ez\u0142ym ozonem\u201d, kt\u00f3ry powstaje g\u0142\u00f3wnie na terenach miejskich i jest gazem cieplarnianym. Uszkadza on ro\u015bliny, zmniejsza zdolno\u015b\u0107 ekosystem\u00f3w do poch\u0142aniania dwutlenku w\u0119gla i dodatkowo nagrzewa dolne warstwy atmosfery. Py\u0142y, gazy i aerozole wp\u0142ywaj\u0105 na ilo\u015b\u0107 promieniowania s\u0142onecznego poch\u0142oni\u0119tego lub odbitego od Ziemi, powoduj\u0105c w ten spos\u00f3b dodatkowe nagrzewanie lub och\u0142adzanie si\u0119 naszej planety. Gdy cz\u0105steczki zanieczyszcze\u0144 osadzaj\u0105 si\u0119 na \u015bniegu i lodzie, powierzchnie te staj\u0105 si\u0119 ciemniejsze i nie odbijaj\u0105 promieni s\u0142onecznych, ale je poch\u0142aniaj\u0105, i w konsekwencji topi\u0105 si\u0119, co uruchamia kolejne negatywne konsekwencje dla \u015brodowiska i klimatu Ziemi. Dalsz\u0105 konsekwencj\u0105 wzrostu temperatury jest zwi\u0119kszanie si\u0119 emisji lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania ozonu i aerozoli w troposferze. Globalne ocieplenie i zmiany w przestrzennym i czasowym rozk\u0142adzie opad\u00f3w modyfikuj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 po\u017car\u00f3w, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 poziom zanieczyszczenia atmosfery. Zmienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cyrkulacja powietrza \u2013 w wielu regionach cz\u0119stsze staj\u0105 si\u0119 okresy kiedy powietrze pozostaje w stagnacji, co ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 usuwania zanieczyszcze\u0144, podczas gdy w innych miejscach silne wiatry prowadz\u0105 do ekstremalnych zdarze\u0144 zwi\u0105zanych z przemys\u0142owymi awariami. Jak wida\u0107, zanieczyszczenie powietrza nap\u0119dza zmian\u0119 klimatu, a zmieniaj\u0105cy si\u0119 klimat prowadzi do jeszcze wi\u0119kszym emisji zanieczyszcze\u0144.<\/p>\n Wp\u0142yw COVID-19 na jako\u015b\u0107 powietrza<\/strong><\/p>\n Rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie zareagowa\u0142y na pandemi\u0119 COVID-19, ograniczaj\u0105c zgromadzenia, zamykaj\u0105c miejsca publiczne i nak\u0142adaj\u0105c blokady. Zasada \u201ezosta\u0144 w domu\u201d doprowadzi\u0142a do bezprecedensowego we wsp\u00f3\u0142czesnej historii zmniejszenia emisji zanieczyszcze\u0144. Jednak niekt\u00f3re badania wskazuj\u0105, \u017ce w wielu cz\u0119\u015bciach \u015bwiata st\u0119\u017cenie np. py\u0142u PM2,5 prawdopodobnie nie spe\u0142ni\u0142oby wytycznych \u015awiatowej Organizacji Zdrowia, nawet pomimo drastycznego ograniczenia dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka.<\/p>\n W ramach programu WMO\/Global Atmosphere Watch zbadano poziom kluczowych zanieczyszcze\u0144 powietrza z ponad 540 stacji pomiarowych, zlokalizowanych w 63 miastach z 25 kraj\u00f3w po\u0142o\u017conych w siedmiu regionach geograficznych \u015bwiata. Dane pos\u0142u\u017cy\u0142y do analizy zmian jako\u015bci powietrza pod wzgl\u0119dem st\u0119\u017cenia m.in. py\u0142\u00f3w PM2,5, dwutlenku siarki (SO2), tlenk\u00f3w azotu (NOx), tlenku w\u0119gla (CO) i ozonu (O3).<\/p>\n Analiza wykaza\u0142a, \u017ce w 2020 roku \u015brednie st\u0119\u017cenie NO2 zmniejszy\u0142o si\u0119 o ok. 70 proc., a \u015brednie st\u0119\u017cenie PM2,5 o 30-40 proc. w por\u00f3wnaniu z poziomami z lat 2015-2019. Przy czym warto\u015bci st\u0119\u017cenia py\u0142u zawieszonego by\u0142y przestrzennie zr\u00f3\u017cnicowane. Na przyk\u0142ad w niekt\u00f3rych hiszpa\u0144skich miastach zanotowano wzrost poziomu PM2,5, co przypisywano g\u0142\u00f3wnie transportowi na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci afryka\u0144skiego py\u0142u i\/lub spalaniu biomasy.<\/p>\n Zmiany st\u0119\u017cenia ozonu r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 znacznie w poszczeg\u00f3lnych regionach \u2013 w Europie notowano niewielki wzrost lub brak zmiany, z kolei w Azji Wschodniej i Ameryce Po\u0142udniowej znaczne zwi\u0119kszenie si\u0119 poziomu tego gazu (odpowiednio o 25 i 30 proc.).<\/p>\n St\u0119\u017cenia dwutlenku siarki by\u0142y w 2020 roku od 25 do 60 proc. ni\u017csze ni\u017c w latach 2015-2019 we wszystkich regionach. Spad\u0142o r\u00f3wnie\u017c zanieczyszczenie tlenkiem w\u0119gla \u2013 z najwi\u0119ksz\u0105 redukcj\u0105 w Ameryce Po\u0142udniowej (do ok. 40 proc.).<\/p>\n IMGW-PIB potwierdza zale\u017cno\u015bci rozwoju pandemii COVID-19 z pogod\u0105 i klimatem<\/strong><\/p>\n Eksperci z IMGW-PIB oraz CMKP przeprowadzili w 2021 roku szereg analiz i bada\u0144, maj\u0105cych na celu odpowied\u017a na pytanie \u2013 czy istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy warunkami meteorologicznymi (temperatur\u0105, wilgotno\u015bci\u0105 wzgl\u0119dn\u0105, nas\u0142onecznieniem, pr\u0119dko\u015bci\u0105 wiatru) i dynamik\u0105 pandemii COVID-19 w Polsce. Na podstawie oficjalnych danych Ministerstwa Zdrowia o liczbie przypadk\u00f3w potwierdzonych laboratoryjnie i liczbie zgon\u00f3w zwi\u0105zanych z COVID-19 oraz z wykorzystaniem danych meteorologicznych z 55 stacji synoptycznych w Polsce i danych terytorialnych, zespo\u0142y analityk\u00f3w uzyska\u0142y interesuj\u0105ce wnioski.<\/p>\n \u201eStosuj\u0105c metody statystyczne, starali\u015bmy si\u0119 pokaza\u0107, czy istnieje korelacja parametr\u00f3w meteorologicznych z liczb\u0105 nowych zaka\u017ce\u0144 i liczba zgon\u00f3w\u201d. \u2013 wyja\u015bnia prof. Mariusz Figurski, Dyrektor Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB. \u2013 \u201eUda\u0142o nam si\u0119 to wykaza\u0107, jednocze\u015bnie wyznaczaj\u0105c, ile wynosi przesuni\u0119cie, dla kt\u00f3rego ta korelacja przyjmuje najwy\u017csze warto\u015bci. W naszych analizach wynios\u0142a ona oko\u0142o 10-14 dni, co zgadza si\u0119 z czasem jaki jest potrzebny, aby wirus po dostaniu si\u0119 do organizmu m\u00f3g\u0142 da\u0107 objawy choroby, nast\u0119pnie, aby pacjent uda\u0142 si\u0119 na wizyt\u0119 lekarsk\u0105, zdoby\u0142 skierowanie na test na obecno\u015b\u0107 wirusa oraz ten test znalaz\u0142 si\u0119 w rejestrze potwierdzonych pozytywnych test\u00f3w danego dnia. Mo\u017cna to interpretowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce w pewnych warunkach atmosferycznych jest \u0142atwiej o zaka\u017cenie ni\u017c w innych\u201d.<\/p>\n Maj\u0105c tak\u0105 wiedz\u0119, mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 stosowa\u0107 pewne formy obostrze\u0144 (np. zawieszone zaj\u0119cia w szko\u0142ach) w regionach, dla kt\u00f3rych prognozowane jest wyst\u0105pienie bardzo niekorzystnych warunk\u00f3w meteorologicznych lub po prostu ostrzega\u0107 osoby starsze lub nara\u017cone na ci\u0119\u017cki przebieg COVID-19, \u017ce na danym terenie nast\u0119pnego dnia b\u0119dzie zwi\u0119kszone ryzyko zaka\u017ce\u0144. Takie dzia\u0142anie prewencyjne wydaje si\u0119 by\u0107 bardziej skuteczne ni\u017c t\u0142umienie ju\u017c rozp\u0119dzonej fali zaka\u017ce\u0144.<\/p>\n O szczeg\u00f3\u0142ach badania mo\u017cna przeczyta\u0107 w komunikacie https:\/\/www.imgw.pl\/wydarzenia\/imgw-pib-i-cmkp-pogoda-i-transmisja-koronawirusa-sars-cov-2-w-polsce<\/a>.<\/p>\n W raporcie WMO pokazano dwa odmienne oblicza problemu jako\u015bci powietrza atmosferycznego. Z jednej strony wskazuje si\u0119 na pozytywne nast\u0119pstwa, jakie ma dla \u015brodowiska ograniczenie szkodliwych emisji antropogenicznych \u201etu i teraz\u201d (przy czym czynnik sprawczy, pandemi\u0119 COVID-19, nale\u017cy uzna\u0107 za tragiczn\u0105 okoliczno\u015b\u0107, a nie \u015brodek do osi\u0105gni\u0119cia d\u0142ugoterminowego celu, jakim jest poprawa jako\u015bci powietrza). Jednocze\u015bnie jednak specjali\u015bci alarmuj\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna zmiana klimatu nap\u0119dza emisje szkodliwych substancji poprzez ekstremalne zjawiska pogodowe, jak po\u017cary las\u00f3w czy burze py\u0142owe. Je\u017celi w najbli\u017cszym czasie \u015bwiat upora si\u0119 z problemami wywo\u0142anymi przez SARS-COV-2, a gospodarki powr\u00f3c\u0105 do klasycznego modelu opartego na spalaniu paliw kopalnych, konsumpcji i szybkiej produkcji bez wzgl\u0119du na koszty \u015brodowiskowe, jako\u015b\u0107 powietrza ulegnie znacznemu pogorszeniu. Czyste niebo w najwi\u0119kszych \u015bwiatowych aglomeracjach pozostanie jedynie wspomnieniem trudnego czasu pandemii.<\/strong><\/p>\n Pe\u0142ny raport WMO Air Quality and Climate Bulletin https:\/\/public.wmo.int\/en\/our-mandate\/focus-areas\/environment\/air_quality<\/a><\/p>\n Prognoza zanieczyszczenia powietrza w kraju: <\/span><\/span><\/span> powietrze.imgw.pl<\/a><\/p>\n Animacja WMO na temat zwi\u0105zku jako\u015bci powietrza z klimatem https:\/\/youtu.be\/s4ly6o-VT90<\/a><\/p>\n