\n
\n\u201eTo krytyczny rok dla dzia\u0142a\u0144 na rzecz klimatu<\/strong>\u201d. \u2013 powiedzia\u0142 sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres. \u2013 \u201eWnioski z opublikowanego w\u0142a\u015bnie raportu s\u0105 alarmuj\u0105ce. W 2021 roku powr\u00f3cili\u015bmy do spalania paliw kopalnych na poziomie sprzed pandemii, w efekcie czego ro\u015bnie koncentracja gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze. Je\u017celi nie nast\u0105pi\u0105 natychmiastowe, szybkie i na du\u017c\u0105 skal\u0119 redukcje emisji, to ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5 st. Celsjusza b\u0119dzie niemo\u017cliwe, a skutki dla planety i ludzi b\u0119d\u0105 katastrofalne<\/strong>\u201d.
\n
\n\u201eW czasie pandemii wielokrotnie s\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce odbudowuj\u0105c gospodarki powinni\u015bmy kierowa\u0107 si\u0119 na \u015bcie\u017ck\u0119 bardziej zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju si\u0119, aby unikn\u0105\u0107 najgorszych konsekwencji zmiany klimatu. Ten raport pokazuje, \u017ce jak na razie, nie idziemy we w\u0142a\u015bciwym kierunku<\/strong>\u201d. \u2013 podsumowuje wyniki sekretarz generalny WMO prof. Petteri Taalas.<\/p>\n
![\"\u0179r\u00f3d\u0142o:](\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/grafika_raport_klimat.jpg\")
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: WMO<\/p>\n
Najwa\u017cniejsze wnioski zawarte w United in Science 2021<\/strong><\/p>\n 1. Koncentracja gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze (WMO Global Atmosphere Watch)<\/span> 2. Globalne emisje i bud\u017cety gaz\u00f3w cieplarnianych (Global Carbon Project)<\/span> 3. Luka emisyjna (UNEP)<\/span> 4. Klimat Ziemi w latach 2017-2021 (WMO)<\/span> 5. Klimat Ziemi w latach 2021-2025 (WMO Global Annual to Decadal Climate Update \u2013 Met Office (UK), WCRP, WMO)<\/span> 6. Ustalenia IPCC<\/span> 7. Wzrost poziomu morza i wp\u0142yw na wybrze\u017ce (World Climate Research Programme \u2013 WMO, MKOl, ISC)<\/span> 8. Fale upa\u0142\u00f3w, po\u017cary i zanieczyszczenie powietrza: nawarstwiaj\u0105ce si\u0119 i kaskadowe zagro\u017cenia dla zdrowia (WHO\/WMO)<\/span> \u201eRaport United in Science 2021 to kolejny wa\u017cny g\u0142os w dyskusji o przysz\u0142o\u015bci Ziemi<\/strong>\u201d. \u2013 komentuje prof. dr hab. Miros\u0142aw Mi\u0119tus, Z-ca Dyrektora IMGW-PIB. \u2013 \u201ePrzedstawione w nim fakty potwierdzaj\u0105 tez\u0119, \u017ce klimat jako zas\u00f3b naturalny wyczerpuje sw\u00f3j cywilizacyjny walor i z elementu sprzyjaj\u0105cego ludzko\u015bci (oczywi\u015bcie z nieustann\u0105 i konieczn\u0105 adaptacj\u0105) staje si\u0119 powoli, ale jednocze\u015bnie coraz szybciej, czynnikiem ograniczaj\u0105cym rozw\u00f3j, czy wr\u0119cz niszcz\u0105cym nasz\u0105 cywilizacj\u0119. Ten raport to tak\u017ce kolejny apel, g\u0142o\u015bnie wo\u0142anie do ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, a zw\u0142aszcza do decydent\u00f3w, o podj\u0119cie pilnych i natychmiastowych dzia\u0142a\u0144 w celu unikni\u0119cia katastrofy. Te decyzje b\u0119d\u0105 oczywi\u015bcie trudne i kosztowne, ale ich odk\u0142adanie w czasie, czy wr\u0119cz negowanie, co jest typowe dla wielu kraj\u00f3w, powoduje, \u017ce koszty w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0119 jeszcze wi\u0119ksze, a wysoki standard \u017cycia b\u0119dzie mo\u017cliwy tylko dla wybranych<\/strong>\u201d.<\/p>\n United in Science 2021 to ju\u017c trzeci z serii publikowanych od 2019 roku raport\u00f3w, kt\u00f3rego powstanie koordynuje \u015awiatowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). W opracowaniu dokumentu wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 mi\u0119dzynarodowe instytucje: Program \u015arodowiskowy Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych (UNEP), \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO), Mi\u0119dzyrz\u0105dowy Zesp\u00f3\u0142 ds. Zmiany Klimatu (IPCC), Global Carbon Project (GCP), World Climate Research Program (WCRP) i Met Office (Wielka Brytania). W raporcie przedstawiane s\u0105 najnowsze dane i odkrycia naukowe zwi\u0105zane ze zmian\u0105 klimatu, kt\u00f3re maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 kszta\u0142towaniu globalnej polityki i dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n
\n\u2022 W 2020 roku i pierwszej po\u0142owie roku 2021 koncentracje g\u0142\u00f3wnych gaz\u00f3w cieplarnianych \u2013 dwutlenku w\u0119gla (CO2), metanu (CH4) i podtlenku azotu (N2O) \u2013 nadal ros\u0142y.
\n\u2022 Ca\u0142kowite redukcje emisji w 2020 roku prawdopodobnie zmniejszy\u0142y roczny wzrost koncentracji gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze, ale efekt ten by\u0142 zbyt s\u0142aby, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 go od naturalnej zmienno\u015bci.
\n\u2022 Szybkie zmniejszenie ilo\u015bci metanu (CH4) w atmosferze mog\u0142oby pom\u00f3c w osi\u0105gni\u0119ciu zapis\u00f3w porozumienia paryskiego. Nie oznacza to jednak, \u017ce mo\u017cemy zrezygnowa\u0107 ze znacznej, szybkiej i trwa\u0142ej redukcji CO2 i innych gaz\u00f3w cieplarnianych.<\/p>\n
\n\u2022 Emisje dwutlenku w\u0119gla ze spalania paliw kopalnych osi\u0105gn\u0119\u0142y najwy\u017cszy poziom (36,64 GtCO2) w 2019 roku, po czym w 2020 roku nast\u0105pi\u0142 ich spadek o 1,98 GtCO2 (5,6%), co by\u0142o spowodowane pandemi\u0105 COVID-19.
\n\u2022 Wed\u0142ug wst\u0119pnych szacunk\u00f3w emisje globalne w energetyce i przemy\u015ble by\u0142y w miesi\u0105cach stycze\u0144-lipiec 2021 roku ju\u017c na por\u00f3wnywalnym lub wy\u017cszym poziomie co w roku 2019 (ten sam okres odniesienia). Emisje z transportu drogowego pozosta\u0142y o oko\u0142o 5% ni\u017csze.
\n\u2022 Najnowsze trendy emisji N2O, trzeciego najwa\u017cniejszego gazu cieplarnianego po CO2 i CH4, przewy\u017cszaj\u0105 najbardziej szkodliwe dla \u015brodowiska i klimatu scenariusze rozwoju spo\u0142eczno-gospodarczego.<\/p>\n
\n\u2022 Pi\u0119\u0107 lat po przyj\u0119ciu porozumienia paryskiego luka emisyjna jest wi\u0119ksza ni\u017c kiedykolwiek: globalne emisje musz\u0105 by\u0107 o 15 GtCO2e (ekwiwalentu CO2) ni\u017csze ni\u017c obecne zobowi\u0105zania krajowe sygnatariuszy porozumienia dla osi\u0105gni\u0119cia celu 2 st. Celsjusza, oraz o 32 GtCO2e ni\u017csze dla celu 1,5 st. Celsjusza.
\n\u2022 Kryzys COVID-19 spowodowa\u0142 jedynie kr\u00f3tkoterminow\u0105 redukcj\u0119 globalnych emisji. Nie zmniejszy on znacz\u0105co emisji do 2030 r., chyba \u017ce kraje b\u0119d\u0105 d\u0105\u017cy\u0142y do o\u017cywienia gospodarczego opartego na silnej dekarbonizacji.
\n\u2022 Rosn\u0105ca liczba kraj\u00f3w, kt\u00f3re zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w zerowych emisji netto, jest optymistycznym zjawiskiem (oko\u0142o 63 proc. globalnych emisji jest obecnie obj\u0119tych tymi celami). Aby jednak zachowa\u0107 wykonalno\u015b\u0107 i wiarygodno\u015b\u0107 tych za\u0142o\u017ce\u0144, cele te nale\u017cy pilnie uwzgl\u0119dni\u0107 w politykach kr\u00f3tkoterminowych, a tak\u017ce w znacznie bardziej ambitnych zobowi\u0105zaniach na okres do 2030 roku.<\/p>\n
\n\u2022 \u015arednia globalna temperatura powietrza w okresie 2017-2021 (na podstawie danych do lipca) by\u0142a o 1,06-1,26 st. Celsjusza wy\u017csza ni\u017c przed epok\u0105 przemys\u0142ow\u0105 (1850-1900).
\n\u2022 Ka\u017cdego roku okresu 2017-2021 \u015bredni minimalny letni i \u015bredni maksymalny zimowy zasi\u0119g lodu morskiego w Arktyce by\u0142 poni\u017cej \u015bredniej z lat 1981-2010. We wrze\u015bniu 2020 roku zasi\u0119g lodu morskiego w Arktyce osi\u0105gn\u0105\u0142 drugie najni\u017csze minimum w historii.
\n\u2022 W 2021 roku zarejestrowano niszczycielskie ekstremalne zjawiska pogodowe i klimatyczne. Naukowo potwierdzono, \u017ce za nadzwyczajne upa\u0142y w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i powodzie w Europie Zachodniej odpowiada zmiana klimatu wywo\u0142ana dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n
\n\u2022 W ka\u017cdym z nadchodz\u0105cych pi\u0119ciu lat \u015brednia roczna globalna temperatura powietrza b\u0119dzie prawdopodobnie o co najmniej 1 st. Celsjusza wy\u017csza od poziomu sprzed epoki przemys\u0142owej, mieszcz\u0105c si\u0119 w zakresie od 0,9 do 1,8 st. Celsjusza.
\n\u2022 Istnieje 40 proc. szans, \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszych pi\u0119ciu lat wyst\u0105pi jeden rok ze \u015bredni\u0105 temperatur\u0105 wy\u017csz\u0105 o co najmniej 1,5 st. Celsjusza ni\u017c w okresie przedprzemys\u0142owym, ale jest bardzo ma\u0142o prawdopodobne (~10 proc.), aby \u015brednia temperatura wielolecia 2021-2025 by\u0142a o 1,5 st. Celsjusza wy\u017csza ni\u017c w czasach przedprzemys\u0142owych.
\n\u2022 W okresie 2021-2025 regiony po\u0142o\u017cone w wysokich szeroko\u015bciach geograficznych i Sahel b\u0119d\u0105 prawdopodobnie bardziej wilgotne ni\u017c w niedawnej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
\n\u2022 Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka spowodowa\u0142a ocieplenie si\u0119 atmosfery, ocean\u00f3w i l\u0105d\u00f3w, a w nast\u0119pstwie wywo\u0142a\u0142a rozleg\u0142e i gwa\u0142towne zmiany w atmosferze, hydrosferze, kriosferze i biosferze.
\n\u2022 Skala ostatnich zmian w ca\u0142ym systemie klimatycznym jest bezprecedensowa w odniesieniu do wielu tysi\u0119cy lat.
\n\u2022 Zmiana klimatu wywo\u0142ana przez cz\u0142owieka zwi\u0119ksza cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 wielu ekstremalnych zjawisk pogodowych i klimatycznych w ka\u017cdym regionie \u015bwiata.<\/p>\n
\n\u2022 Globalny \u015bredni poziom m\u00f3rz wzr\u00f3s\u0142 w latach 1900-2018 o 20 cm, a w okresie 2006-2018 tempo to wynios\u0142o 3,7\u00b10,5 mm\/rok.
\n\u2022 Nawet je\u015bli emisje zostan\u0105 zredukowane w celu ograniczenia ocieplenia do znacznie poni\u017cej 2 st. Celsjusza, to \u015bredni globalny poziom morza do 2100 roku wzro\u015bnie prawdopodobnie o 0,3-0,6 m, a do 2300 roku o 0,3-3,1 m.
\n\u2022 Wzrost poziomu morza wymaga wdro\u017cenia strategii adaptacyjnych, zw\u0142aszcza na nizinnych wybrze\u017cach, ma\u0142ych wyspach, deltach i nadmorskich miastach, gdzie narz\u0119dzia takie jeszcze nie zosta\u0142y opracowane.<\/p>\n
\n\u2022 Istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy wzrostem globalnej temperatury a wi\u0119ksz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 i mniejsz\u0105 wydajno\u015bci\u0105 pracy, wynikaj\u0105cymi z upa\u0142\u00f3w.
\n\u2022 COVID-19 i zagro\u017cenia klimatyczne, takie jak fale upa\u0142\u00f3w, po\u017cary i niska jako\u015b\u0107 powietrza, zagra\u017caj\u0105 zdrowiu ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b wra\u017cliwym populacjom.
\n\u2022 Wysi\u0142ki na rzecz odbudowy jako\u015bci zdrowia populacji po COVID-19 powinny by\u0107 dostosowane do krajowych strategii dotycz\u0105cych zmiany klimatu i jako\u015bci powietrza, aby zmniejszy\u0107 ryzyko zwi\u0105zane z nak\u0142adaniem si\u0119 zagro\u017ce\u0144 i uzyska\u0107 dodatkowe korzy\u015bci zdrowotne.<\/p>\n