Mimo \u017ce Morze Ba\u0142tyckie wydaje si\u0119 by\u0107 znacznie mniej dynamiczne i niebezpieczne ni\u017c Morze P\u00f3\u0142nocne czy Ocean Atlantycki, to historyczne dokumenty i bie\u017c\u0105ce obserwacje potwierdzaj\u0105 niszczycielski potencja\u0142 Ba\u0142tyku. W 1983 roku sztorm na Zalewie Wi\u015blanym spowodowa\u0142 zalanie blisko 3 tys. hektar\u00f3w Wyspy Nowakowskiej, a w 2009 roku porywy wiatru w szczycie wezbrania sztormowego dochodzi\u0142y do 95 km\/h. Dzi\u015b, dzi\u0119ki mapom powodziowym od strony morza, mo\u017cna lepiej i szybciej reagowa\u0107 na zagro\u017cenia zwi\u0105zane ze sztormami. Ich opracowanie by\u0142o jednym z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144 dla IMGW-PIB w dwudziestym pierwszym stuleciu.<\/p>\n
W 2005 roku w po\u0142udniowo-wschodnie wybrze\u017ce Stan\u00f3w Zjednoczonych uderzy\u0142 jeden z najbardziej niszczycielskich huragan\u00f3w w historii \u2013 Katrina. Przy wietrze wiej\u0105cym z pr\u0119dko\u015bci\u0105 dochodz\u0105c\u0105 do 280 km\/h dosz\u0142o do powstania 8-metrowych fal, kt\u00f3re przerwa\u0142y system wa\u0142\u00f3w przeciwpowodziowych wok\u00f3\u0142 Nowego Orleanu i zala\u0142y miasto wraz z s\u0105siaduj\u0105cymi terenami. Zgin\u0119\u0142y 1464 osoby. W 2016 roku Haiti nawiedzi\u0142 huragan Mathew. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wiatru osi\u0105gn\u0119\u0142a niemal 230 km\/h, a 16-metrowe fale i dochodz\u0105ca do 3 metr\u00f3w wysoko\u015bci cofka spustoszy\u0142y po\u0142udniowe wybrze\u017ce wyspy, powoduj\u0105c \u015bmier\u0107 niemal 600 os\u00f3b. Z kolei w Europie najtragiczniejszy w skutkach by\u0142 sztorm w 1953 roku. Ogromne straty ponios\u0142y wszystkie kraje le\u017c\u0105ce nad Morzem P\u00f3\u0142nocnym \u2013 w samej Holandii zalane zosta\u0142o 200 tys. ha l\u0105du, a \u017cycie straci\u0142o niemal 1800 os\u00f3b.<\/p>\n
Morze Ba\u0142tyckie wydaje si\u0119 nam znacznie spokojniejsze i przewidywalne. Jednak dokumenty historyczne dowodz\u0105, jak niebezpieczne mog\u0105 by\u0107 sztormy na Ba\u0142tyku. Gwa\u0142towna burza w 1872 roku by\u0142a przyczyn\u0105 co najmniej 272 ofiar \u015bmiertelnych i pozbawi\u0142a dachu nad g\u0142ow\u0105 ponad 15 tys. os\u00f3b. W dniach 27-31 grudnia 1913 roku rozwin\u0105\u0142 si\u0119 sztorm, podczas kt\u00f3rego najpopularniejszy hotel Kurhaus Ost-Dievenow w Dziwnowie zosta\u0142 zatopiony i zniszczony. Liczba os\u00f3b, kt\u00f3re straci\u0142y \u017cycie pozostaje nieznana. Podczas sztormu odnotowano najwy\u017cszy w historii poziom morza w \u015awinouj\u015bciu (303 cm powy\u017cej \u015bredniego poziomu), a na okoliczne pla\u017ce woda wyrzuci\u0142a liczne jednostki p\u0142ywaj\u0105ce, w tym rosyjski szkuner Austrumus.<\/p>\n
Dyrektywa powodziowa UE \u2013 zmiana podej\u015bcia do zagro\u017cenia<\/strong><\/p>\n Zapobieganie powodziom wywo\u0142anym sztormami nie jest \u0142atwe. Jednym ze sposob\u00f3w ograniczenia negatywnych skutk\u00f3w tego zjawiska s\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju budowle i urz\u0105dzenia, np. wa\u0142y przeciwsztormowe, opaski brzegowe, falochrony wzd\u0142u\u017cbrzegowe lub wrota sztormowe. Wa\u017cnym elementem rozwi\u0105za\u0144 systemowych o charakterze nietechnicznym jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2007\/60\/WE z dnia 23 pa\u017adziernika 2007 roku w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarz\u0105dzania nim, zwana \u201edyrektyw\u0105 powodziow\u0105\u201d.<\/p>\n Dokument ten zobowi\u0105zuje pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE do opracowania wst\u0119pnej oceny ryzyka powodziowego, map zagro\u017cenia powodziowego, map ryzyka powodziowego i plan\u00f3w zarz\u0105dzania ryzykiem powodziowym. Stworzono tym samym podstawy do zastosowania modelowania hydrodynamicznego, jako podstawowego narz\u0119dzia opracowywania map zagro\u017cenia powodziowego w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w UE.<\/p>\n W Polsce od momentu wdro\u017cenia dyrektywy powodziowej zastosowano trzy r\u00f3\u017cne podej\u015bcia do oceny zagro\u017cenia powodziowego od w\u00f3d morskich. Do 2010 roku, gdy opracowano metodyk\u0119 obliczania zagro\u017cenia powodziowego, opierano si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce g\u0142\u00f3wnym celem jest ochrona przed powodzi\u0105 od w\u00f3d morskich oraz od wewn\u0119trznych w\u00f3d morskich na poziomie 2,50 m powy\u017cej \u015bredniego poziomu morza. Zmiana podej\u015bcia nast\u0105pi\u0142a wraz z powstaniem \u201eMetodyki obliczania maksymalnych poziom\u00f3w wody o okre\u015blonym prawdopodobie\u0144stwie przewy\u017cszenia dla wybrze\u017ca oraz uj\u015bciowych odcink\u00f3w rzek b\u0119d\u0105cych pod wp\u0142ywem oddzia\u0142ywania morza w celu wykorzystania wynik\u00f3w do modelowania hydrodynamicznego, a nast\u0119pnie opracowania map zagro\u017cenia powodziowego oraz map ryzyka powodziowego\u201d. Wytyczne z tego dokumentu by\u0142y podstaw\u0105 opracowania pierwszych map zagro\u017cenia powodziowego i map ryzyka powodziowego w 2010 roku. Jednocze\u015bnie ju\u017c w pierwszym cyklu planistycznym zauwa\u017cono konieczno\u015b\u0107 doprecyzowania pewnych kwestii spornych. W efekcie powsta\u0142a zmodyfikowana wersja wytycznych \u201eMetodyka opracowania map zagro\u017cenia powodziowego i map ryzyka powodziowego od strony morza w II cyklu planistycznym\u201d.<\/p>\n Warunki brzegowe w modelowaniu matematycznym<\/strong><\/p>\n Mapy zagro\u017cenia powodziowego oparte s\u0105 na wynikach matematycznych modeli hydrodynamicznych, kt\u00f3re wymagaj\u0105 prawid\u0142owego przygotowania warunk\u00f3w brzegowych dla zagro\u017cenia od w\u00f3d morskich i wewn\u0119trznych w\u00f3d morskich w postaci:<\/p>\n Prawid\u0142owe okre\u015blenie warunk\u00f3w brzegowych jest kluczowe dla osi\u0105gni\u0119cia wiarygodnych wynik\u00f3w oblicze\u0144 z matematycznych modeli hydrodynamicznych, a tym samym do okre\u015blenia zasi\u0119g\u00f3w obszar\u00f3w zagro\u017cenia powodziowego.<\/p>\n Modelowanie zasi\u0119g\u00f3w zagro\u017cenia powodziowego od wezbra\u0144 sztormowych<\/strong><\/p>\n Modelowanie wezbra\u0144 sztormowych ma na celu okre\u015blenie poziom\u00f3w wody na obszarach przybrze\u017cnych, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 bardzo zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 lini\u0105 brzegow\u0105. Znacznie \u0142atwiej jest modelowa\u0107 zagro\u017cenie od morza w obszarach pla\u017c z wysokimi wydmami lub obszarach klifowych ni\u017c teren\u00f3w z polderami, chronionymi wa\u0142ami przeciwpowodziowymi i poprzecinanymi uj\u015bciowymi odcinkami rzek, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 przemieszczanie si\u0119 zagro\u017cenia powodziowego na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci w g\u0142\u0105b l\u0105du.<\/p>\n\n