{"id":12981,"date":"2022-09-01T08:34:08","date_gmt":"2022-09-01T06:34:08","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/globalna-pogoda-pozostanie-w-uscisku-dziewczynki\/"},"modified":"2025-08-25T13:42:40","modified_gmt":"2025-08-25T11:42:40","slug":"globalna-pogoda-pozostanie-w-uscisku-dziewczynki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/globalna-pogoda-pozostanie-w-uscisku-dziewczynki\/","title":{"rendered":"Globalna pogoda pozostanie w u\u015bcisku \u201edziewczynki\u201d"},"content":{"rendered":"<h2>Oscylacja po\u0142udniowa El Ni\u00f1o\/La Ni\u00f1a (ENSO) ma du\u017cy wp\u0142yw na wzorce klimatyczne w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. To naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce zjawisko zwi\u0105zane jest z okresowym wahaniem temperatury ocean\u00f3w na \u015brodkowym i wschodnim Pacyfiku strefy r\u00f3wnikowej. Dzi\u0119ki nauce wiemy o nim coraz wi\u0119cej, a wsp\u00f3\u0142czesne modele pozwalaj\u0105 przewidywa\u0107 zagro\u017cenia zwi\u0105zane z ENSO. Jak informuje \u015awiatowa Organizacja Meteorologiczna, do ko\u0144ca 2022 roku istnieje 50-70 proc. szans, \u017ce warunki atmosferyczne na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej b\u0119dzie kszta\u0142towa\u0107 La Ni\u00f1a, kt\u00f3ra utrzymuje si\u0119 ju\u017c od prawie dw\u00f3ch lat.<\/h2>\r\n\r\n<p>Zjawisko La Ni\u00f1a (dziewczynka) jest okre\u015blane jako obni\u017cenie si\u0119 temperatury powierzchniowych w\u00f3d Oceanu Spokojnego w stosunku do warunk\u00f3w normalnych. Podczas wyst\u0119powania zjawiska La Ni\u00f1a pasaty przybieraj\u0105 na sile. Zjawisko upwellingu ulega wzmocnieniu, zimne pr\u0105dy morskie przemieszczaj\u0105 si\u0119 wzd\u0142u\u017c r\u00f3wnika i zachodniego wybrze\u017ca Ameryki Po\u0142udniowej. Temperatura powierzchniowych w\u00f3d oceanicznych zmniejsza si\u0119 o 4\u00b0C poni\u017cej warto\u015bci normalnych. Zjawisko to jest tak\u017ce nazywane \u201efaz\u0105 odwrotna do El Ni\u00f1o\u201d, albo po prostu \u201ech\u0142odnym epizodem\u201d lub \u201estadium ch\u0142odnym\u201d.<\/p>\r\n\r\n<p>La Ni\u00f1a zdarza si\u0119 w przybli\u017ceniu o po\u0142ow\u0119 rzadziej ni\u017c El Ni\u00f1o. W latach 1950-1997 najcz\u0119\u015bciej mieli\u015bmy do czynienia z warunkami neutralnymi (w sumie 46 proc. tego okresu), a nast\u0119pnie El Ni\u00f1o (31 proc.) i La Ni\u00f1a (23 proc.). Oba zjawiska, cz\u0119sto nazywane \u201ech\u0142opcem\u201d i \u201edziewczynk\u0105\u201d zdarzaj\u0105 si\u0119 \u015brednio co 3 do 5 lat, a wg danych historycznych przerwy mi\u0119dzy ich wyst\u0119powaniem wynosz\u0105 od 2 do 7 lat. Warunki typowe dla La Ni\u00f1a trwaj\u0105 w przybli\u017ceniu 9-12 miesi\u0119cy, ale niekiedy mog\u0105 si\u0119 przed\u0142u\u017ca\u0107 nawet do dw\u00f3ch lat.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Aktualna sytuacja<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>Warunki La Ni\u00f1a ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 we wrze\u015bniu 2020 r. i nadal si\u0119 utrzymuj\u0105. Co prawda w styczniu i lutym tego roku nast\u0105pi\u0142o tymczasowe os\u0142abienie wska\u017anik\u00f3w oceanicznych, jednak od marca obserwuje si\u0119 odrodzenie La Ni\u00f1a i dalsze jego umacnianie. W maju 2022 roku globalne centra prognoz d\u0142ugoterminowych WMO wskazywa\u0142y na 50-70 procentowe prawdopodobie\u0144stwo utrzymania si\u0119 La Ni\u00f1a w okresie czerwiec-wrzesie\u0144. Szanse na powr\u00f3t do warunk\u00f3w naturalnych ENSO czy rozw\u00f3j El Ni\u00f1o oceniono jako bardzo ma\u0142o prawdopodobne. Najnowsze sierpniowe predykcje pokazuj\u0105 70-procentow\u0105 szans\u0119 utrzymania si\u0119 La Ni\u00f1a w okresie wrzesie\u0144-listopada i 55-procentow\u0105 mi\u0119dzy grudniem 2022 a lutym 2023 roku. Je\u015bli zjawisko b\u0119dzie kontynuowane w 2023 r., jak sugeruj\u0105 niekt\u00f3re d\u0142ugoterminowe prognozy, by\u0142by to trzeci \u201epotr\u00f3jny skok La Ni\u00f1a\u201d (trzy kolejne zimy w warunkach La Ni\u00f1a) od 1950 roku i pierwszy w XXI wieku.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Niebezpieczne zjawiska pogodowe a ENSO<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>\u201eTo wyj\u0105tkowa sytuacja, gdy w ci\u0105gu trzech kolejnych lata mamy do czynienia ze zjawiskiem La Ni\u00f1a. Jego och\u0142adzaj\u0105cy wp\u0142yw tymczasowo spowalnia wzrost globalnych temperatur, ale nie zatrzyma ani nie odwr\u00f3ci d\u0142ugoterminowego trendu ocieplenia\u201d. \u2013 zaznacza sekretarz generalny WMO prof. Petteri Taalas.<\/p>\r\n\r\n<p>Zar\u00f3wno El Ni\u00f1o, jak i La Ni\u00f1a powoduj\u0105 okre\u015blone zmiany warunk\u00f3w pogodowych prawie na ca\u0142ym \u015bwiecie. Podczas El Ni\u00f1o w szeroko\u015bciach mi\u0119dzyzwrotnikowych strefa burz znad Indonezji przesuwa si\u0119 nad \u015brodkowy Pacyfik, co wywo\u0142uje susze w p\u00f3\u0142nocnej Australii, Indonezji i na Filipinach. Gdy na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej trwa zima, w po\u0142udniowo-wschodniej Afryce i w p\u00f3\u0142nocnej Brazylii jest du\u017co bardziej sucho ni\u017c zazwyczaj. Natomiast podczas lata mo\u017ce dochodzi\u0107 do zmniejszenia opad\u00f3w monsunowych. Dotyka to zw\u0142aszcza Indii, gdzie El Ni\u00f1o powoduje znaczne straty w plonach ro\u015blin uprawnych. Z kolei wzd\u0142u\u017c zachodnich wybrze\u017cy Ameryki Po\u0142udniowej (w strefie mi\u0119dzyzwrotnikowej) i w obszarach podzwrotnikowych szeroko\u015bci geograficznych w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej zwi\u0119kszaj\u0105 si\u0119 opady.<\/p>\r\n\r\n<p>Zim\u0105, w czasie trwania ciep\u0142ej fazy (El Ni\u00f1o), ni\u017ce atmosferyczne \u015brednich szeroko\u015bci geograficznych wzmacniaj\u0105 si\u0119 we wschodnim obszarze p\u00f3\u0142nocnego Pacyfiku. Powoduje to nap\u0142yw niezwykle ciep\u0142ego powietrza nad zachodni\u0105 Kanad\u0119, Alask\u0119 i najbardziej na p\u00f3\u0142noc wysuni\u0119te cz\u0119\u015bci Stan\u00f3w Zjednoczonych. W Zatoce Meksyka\u0144skiej tworz\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas silne sztormy, a wzd\u0142u\u017c po\u0142udniowo-wschodniego wybrze\u017ca Zjednoczonych Stan\u00f3w wyst\u0119puje wi\u0119cej opad\u00f3w ni\u017c w warunkach normalnych w tym regionie.<\/p>\r\n\r\n<p>Zdaniem ekspert\u00f3w z WMO, pogarszaj\u0105ca si\u0119 susza w Rogu Afryki i po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Ameryki \u0141aci\u0144skiej jest powi\u0105zana z La Ni\u00f1a, podobnie jak ponadprzeci\u0119tne opady w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej i p\u00f3\u0142nocnej Australi. Najnowsze prognozy ENSO niestety wskazuj\u0105, \u017ce niszczycielska susza w Afryce pogorszy si\u0119 i dotknie miliony ludzi.<\/p>\r\n\r\n<p>\u201e<strong>Jednoznaczne okre\u015blenie bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu oscylacji po\u0142udniowej na pogod\u0119 i klimat w Europie i w Polsce jest trudne. Dotychczasowe badania wskazuj\u0105, \u017ce nast\u0119pstwa La Ni\u00f1a zaznaczaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim w zachodniej cz\u0119\u015bci Starego Kontynentu<\/strong>\u201d. \u2013 wyja\u015bnia dr Micha\u0142 Marosz z Centrum Bada\u0144 i Rozwoju IMGW-PIB \u2013 \u201e<strong>Jednak w obecnej, niestabilnej w skali globu sytuacji ekonomicznej i wci\u0105\u017c istniej\u0105cych post-pandemicznych problemach w \u0142a\u0144cuchach dostaw, oddzia\u0142ywanie trzeciego z rz\u0119du z La Ni\u00f1a na warunki meteorologiczne (termiczne i pluwialne) mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na rolnictwo w regionach b\u0119d\u0105cych pod jego bezpo\u015brednim wp\u0142ywem. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 np. obni\u017cone plony kukurydzy, pszenicy i soi w Argentynie i Brazylii, pszenicy w USA, jak r\u00f3wnie\u017c ni\u017csza produkcja oleju palmowego w Malezji, gdzie w poprzednich latach z La Nina notowano znaczne straty w uprawach. Ni\u017csze plony mog\u0105 skutkowa\u0107 wzrostem cen tych produkt\u00f3w lub ich pochodnych na globalnym rynku \u017cywno\u015bciowym, kt\u00f3rego jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105. Zatem w pewnym sensie to, co dzieje na po\u0142udniowym Pacyfiku, ma wp\u0142yw r\u00f3wnie\u017c na nasze \u017cycie<\/strong>\u201d.<\/p>\r\n\r\n<p>Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce El Ni\u00f1o i La Ni\u00f1a nie s\u0105 jedynymi czynnikami, kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 globalne i regionalne wzorce klimatyczne, a ponadto wielko\u015bci wska\u017anik\u00f3w ENSO nie odpowiadaj\u0105 bezpo\u015brednio ich skutkom. Na poziomie regionalnym prognozy sezonowe musz\u0105 ocenia\u0107 wzgl\u0119dne skutki zar\u00f3wno stanu ENSO, jak i innych lokalnych czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na klimat.<\/p>\r\n\r\n<p><a href=\"https:\/\/obserwator.imgw.pl\/globalna-pogoda-pozostanie-w-uscisku-dziewczynki\/\">https:\/\/obserwator.imgw.pl\/globalna-pogoda-pozostanie-w-uscisku-dziewczynki\/<\/a><\/p>\r\n\r\n<h5>\u0179r\u00f3d\u0142o: WMO, UJ.<\/h5>\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/obraz1_2_klimat_la_nina.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oscylacja po\u0142udniowa El Ni\u00f1o\/La Ni\u00f1a (ENSO) ma du\u017cy wp\u0142yw na wzorce klimatyczne w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. To naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce zjawisko zwi\u0105zane jest z okresowym wahaniem temperatury ocean\u00f3w na \u015brodkowym i wschodnim Pacyfiku strefy r\u00f3wnikowej. Dzi\u0119ki nauce wiemy o nim coraz wi\u0119cej, a wsp\u00f3\u0142czesne modele pozwalaj\u0105 przewidywa\u0107 zagro\u017cenia zwi\u0105zane z ENSO. Jak informuje \u015awiatowa Organizacja Meteorologiczna, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12984,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-12981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12981"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12985,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12981\/revisions\/12985"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}