Lodowiec to tak naprawd\u0119 masa poruszaj\u0105cego si\u0119 lodu, kt\u00f3ry rozwija si\u0119, gdy \u015bnieg nagromadzony w obszarach polarnych lub wysokog\u00f3rskich zag\u0119szcza si\u0119 i rekrystalizuje. Procesy te zachodz\u0105 powoli \u2013 przez setki i tysi\u0105ce lat \u2013 a rozmiar lodowca zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od ilo\u015bci lodu, jak\u0105 jest on w stanie \u201eutrzyma\u0107\u201d. Dlatego ka\u017cdego roku lodowce przybieraj\u0105 na masie w tzw. strefie akumulacji (na skutek opad\u00f3w \u015bniegu) i trac\u0105 swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 w tzw. strefie ablacji (w wyniku topnienia b\u0105d\u017a cielenia si\u0119 g\u00f3r lodowych w przypadku lodowc\u00f3w ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 w morzu).<\/p>\r\n\r\n
R\u00f3wnowaga mi\u0119dzy akumulacj\u0105 a ablacj\u0105 to bilans masy lodowca. Je\u015bli akumulacja jest wi\u0119ksza ni\u017c ablacja, w\u00f3wczas bilans ten jest dodatni i lodowiec si\u0119 rozwija, przy bilansie ujemnym obserwujemy cofanie si\u0119 lodu. Monitorowanie po\u0142o\u017cenia ko\u0144cowego odcinka lodowca pozwala analizowa\u0107 jego dynamik\u0119, a dzi\u0119ki obserwacjom satelitarnym oraz badaniom lodu i zestawieniu tych danych z informacjami o poszczeg\u00f3lnych elementach klimatologicznych naukowcy mog\u0105 bada\u0107 tempo zachodz\u0105cej zmiany klimatu. Bowiem wzrost globalnej temperatury powietrza po pierwsze przy\u015bpiesza topnienie lodu lodowcowego, a po drugie zmienia przestrzenny i czasowy rozk\u0142ad opad\u00f3w \u015bniegu, bez kt\u00f3rych lodowiec nie mo\u017ce \u201erosn\u0105\u0107\u201d.<\/p>\r\n\r\n
UNESCO bije na alarm<\/strong><\/p>\r\n\r\n Ponad 18 tys. \u2013 tyle lodowc\u00f3w zidentyfikowano w 50 obszarach wpisanych na list\u0119 obiekt\u00f3w dziedzictwa kulturowego i dziedzictwa naturalnego o \u201ewyj\u0105tkowej powszechnej warto\u015bci\u201d dla ludzko\u015bci (UNESCO). Ich powierzchni\u0119 szacuje si\u0119 na ok. 66 tys. km\u00b2, co stanowi prawie 10 proc. zlodowaconego obszaru Ziemi. Badania naukowe przeprowadzone na podstawie danych satelitarnych wskazuj\u0105, \u017ce od 2000 roku \u201elodowce UNESCO\u201d cofaj\u0105 si\u0119 w coraz szybszym tempie. Ten topniej\u0105cy l\u00f3d odpowiada za prawie 5 proc. obserwowanego globalnego wzrostu poziomu m\u00f3rz, a ka\u017cdego roku tracimy zasoby r\u00f3wne \u0142\u0105cznemu zu\u017cyciu wody we Francji i Hiszpanii.<\/p>\r\n\r\n Wraz ze wzrostem \u015bredniej globalnej temperatury powietrza zwi\u0119ksza si\u0119 ilo\u015b\u0107 w\u00f3d roztopowych wytwarzanych przez lodowce. Jednak ta zale\u017cno\u015b\u0107 nie jest sta\u0142a. Po osi\u0105gni\u0119ciu pewnego punkt szczytowego, roczny odp\u0142yw wody zmniejsza si\u0119, poniewa\u017c lodowiec kurczy si\u0119 do rozmiar\u00f3w, w kt\u00f3rych nie jest ju\u017c w stanie wytwarza\u0107 du\u017cej ilo\u015bci wody z roztop\u00f3w. Je\u017celi Ziemia b\u0119dzie si\u0119 dalej ociepla\u0107, a lodowce cofa\u0107, pierwszym negatywnym nast\u0119pstwem b\u0119dzie utrata zasilania rzek i w\u00f3d podziemnych w okresach suszy i upa\u0142\u00f3w. Takie zjawisko ma ju\u017c miejsce (b\u0105d\u017a oczekuje si\u0119 jego wyst\u0105pienia w ci\u0105gu dekady) w przypadku wielu ma\u0142ych lodowc\u00f3w w Andach, Europie i zachodniej Kanadzie. W Himalajach roczny odp\u0142yw wody z lodowc\u00f3w b\u0119dzie wzrasta\u0142 do oko\u0142o 2050 roku, po czym nast\u0105pi systematyczny spadek.<\/p>\r\n\r\n Chocia\u017c lodowce na ca\u0142ym \u015bwiecie cofaj\u0105 si\u0119, nie wszystkie z nich trac\u0105 mas\u0119 w tym samym wzgl\u0119dnym tempie. Je\u015bli chodzi o obszary z listy UNESCO, najszybciej proces ten zachodzi w przypadku ma\u0142ych lodowc\u00f3w (poni\u017cej 10 km2), kt\u00f3re raptownie reaguj\u0105 na zmian\u0119 klimatu. Tam wska\u017aniki utraty lodu wzros\u0142y w okresie od pocz\u0105tku XXI wieku do ko\u0144ca 2010 roku ponad dwukrotnie. Najbardziej dramatyczne straty notuje si\u0119 w azjatyckich pasmach g\u00f3rskich, ale s\u0105 te\u017c miejsca, gdzie tempo topnienia lodowc\u00f3w spada, np. w zachodniej Kanadzie i Stanach Zjednoczonych oraz w pobli\u017cu Arktyki. Spowolnienie w rejonie arktycznym jest zwi\u0105zane z tamtejszymi anomaliami pogodowymi, kt\u00f3re spowodowa\u0142y zwi\u0119kszone opady \u015bniegu i och\u0142odzenie w\u00f3d oceanicznych pod koniec 2010 roku. Ostatnie badania wskazuj\u0105, \u017ce r\u00f3wnie\u017c i tam od 2020 roku topnienie lodowc\u00f3w przy\u015bpiesza.<\/p>\r\n\r\n Skutki \u201ewielkiej odwil\u017cy\u201d<\/strong><\/p>\r\n\r\n Zmniejszanie si\u0119 zasilania z topnienia lodowc\u00f3w ma negatywny wp\u0142yw na produkcj\u0119 roln\u0105 i bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe, a w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 niedobory wody w g\u0119sto zaludnionych regionach, kt\u00f3rych gospodarka opiera si\u0119 na tych zasobach. Prognozy wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na problemy mog\u0105ce wyst\u0105pi\u0107 w sektorze energetyki. Ekspertyzy wykonane dla jednej z najwi\u0119kszych elektrowni wodnych w Peru (Canon del Pato) pokazuj\u0105, \u017ce w przypadku ca\u0142kowitego znikni\u0119cia tamtejszych lodowc\u00f3w produkcja energii mo\u017ce zmniejszy\u0107 si\u0119 nawet o 15 proc. Ale topniej\u0105cy l\u00f3d, to nie tylko k\u0142opoty dla gospodarki i ludzi.<\/p>\r\n\r\n Przeobra\u017canie si\u0119 lodowc\u00f3w prowadzi\u0107 b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c do zmian zasi\u0119gu wielu gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 musia\u0142y adoptowa\u0107 si\u0119 do zmienionych warunk\u00f3w siedliskowych. Innym zagro\u017ceniem s\u0105 jeziora polodowcowe. Co prawda dostarczaj\u0105 one wa\u017cnych us\u0142ug ekosystemowych i mog\u0105 pozytywnie wp\u0142ywa\u0107 na lokalne zasoby wodne, jednak przy nadmiernym zasilaniu lub przerwaniu brzeg\u00f3w istnieje powa\u017cne ryzyko ich przelania i powstania gwa\u0142townych powodzi glacjalnych. W ich trakcie dochodzi\u0107 mo\u017ce nie tylko do zalania wod\u0105, ale tak\u017ce do uwolnienia znacznych ilo\u015bci osad\u00f3w o r\u00f3\u017cnej frakcji, kt\u00f3re mog\u0105 uszkadza\u0107 kluczow\u0105 infrastruktur\u0119 w dolnym biegu rzeki.<\/p>\r\n\r\n W wyniku przyspieszonego topnienia lodowc\u00f3w do m\u00f3rz dop\u0142ywa coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 s\u0142odkiej wody bogatej z zwi\u0105zki mineralne, w wyniku czego woda oceaniczna ociepla si\u0119 zwi\u0119ksza swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107. Ta kombinacja efekt\u00f3w odgrywa g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w podnoszeniu si\u0119 \u015bredniego poziomu morza. Dodatkowo topniej\u0105cy l\u00f3d ods\u0142ania ciemne powierzchnie gruntu i ska\u0142, kt\u00f3re poch\u0142aniaj\u0105 wi\u0119ksze ilo\u015bci ciep\u0142a, co wzmacnia zjawisko globalnego ocieplenia.<\/p>\r\n\r\n Gdy stopniej\u0105 lody…<\/strong><\/p>\r\n\r\n Ze wzgl\u0119du na znaczenie lodowc\u00f3w w badaniach klimatycznych, w wielu o\u015brodkach badawczych na \u015bwiecie opracowuje si\u0119 modele ich ewolucji. Niestety niezale\u017cnie o tego, po kt\u00f3re wyniki si\u0119gniemy, wnioski dla przysz\u0142ych pokole\u0144 s\u0105 z\u0142e. We wszystkich scenariuszach emisji gaz\u00f3w cieplarnianych lodowce i generalnie ziemska pokrywa lodowa b\u0119d\u0105 nadal topnie\u0107, co pozostanie wa\u017cnym czynnikiem nap\u0119dzaj\u0105cym wzrost poziomu m\u00f3rz w XXI wieku. Przewiduje si\u0119, \u017ce lodowce i czapy lodowe, z wyj\u0105tkiem du\u017cych polarnych pokryw lodowych, strac\u0105 w tym stuleciu oko\u0142o 30 proc. swojej masy w scenariuszu niskiej emisji gaz\u00f3w (odpowiadaj\u0105cym ociepleniu o 1,5 st.) oraz oko\u0142o 60 proc. w scenariuszu wysokiej emisji \u201ebusiness as usual\u201d (wzrost temperatury o 4 st.). Je\u015bli za\u015b chodzi o lodowce z listy UNESCO, to te mniejsze, o powierzchni poni\u017cej 10 km\u00b2, mog\u0105 do roku 2050 prawie ca\u0142kowicie znikn\u0105\u0107! Za niespe\u0142na 30 lat ostatnie lodowce Afryki (na Kilimand\u017caro, Mount Kenia i Rwenzori-Virunga) oraz inne kultowe miejsca w Europie i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, takie jak Dolomity (W\u0142ochy), Pireneje \u2013 Mont Perdu (Francja, Hiszpania), Yellowstone Park Narodowy i Park Narodowy Yosemite (Stany Zjednoczone Ameryki) po prostu przestan\u0105 istnie\u0107. Je\u015bli b\u0119dziemy nadal emitowa\u0107 tak du\u017co gaz\u00f3w cieplarnianych, jak obecnie, to do ko\u0144ca XXI wieku stracimy r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 du\u017cych lodowc\u00f3w (o powierzchni do 100 km\u00b2) o masie 8000 Gt \u2013 ilo\u015b\u0107 r\u00f3wn\u0105 obj\u0119to\u015bci wody, kt\u00f3ra przykry\u0142aby ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 Brazylii warstw\u0105 1 metra.<\/p>\r\n\r\n Tak dramatycznych efekt\u00f3w mo\u017cemy jeszcze unikn\u0105\u0107. Ograniczenie wzrostu \u015bredniej globalnej temperatury powietrza oznacza zmniejszenie utraty masy lodu o ok. 30 proc. i zachowanie dla przysz\u0142ych pokole\u0144 nawet dw\u00f3ch trzecich wszystkich lodowc\u00f3w z listy UNESCO. Te wyniki podkre\u015blaj\u0105, jakie znaczenie dla \u015bwiatowego dziedzictwa i ochrony zasob\u00f3w wodnych \u015bwiata ma ci\u0119cie emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. A znikaj\u0105ce lodowce to kolejny przyk\u0142ad na to, jak zmiana klimatu odmienia oblicze naszej planety. Wi\u0119c je\u017celi wybierasz si\u0119 na narty do Alle Isarco, to policz sw\u00f3j \u015blad w\u0119glowy i zacznij go \u015bcina\u0107.<\/strong><\/p>\r\n\r\n Wi\u0119cej https:\/\/obserwator.imgw.pl\/straznicy-klimatu\/<\/a><\/p>\r\n\r\n
![\"\"](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/cofajace-sie-lodowce.jpg\")
\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"