Sp\u00f3jrzmy wi\u0119c na dane pomiarowe z kilku wybranych stacji meteorologicznych od 1950 roku. Jak wida\u0107 na prezentowanych grafikach, nie we wszystkich latach w okresie Bo\u017cego Narodzenia mieli\u015bmy pokryw\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105. Nawet w Zakopanem zdarza\u0142y si\u0119 sezony, kiedy w ci\u0105gu ca\u0142ego okresu \u015bwi\u0105tecznego \u015bniegu nie by\u0142o (np. lata 1957-58, 1972-73 czy 2014-2015). Trudno si\u0119 temu jednak dziwi\u0107, skoro dobowa temperatura maksymalna w tych latach przekracza\u0142a 10\u00b0C (!), a i jej warto\u015b\u0107 minimalna nie by\u0142a ujemna. W tych ciep\u0142ych okresach Bo\u017conarodzeniowych na pokryw\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105 zawsze mogli\u015bmy liczy\u0107 jedynie na Kasprowym Wierchu. Jednak i tam wysoko w g\u00f3rach nie wszystko jest constans. Bywa\u0142y lata z metrem \u015bniegu (a nawet ponad 2 metry, jak w 2017 r.), ale te\u017c takie, gdy grubo\u015b\u0107 pokrywy by\u0142a symboliczna (2000 oraz 2020).<\/p>\n
No dobrze, ale zejd\u017amy na ziemi\u0119 (i to dos\u0142ownie). Co z gwiazdk\u0105 w innych regionach Polski? W Warszawie bez\u015bnie\u017cna gwiazda to niemal oczywisto\u015b\u0107. Ostatnie kilka lat t\u0119 statystyk\u0119 jeszcze wzmocni\u0142o. Je\u015bli chodzi obecne stulecie, to w stolicy \u015bnieg notowano przez wszystkie 3 dni \u015bwi\u0105t tylko w 2012 roku. Warto doda\u0107, \u017ce pami\u0119tny rok 1981 (wprowadzenie stanu wojennego) by\u0142 ekstremalnym pod wzgl\u0119dem mi\u0105\u017cszo\u015bci pokrywy \u015bnie\u017cnej \u2013 w dniach 24-26 grudnia przekroczy\u0142a ona w Warszawie 30 cm. W innych cz\u0119\u015bciach Polski, jak mo\u017cna by\u0142o si\u0119 domy\u015ble\u0107, sytuacja jest podobna, ale daj\u0105 si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cnice regionalne. O ile w zachodnich regionach (Wroc\u0142aw, Pozna\u0144, Szczecin) i na Wybrze\u017cu (\u0141eba) \u201ebia\u0142e\u201d \u015bwi\u0119ta zdarza\u0142y si\u0119 rzadziej, o tyle na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie ju\u017c zdecydowanie cz\u0119\u015bciej (Bia\u0142ystok). Wyj\u0105tkowy by\u0142 rok 2010, gdy pokrywa \u015bnie\u017cna zalega\u0142a w\u0142a\u015bciwie w ca\u0142ej Polsce i by\u0142a stosunkowo gruba.<\/p>\n
Tyle w uj\u0119ciu historycznym. Jak wi\u0119c wygl\u0105daj\u0105 meteorologiczne, a w zasadzie synoptyczne uwarunkowania opad\u00f3w \u015bniegu i tym samym, kiedy spodziewa\u0107 si\u0119 \u201ebia\u0142ych\u201d \u015bwi\u0105t?<\/p>\n
Pogoda na \u015bnieg<\/strong><\/p>\n Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w, gdy w Polsce w okolicach 24-26 grudnia pada \u015bnieg, uwarunkowana jest wyst\u0119powaniem uk\u0142adu ni\u017cowego, kt\u00f3ry zwykle tworzy si\u0119 nad wschodni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego \u2013 cz\u0119sto nad Morzem Liguryjskim (tzw. ni\u017c genue\u0144ski) \u2013 i pod\u0105\u017ca na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d. Jego centrum najcz\u0119\u015bciej przemieszcza si\u0119 nad W\u0119grami, wschodni\u0105 S\u0142owacj\u0105 i przede wszystkim zachodni\u0105 Ukrain\u0105. Niekiedy uk\u0142ad ten, zawieraj\u0105cy du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 pary wodnej, kieruje si\u0119 jeszcze dalej na p\u00f3\u0142noc \u2013 nad Bia\u0142oru\u015b lub Litw\u0119. To w\u0142a\u015bnie powoduje, \u017ce nad Polsk\u0119 dociera powietrze z p\u00f3\u0142nocy lub p\u00f3\u0142nocnego wschodu daj\u0105ce opady \u015bniegu. Taka sytuacja synoptyczna jest bardzo podobna do tej wywo\u0142uj\u0105cej wezbrania i powodzie latem. Mo\u017cna wr\u0119cz stwierdzi\u0107, \u017ce mechanizm wyst\u0119powania opad\u00f3w, zw\u0142aszcza nad po\u0142udniow\u0105 Polsk\u0105, jest to\u017csamy w obu tych porach roku.<\/p>\n Zalegaj\u0105ca pokrywa \u015bnie\u017cna zmienia nieco akustyczne doznania poprzez t\u0142umienie r\u00f3\u017cnych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Kiedy tworzy j\u0105 \u015bwie\u017co spad\u0142y \u015bnieg, kt\u00f3ry z fizycznego punktu widzenia jest d\u017awi\u0119koch\u0142onnym materia\u0142em z porami (lub mo\u017ce bardziej popularnie: przestrzeniami) nasyconymi powietrzem, a tak\u017ce par\u0105 wodn\u0105, w\u00f3wczas odczucie ciszy i spokoju jeszcze bardziej si\u0119 pog\u0142\u0119bia. To dlatego m\u00f3wi si\u0119 o cichej atmosferze przy padaj\u0105cym lub \u015bwie\u017co spad\u0142ym \u015bniegu.<\/p>\n Stulecie bez \u015bniegu?<\/strong><\/p>\n W \u015bwietle obecnej sytuacji i prognoz na najbli\u017csze dni, wygl\u0105da na to, \u017ce intensywne opady \u015bniegu \u2013 zw\u0142aszcza na po\u0142udniu i wschodzie Polski \u2013 wyprzedzi\u0142y Bo\u017ce Narodzenie o oko\u0142o tydzie\u0144. Silna adwekcja z sektora zachodniego, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie wkroczy\u0142a do kraju mo\u017ce zupe\u0142nie (poza g\u00f3rami) pozbawi\u0107 nas tej zimowej scenerii. Prawdopodobnie na historycznych wykresach dorysujemy kolejny pusty s\u0142upek. A jak b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y zimy w kolejnych latach i dekadach. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych scenariuszy zmian klimatu sytuacja wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 jednoznaczna. Liczba dni z pokryw\u0105 \u015bnie\u017cn\u0105 b\u0119dzie po prostu male\u0107. Je\u017celi ten zauwa\u017calny ju\u017c trend utrzyma si\u0119, to w perspektywie kilkudziesi\u0119ciu lat \u015bniegu \u2013 nie tylko na gwiazd\u0119 \u2013 trzeba b\u0119dzie szuka\u0107 jedynie w g\u00f3rach i na sztucznie za\u015bnie\u017canych stokach.<\/p>\n