Pogoda na Suwalszczy\u017anie jest w okresie zimowym znaczniej mocniej kszta\u0142towana przez klimat kontynentalny ni\u017c w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kraju. Spadki temperatury powietrza do \u201330\u00b0C na wysoko\u015bci 2 m nad poziomem gruntu notowano tu w latach 1970, 1987 i 2003, i co ciekawe zawsze w styczniu; przy gruncie warto\u015bci te by\u0142y jeszcze ni\u017csze. Rekordowe minimum wyst\u0105pi\u0142o w 2003 roku i wynios\u0142o \u201331,1\u00b0C. W tym miejscu warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na maksymaln\u0105 temperatur\u0119 z 1959 roku, tj. 35,3\u00b0C \u2013 amplituda tych dw\u00f3ch skrajnych warto\u015bci to a\u017c 66\u00b0C, co \u015bwiadczy o silnych kontynentalnych cechach klimatu tego regionu.<\/p>\r\n\r\n
W \u015awinouj\u015bciu najni\u017csza temperatura minimalna zosta\u0142a zanotowana 1 lutego 1956 rok i wynios\u0142a \u201323,6\u00b0C. Tylko cztery razy w historii pomiar\u00f3w na tej stacji obserwowano warto\u015bci poni\u017cej \u201320\u00b0C (1956, 1963, 1985, 2012), podczas gdy w Suwa\u0142kach od 1961 roku takie sytuacje zdarzy\u0142y si\u0119 w sumie w trakcie 40 zim. Amplituda maksymalnej i minimalnej temperatury dla stacji w \u015awinouj\u015bciu wynosi 61,4\u00b0C i jest prawie o 5 stopni ni\u017csza ni\u017c ta w Suwa\u0142kach. Rekord maksymalnej temperatury (37,8\u00b0C) pad\u0142 30 czerwca 2019 roku podczas adwekcji zwrotnikowej masy powietrza nad zachodni\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\r\n\r\n
Ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tymi regionami zauwa\u017camy r\u00f3wnie\u017c w temperaturach minimalnych poszczeg\u00f3lnych miesi\u0105cach. W Suwa\u0142kach spadki do \u201320\u00b0C i poni\u017cej notowano wielokrotnie w grudniu czy marcu, a du\u017cy mr\u00f3z zdarza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w listopadzie (np. 22 listopada 1998 r. gdy temperatura minimalna wynios\u0142a \u201319,7\u00b0C). W \u015awinouj\u015bciu taka sytuacja nie mia\u0142a miejsca ani razu. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce 70 lat temu w \u015awinouj\u015bciu minimalne temperatury by\u0142y tak samo cz\u0119sto notowane w styczniu, jak i w lutym. Obecnie widoczny jest silny trend podnoszenia si\u0119 warto\u015bci temperatury minimalnej w lutym (podobnie jak w przypadku Suwa\u0142k), co \u015bwiadczy jednoznacznie o tym, \u017ce arktyczne masy powietrza docieraj\u0105 w tym miesi\u0105cu do obu stacji rzadziej ni\u017c jeszcze w drugiej po\u0142owie XX wieku.<\/p>\r\n\r\n
Dobowa poni\u017cej zera<\/strong><\/p>\r\n\r\n Drugim elementem wyra\u017anie r\u00f3\u017cnicuj\u0105cym klimat umiarkowany kontynentalny i umiarkowany morski jest liczba dni ze \u015bredni\u0105 dobow\u0105 temperatur\u0105 poni\u017cej 0\u00b0C[i]. Zdecydowanie wygrywaj\u0105 w tej \u201ekonkurencji\u201d Suwa\u0142ki, gdzie w ci\u0105gu ostatnich 70 lat \u015brednia liczba dni z dobow\u0105 temperatur\u0105 ujemn\u0105 wynios\u0142a 86, podczas gdy w \u015awinouj\u015bciu jedynie 42. Na Suwalszczy\u017anie niejednokrotnie warunki takie panowa\u0142y przez ponad 3 miesi\u0105ce, czyli d\u0142u\u017cej ni\u017c okres zimy kalendarzowej, a w 1996 roku dni z dobow\u0105 poni\u017cej zera by\u0142o a\u017c 128. Oznacza to, \u017ce zima termiczna utrzymywa\u0142a si\u0119 tam w\u00f3wczas przez co najmniej 4 miesi\u0105ce \u2013 tyle ile dni ze \u015bredni\u0105 dobow\u0105 temperatur\u0105 ujemn\u0105 zanotowano w \u015awinouj\u015bciu \u0142\u0105cznie w ci\u0105gu ostatnich sze\u015bciu zim. Co wi\u0119cej, na tej nadmorskiej stacji nigdy nie wyst\u0105pi\u0142o wi\u0119cej ni\u017c 91 dni ze \u015bredni\u0105 dobow\u0105 temperatur\u0105 poni\u017cej 0\u00b0C, a w 2020 roku takich d\u00f3b by\u0142o jedynie 3. W tym samym sezonie okres zimy termicznej w Suwa\u0142kach liczy\u0142 31 dni, a wi\u0119c dziesi\u0119ciokrotnie d\u0142u\u017cej ni\u017c w \u015awinouj\u015bciu.<\/p>\r\n\r\n R\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci trwania okres\u00f3w zimy termicznej w obu miastach jest bezdyskusyjna. Jednak warto zaznaczy\u0107, \u017ce zar\u00f3wno w Suwa\u0142kach, jak i \u015awinouj\u015bciu liczba dni z temperatur\u0105 dobow\u0105 poni\u017cej 0\u00b0C stale spada (do 26 nad morzem i 64 na Suwalszczy\u017anie w okresie 2010-2020). W Suwa\u0142kach ostatnie 10 zim przypomina\u0142o pod wzgl\u0119dem d\u0142ugo\u015bci trwania te wyst\u0119puj\u0105ce w latach 60. XX wieku w \u015awinouj\u015bciu. Przy tej tendencji polski \u201ebiegun zimna\u201d mo\u017ce w najbli\u017cszym czasie utraci\u0107 miejsce na podium. Tymczasem w \u015awinouj\u015bciu zima termiczna trwa ju\u017c jedynie nieca\u0142e 4 tygodnie \u2013 w pozosta\u0142ym okresie zimy kalendarzowej mamy tam do czynienia zazwyczaj z przedwio\u015bniem lub wiosn\u0105 termiczn\u0105.<\/p>\r\n\r\n Na zachodzie ju\u017c zielono\u2026<\/strong><\/p>\r\n\r\n Klimat determinuje d\u0142ugo\u015b\u0107 trwania okresu wegetacji, a wi\u0119c czasu kiedy \u015brednie dobowe temperatury osi\u0105gaj\u0105 warto\u015bci powy\u017cej 5\u00b0C. Wska\u017anik ten, istotny dla rolnictwa, sadownictwa czy ogrodnictwa, bardzo dobrze obrazuje r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnice klimatyczne mi\u0119dzy analizowanymi stacjami. W \u015awinouj\u015bciu d\u0142ugo\u015b\u0107 okresu wegetacyjnego osi\u0105ga\u0142a w ostatnich latach nawet 285 dni \u2013 warto\u015b\u0107 typow\u0105 dla klimatu oceanicznego p\u00f3\u0142nocnej Francji, Irlandii czy Wielkiej Brytanii \u2013 podczas gdy w Suwa\u0142kach trwa\u0142 on zaledwie 180-190 dni, tj. mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142 roku (warunki charakterystyczne dla klimatu kontynentalnego podobnego do tego na Bia\u0142orusi, Litwie czy Rosji). R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy oboma miastami to nawet 100 dni, czego nast\u0119pstwa wida\u0107 wyra\u017anie wczesn\u0105 wiosn\u0105, gdy na zachodzie natura ju\u017c rozkwita, a na p\u00f3\u0142nocnym-wschodzie fauna i flora dopiero budzi si\u0119 z zimowego letargu.<\/p>\r\n\r\n Niemniej, zar\u00f3wno w Suwa\u0142kach, jak i \u015awinouj\u015bciu okres wegetacyjny wyra\u017anie si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. W latach 50. XX wieku w \u015awinouj\u015bciu \u015brednio trwa\u0142 on przez 220 dni, w Suwa\u0142kach ok. 190 dni; w dekadzie 2010-2020 by\u0142o to ju\u017c odpowiednio ok. 260 i 215 dni. To oznacza, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 70 lat okres wegetacyjny nad morzem wyd\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 o ponad miesi\u0105c, a na Suwalszczy\u017anie o ponad 3 tygodnie. Zwa\u017cywszy na to oraz na skracaj\u0105cy si\u0119 czas wyst\u0119powania termicznej zimy, mamy w Polsce, a szczeg\u00f3lnie w \u015awinouj\u015bciu, wyra\u017any trend nasilania si\u0119 wp\u0142ywu klimat oceanicznego, \u0142agodz\u0105cego zimy w naszym kraju.<\/p>\r\n\r\n \u2026na wschodzie jeszcze bia\u0142o<\/strong><\/p>\r\n\r\n Pokrywa \u015bnie\u017cna zale\u017cna jest od dw\u00f3ch czynnik\u00f3w \u2013 temperatury oraz og\u00f3lnej ilo\u015bci opadu atmosferycznego w okresie zimowym. D\u0142ugo\u015b\u0107 jej zalegania i maksymalna wysoko\u015b\u0107[ii] s\u0105 wi\u0119c determinowane warunkami klimatycznymi. W klimacie oceanicznym sumy opad\u00f3w w miesi\u0105cach zimowych s\u0105 r\u00f3wnie wysokie, jak podczas miesi\u0119cy letnich, ale pokrywa \u015bnie\u017cna jest nietrwa\u0142a i tworzy si\u0119 jedynie podczas ch\u0142odniejszych zim \u2013 w \u015awinouj\u015bciu zwykle przez kilka, kilkana\u015bcie dni w roku (w 2020 roku \u015bnieg nie utrzyma\u0142 si\u0119 nawet przez jedn\u0105 dob\u0119). Z kolei na Suwalszczy\u017anie \u015bnieg zalega cz\u0119sto nawet ponad 100 dni; w 1956 roku zanotowano pokryw\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105 przez 138 dni. Przy czym na obu stacjach zauwa\u017calny jest trend skracania si\u0119 liczby dni z pokryw\u0105 \u015bnie\u017cn\u0105 \u2013 na pocz\u0105tku lat 50. XX wieku \u015brednia w Suwa\u0142kach wynosi\u0142a ok. 105 dni, w \u015awinouj\u015bciu ok. 55 dni, w 2021 roku odpowiednio 70 i 25 dni. Z powodu utrzymywania si\u0119 \u015bredniej temperatury powy\u017cej 0\u00b0C, w \u015awinouj\u015bciu zim\u0105 cz\u0119\u015bciej pada deszcz ni\u017c \u015bnieg, co prowadzi do znacznej redukcji liczby dni z pokryw\u0105 \u015bnie\u017cn\u0105. We wszystkich miesi\u0105cach zimowych maksymalna wysoko\u015b\u0107 pokrywy \u015bnie\u017cnej w Suwa\u0142kach jest prawie dwa razy wy\u017csza ni\u017c w \u015awinouj\u015bciu.<\/p>\r\n\r\n W przeci\u0105gu ostatnich 70 lat zima w Polsce zmieni\u0142a swoje oblicze. O ile Suwa\u0142czanie mog\u0105 w najbli\u017cszych latach jeszcze liczy\u0107 na du\u017ce mrozy i d\u0142ugo utrzymuj\u0105c\u0105 si\u0119 pokryw\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105, o tyle mieszka\u0144cy \u015awinouj\u015bcia powinni przyzwyczai\u0107 si\u0119 do bez\u015bnie\u017cnych zim z deszczem i temperatur\u0105 na plusie. Takie zr\u00f3\u017cnicowanie lokalnego klimatu nie powinno dziwi\u0107. Niemniej na przyk\u0142adzie tych dw\u00f3ch skrajnych stacji wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce zmiana klimatu nie omija \u017cadnego z region\u00f3w \u015bwiata, a jedynie zachodzi w r\u00f3\u017cnym tempie i z r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105.<\/strong><\/p>\r\n\r\nPawe\u0142 Staniszewski
\r\nIMGW-PIB\/ Centralne Biuro Hydrologii Operacyjnej w Warszawie<\/h5>\r\n\r\n
![\"\"](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/grafika-1.jpg\")
\n<\/div>\n![\"\"](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/grafika-2.jpg\")
\n<\/div>\n![\"\"](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/grafika-3.jpg\")
\n<\/div>\n![\"\"](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/grafika-4.jpg\")
\n<\/div>\n![\"\"](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/grafika-5.jpg\")
\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"