{"id":14699,"date":"2023-04-03T11:39:10","date_gmt":"2023-04-03T09:39:10","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/zjawisko-teczy\/"},"modified":"2025-08-25T13:55:21","modified_gmt":"2025-08-25T11:55:21","slug":"zjawisko-teczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/zjawisko-teczy\/","title":{"rendered":"Zjawisko t\u0119czy"},"content":{"rendered":"<h2>T\u0119cza jest zjawiskiem optycznym nale\u017c\u0105cym do grupy fotometeor\u00f3w. Jest obserwowana na tle chmur opadowych, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 po przeciwnej stronie po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca lub Ksi\u0119\u017cyca. Wed\u0142ug Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Meteorologicznej t\u0119cz\u0105 nazywamy uk\u0142ad koncentrycznych \u0142uk\u00f3w o barwach od fioletowej do czerwonej, wyst\u0119puj\u0105cych na tle sklepienia niebieskiego, wywo\u0142anych przez \u015bwiat\u0142o S\u0142o\u0144ca lub Ksi\u0119\u017cyca, padaj\u0105ce na zesp\u00f3\u0142 spadaj\u0105cych kropel wody w atmosferze (krople deszczu, krople m\u017cawki lub mg\u0142y), kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 zawsze po przeciwnej stronie S\u0142o\u0144ca.<\/h2>\r\n\r\n<p>Uwa\u017cny obserwator spostrze\u017ce, \u017ce opr\u00f3cz \u0142uku g\u0142\u00f3wnego, czasami mo\u017cna zaobserwowa\u0107 \u0142uk wt\u00f3rny, kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 wi\u0119kszymi rozmiarami k\u0105towymi, mniejsz\u0105 jasno\u015bci\u0105 oraz odwr\u00f3con\u0105 kolejno\u015bci\u0105 barw. Najpi\u0119kniejsze t\u0119cze s\u0105 obserwowane tu\u017c po burzy, a wi\u0119c na tle chmur Cumulonimbus. T\u0119cza po burzy charakteryzuje si\u0119 bardzo du\u017c\u0105 jaskrawo\u015bci\u0105 w\u0105skich \u0142uk\u00f3w z wyra\u017anie oddzielonymi barwami.<\/p>\r\n\r\n<p>Pierwsze wyja\u015bnienie mechanizmu powstawania t\u0119czy poda\u0142 w 1637 roku Kartezjusz, wed\u0142ug kt\u00f3rego za powstanie t\u0119czy odpowiadaj\u0105 prawa optyki geometrycznej a dok\u0142adniej odbicie i za\u0142amanie \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re zachodz\u0105 w opadaj\u0105cych kroplach opadowych. Teoria dyfrakcyjna t\u0119czy zosta\u0142a zaproponowana przez Airy\u2019ego.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Fizyka t\u0119czy<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>\u015awiat\u0142o s\u0142oneczne docieraj\u0105ce do Ziemi rozchodzi si\u0119 w atmosferze, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 obszary z chmurami zbudowanych z kropelek chmurowych oraz opadaj\u0105cych kropel opadowych. Kiedy rozchodz\u0105ce si\u0119 w atmosferze promienie s\u0142oneczne natrafi\u0105 na opadaj\u0105c\u0105 krople deszczu, po dotarciu do jej powierzchni, ulegaj\u0105 cz\u0119\u015bciowemu odbiciu, zgodnie z prawe odbicia oraz cz\u0119\u015bciowemu za\u0142amaniu, zgodnie z prawem za\u0142amania. Promie\u0144 \u015bwietlny ulega za\u0142amaniu dlatego \u017ce przechodzi z o\u015brodka mniej g\u0119stego optycznie (powietrze) do o\u015brodka g\u0119stszego optycznie (woda). Kiedy promie\u0144 \u015bwiat\u0142a wnika do kropli przez g\u00f3rn\u0105 jej powierzchni\u0119, to kontynuuje sw\u00f3j ruch po linii prostej (zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci optyczne kropli s\u0105 jednorodne) tak d\u0142ugo, a\u017c dotrze do granicy kropli, ale od jej wewn\u0119trznej strony, gdzie ulega cz\u0119\u015bciowemu wewn\u0119trznemu odbiciu i cz\u0119\u015bciowemu za\u0142amaniu. Intensywno\u015b\u0107 promienia odbitego b\u0119dzie mniejsza. Intensywno\u015b\u0107 promienia odbitego i za\u0142amanego zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od k\u0105ta padania. Im mniejszy jest k\u0105t padania tym wi\u0119ksza jest intensywno\u015b\u0107 promienia za\u0142amanego i mniejsza intensywno\u015b\u0107 promienia odbitego. Po odbiciu, kierunek promienia si\u0119 zmieni, ale ponownie \u015bwiat\u0142o b\u0119dzie porusza\u0142o si\u0119 po linii prostej, tak d\u0142ugo, a\u017c dotrze do wewn\u0119trznej kraw\u0119dzi kropli. W\u00f3wczas promie\u0144 \u015bwiat\u0142a ulegnie cz\u0119\u015bciowemu za\u0142amaniu i cz\u0119\u015bciowemu odbiciu. Za\u0142amany promie\u0144 opuszcza krople z przedniej dolnej cz\u0119\u015bci kropli. Taki proces przebiega na wszystkich kroplach deszczowych. W efekcie ko\u0144cowym obserwator podziwia pi\u0119kny \u0142uk t\u0119czy, kt\u00f3rych charakteryzuje si\u0119 pi\u0119kn\u0105 palet\u0105 barw.&nbsp; &nbsp;<\/p>\r\n\r\n<p>Zagadk\u0119 kolor\u00f3w t\u0119czy wyja\u015bni\u0142 Izaak Newton. Za kolorystyk\u0119 t\u0119czy odpowiedzialne jest zjawisko dyspersji. \u015awiat\u0142o bia\u0142e jest mieszanin\u0105 \u015bwiat\u0142a o r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci fali. Eksperymentalnie mo\u017cna sprawdzi\u0107 (o\u015bwietlaj\u0105c pryzmat wi\u0105zk\u0105 \u015bwiat\u0142a bia\u0142ego otrzymuje si\u0119 barwn\u0105 smug\u0119) a teoretycznie udowodni\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czynnik za\u0142amania \u015bwiat\u0142a jest zale\u017cny od d\u0142ugo\u015bci fali. Im d\u0142ugo\u015b\u0107 fali jest kr\u00f3tsza tym wsp\u00f3\u0142czynnik za\u0142amania b\u0119dzie wi\u0119kszy. Zatem o\u015bwietlaj\u0105c krople \u015bwiat\u0142em bia\u0142ym, podczas pierwszego i drugiego za\u0142amania promieni \u015bwietlnych nast\u0105pi rozszczepienie. \u015awiat\u0142o fioletowe ulegnie za\u0142amaniu pod wi\u0119kszym k\u0105tem w por\u00f3wnaniu ze \u015bwiat\u0142em czerwonym.<\/p>\r\n\r\n<p>W rezultacie ko\u0144cowym w \u0142uku g\u0142\u00f3wnym t\u0119czy od strony wewn\u0119trznej wyst\u0119puje barwa fioletowa, za\u015b po zewn\u0119trznej stronie \u0142uku zaobserwujemy barw\u0119 czerwon\u0105.<br \/>\r\n&nbsp;<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Wi\u0119cej <a href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/cmm\/?page_id=26284\" title=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/cmm\/?page_id=26284\">https:\/\/cmm.imgw.pl\/cmm\/?page_id=26284<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/tecza_fot_p_olszewski_0.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/tecza_w_bogaczyk_imgw.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/tecza_25_03_2023_fot_anna_golawska.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/kolobrzeg_fot_agata_michalska_imgw.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0119cza jest zjawiskiem optycznym nale\u017c\u0105cym do grupy fotometeor\u00f3w. Jest obserwowana na tle chmur opadowych, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 po przeciwnej stronie po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca lub Ksi\u0119\u017cyca. Wed\u0142ug Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Meteorologicznej t\u0119cz\u0105 nazywamy uk\u0142ad koncentrycznych \u0142uk\u00f3w o barwach od fioletowej do czerwonej, wyst\u0119puj\u0105cych na tle sklepienia niebieskiego, wywo\u0142anych przez \u015bwiat\u0142o S\u0142o\u0144ca lub Ksi\u0119\u017cyca, padaj\u0105ce na zesp\u00f3\u0142 spadaj\u0105cych kropel [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14705,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-14699","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14699"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14706,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14699\/revisions\/14706"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}