{"id":18706,"date":"2024-05-15T15:54:03","date_gmt":"2024-05-15T13:54:03","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/modelowanie-przestrzennych-i-czasowych-zmian-zrodel-zanieczyszczen-w-zlewniach-rzecznych-w-rejonie-morza-baltyckiego\/"},"modified":"2025-08-25T14:33:12","modified_gmt":"2025-08-25T12:33:12","slug":"modelowanie-przestrzennych-i-czasowych-zmian-zrodel-zanieczyszczen-w-zlewniach-rzecznych-w-rejonie-morza-baltyckiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/modelowanie-przestrzennych-i-czasowych-zmian-zrodel-zanieczyszczen-w-zlewniach-rzecznych-w-rejonie-morza-baltyckiego\/","title":{"rendered":"Modelowanie przestrzennych i czasowych zmian \u017ar\u00f3de\u0142 zanieczyszcze\u0144 w zlewniach rzecznych w rejonie Morza Ba\u0142tyckiego"},"content":{"rendered":"<h2>Zwi\u0105zki azotu i fosforu pochodzenia rolniczego i komunalnego, kt\u00f3re za po\u015brednictwem rzek trafiaj\u0105 do Morza Ba\u0142tyckiego, pozostaj\u0105 jednym z najpilniejszych problem\u00f3w \u015brodowiskowych w Polsce. Co gorsza, zachodz\u0105ca wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zmiana klimatu b\u0119dzie powodowa\u0107 zwi\u0119kszanie si\u0119 \u0142adunk\u00f3w zanieczyszcze\u0144, a nasza aktualna wiedza na temat \u017ar\u00f3de\u0142, tempa i wielko\u015bci transportu zwi\u0105zk\u00f3w organicznych nie jest wystarczaj\u0105ca. Naukowcy z IMGW-PIB i AGH zaprezentowali wyniki swoich bada\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 istotnie poprawi\u0107 mo\u017cliwo\u015bci prognozowania zjawiska i stanowi\u0107 podstaw\u0119 od podejmowania skutecznych dzia\u0142a\u0144 ochronnych.<\/h2>\r\n\r\n<p>Powszechnie wiadomo, \u017ce warunki klimatyczne maj\u0105 kluczowe znaczenie dla wielko\u015bci zanieczyszcze\u0144 w\u00f3d powierzchniowych zwi\u0105zkami takimi jak azot og\u00f3lny czy fosfor ca\u0142kowity. Prognozy dla Polski pokazuj\u0105, \u017ce problem ten w najbli\u017cszych lata b\u0119dzie narasta\u0142, a podejmowane dzia\u0142ania zaradcze s\u0105 niewystarczaj\u0105ce. Jednym z czynnik\u00f3w ograniczaj\u0105cych wdra\u017canie w\u0142a\u015bciwych rozwi\u0105za\u0144 jest skala symulacji transportu zanieczyszcze\u0144, w kt\u00f3rych uwzgl\u0119dnia si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko profile na wylotach zlewni.<\/p>\r\n\r\n<p>W artykule \u201e<a href=\"https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1029\/2023WR034979\" title=\"https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1029\/2023WR034979\">Spatial and Temporal changes in nutrient source contribution in a lowland catchment within the Baltic Sea region under climate change scenarios<\/a>\u201d przedstawiono wyniki bada\u0144 prowadzonych w bardziej szczeg\u00f3\u0142owej skali, kt\u00f3ra umo\u017cliwia dok\u0142adniejsze \u015bledzenie tego, sk\u0105d pochodz\u0105 zanieczyszczenia i jak zmieniaj\u0105 si\u0119 w czasie.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>\u201eDo monitorowania przestrzennych i sezonowych zmian st\u0119\u017cenia azotu og\u00f3lnego i fosforu ca\u0142kowitego w rzece We\u0142nie wykorzystali\u015bmy dost\u0119pne scenariusze zmiany klimatu oraz model SWAT. Maj\u0105c do dyspozycji dobrze opracowany model zlewni, mogli\u015bmy \u015bledzi\u0107 nie tylko wielko\u015bci obci\u0105\u017ce\u0144 w poszczeg\u00f3lnych podzlewniach, ale tak\u017ce ustali\u0107 lokalizacj\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 zanieczyszcze\u0144 i ich bezpo\u015bredni wp\u0142yw na szacowanie obci\u0105\u017cenia. Nasze analizy, w najbardziej skrajnym scenariuszu, wykaza\u0142y wzrost st\u0119\u017cenia azotu do 34 proc. a fosforu do 85 proc., kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142em jest rolnictwo\u201d. <\/strong>\u2013 wyja\u015bnia Pawe\u0142 Wilk, wsp\u00f3\u0142autor opracowania, Dyrektor Centrum Bada\u0144 i Rozwoju w IMGW-PIB.<\/p>\r\n\r\n<p>Ponadto stwierdzono, \u017ce obszary le\u015bne s\u0105 wysoce wra\u017cliwe na zmiany klimatyczne i poprzez swoj\u0105 lokalizacj\u0119 s\u0105 w stanie wyra\u017anie wp\u0142ywa\u0107 na odp\u0142yw sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. Badacze zwracaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 lepszego rozpoznania \u017ar\u00f3de\u0142 zanieczyszcze\u0144 jakimi s\u0105 obszary miejskie, poniewa\u017c dynamika uwalniania azotu i fosforu z powierzchni nieprzepuszczalnych jest zauwa\u017calnie odmienna ni\u017c z innych \u017ar\u00f3de\u0142 rozproszonych.<\/p>\r\n\r\n<p>Bior\u0105c pod uwag\u0119 obecny brak konkretnych rozwi\u0105za\u0144 technicznych maj\u0105cych na celu zmniejszenie \u0142adunk\u00f3w substancji biogennych z polskich zlewni, przedstawione w artykule narz\u0119dzie mo\u017ce by\u0107 z powodzenie stosowane do testowania konkretnych dzia\u0142a\u0144. Wdro\u017cenie r\u00f3\u017cnych technik gospodarowania sk\u0142adnikami od\u017cywczymi lub sprawdzenie efektywno\u015bci stref buforowych wzd\u0142u\u017c rzek przyniesie wa\u017cne informacje z punktu widzenia zarz\u0105dzania zlewniami. Dalsze badania powinny r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 odzwierciedla\u0107 potencjalne zmiany w rozwoju przestrzennym i gospodarczym zlewni, jak okre\u015blono w scenariuszach Wsp\u00f3lnych \u015acie\u017cek Spo\u0142eczno-Ekonomicznych (SSP).<\/p>\r\n\r\n<p>Szczeg\u00f3\u0142y: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1029\/2023WR034979\" title=\"https:\/\/doi.org\/10.1029\/2023WR034979\">https:\/\/doi.org\/10.1029\/2023WR034979<\/a>.<\/p>\r\n\r\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/wrcr27215-fig-0001-m.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/wrcr27215-fig-0005-m.jpg\" alt=\"\" style=\"max-width: 100%; height: auto;\" \/>\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zwi\u0105zki azotu i fosforu pochodzenia rolniczego i komunalnego, kt\u00f3re za po\u015brednictwem rzek trafiaj\u0105 do Morza Ba\u0142tyckiego, pozostaj\u0105 jednym z najpilniejszych problem\u00f3w \u015brodowiskowych w Polsce. Co gorsza, zachodz\u0105ca wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zmiana klimatu b\u0119dzie powodowa\u0107 zwi\u0119kszanie si\u0119 \u0142adunk\u00f3w zanieczyszcze\u0144, a nasza aktualna wiedza na temat \u017ar\u00f3de\u0142, tempa i wielko\u015bci transportu zwi\u0105zk\u00f3w organicznych nie jest wystarczaj\u0105ca. Naukowcy z IMGW-PIB [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":18709,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18710,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18706\/revisions\/18710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}