![\"Rys.1.](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/obraz-zawierajacy-zrzut-ekranu-tekst-wielobarwno-2048x1152.png\")
<\/p>\nProf. Mariusz J. Figurski<\/p>\n
Wielokrotnie spotykam si\u0119 z pytaniem, co si\u0119 dzia\u0142o z klimatem przed epok\u0105 pomiar\u00f3w, sk\u0105d wiemy, jak zmienia\u0142 si\u0119 klimat w ostatnim tysi\u0105cleciu. Najmniejszy problem mamy z rekonstrukcj\u0105 klimatu z okresu ostatnich 200-250 lat, poniewa\u017c dysponujemy regularnymi pomiarami i obserwacjami meteorologicznymi si\u0119gaj\u0105cymi XVIII wieku. Natomiast do odtworzenia klimatu w przesz\u0142o\u015bci si\u0119gaj\u0105cej setek lub tysi\u0119cy lat musimy korzysta\u0107 z danych po\u015brednich (ang. proxy data). Badanie klimatu w przesz\u0142o\u015bci to odtwarzanie serii danych klimatycznych, czyli np. serii temperatury powietrza czy opad\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna uzyska\u0107 z bada\u0144: dendrologicznych, koralowc\u00f3w, rdzeni osad\u00f3w g\u0142\u0119binowych i rdzeni lodowych. Takie dane po\u015brednie wymagaj\u0105 odpowiedniego opracowania, aby mo\u017cna z nich uzyska\u0107 informacje o klimacie. Czym wi\u0119cej danych posiadamy oraz z im bardziej zr\u00f3\u017cnicowanych metod pochodz\u0105, tym rekonstrukcje bli\u017csze b\u0119d\u0105 prawdy. Wymienione metody stanowi\u0105 trzon dla okre\u015blenia klimatu zamierzch\u0142ej historii Ziemi. W perspektywie ostatnich tysi\u0119cy lat uzupe\u0142niane s\u0105 o dane pochodz\u0105ce z analizy osad\u00f3w jeziornych, osad\u00f3w torfowych, czy muszli niekt\u00f3rych organizm\u00f3w. W przypadku ostatniego tysi\u0105clecia pomagaj\u0105 nam te\u017c r\u00f3\u017cnego rodzaju dokumenty historyczne. W Polsce korzystanie z nich mo\u017cliwe jest dla XVI i XVII wieku i lat p\u00f3\u017aniejszych, wcze\u015bniej ilo\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych jest niewystarczaj\u0105ca i ma\u0142o wiarygodna dla skutecznej rekonstrukcji klimatu. Ogromny wk\u0142ad w badania przesz\u0142ych scenariuszy klimatycznych w ostatnich latach w\u0142o\u017cy\u0142o stowarzyszenie PAGES, kt\u00f3re integruje wszystkich naukowc\u00f3w zainteresowanych badaniem w tym obszarze. Nauka w ramach PAGES jest prowadzona przez grupy robocze, kt\u00f3re s\u0105 otwarte dla wszystkich paleonaukowc\u00f3w pracuj\u0105cych nad tym tematem. Jeden z zespo\u0142\u00f3w (PAGES2k) dzia\u0142aj\u0105cych w ramach stowarzyszenia opracowa\u0142 rekonstrukcj\u0119 globalnej temperatury si\u0119gaj\u0105c\u0105 roku 1 n.e. Rekonstrukcja obejmuje dane z szerokiej gamy danych po\u015brednich takich jak s\u0142oje drzew, osady jaskiniowe, koralowce itp. (rys.1). Na za\u0142\u0105czonym rysunku wida\u0107, \u017ce ocieplenie w ci\u0105gu ostatnich 50 lat jest wyra\u017ane w por\u00f3wnaniu do zmian, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y naturalnie w ci\u0105gu ostatnich 2000 lat.<\/p>\n
<\/p>\n
Rys.1. Zmiany temperatury powierzchni Ziemi od pocz\u0105tku naszej ery do roku 2019, na podstawie danych paleoklimatycznych i pomiar\u00f3w instrumentalnych.<\/span><\/p>\n Rekonstrukcja PAGES2k zawiera r\u00f3wnie\u017c oszacowanie niepewno\u015bci, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna j\u0105 wizualizowa\u0107 w bardziej standardowy spos\u00f3b, dodaj\u0105c kluczowe istotne wydarzenia globalne, takie jak du\u017ce erupcje wulkaniczne, minimum s\u0142oneczne Maundera i historyczne daty odkry\u0107 naukowych.<\/span><\/p>\n Rys.2. Zmiany temperatury powierzchni Ziemi od pocz\u0105tku naszej ery do roku 2019, na podstawie danych paleoklimatycznych i pomiar\u00f3w instrumentalnych z oszacowaniem niepewno\u015bci wynik\u00f3w.<\/p>\n Na osi pionowej pokazano zmiany temperatury wzgl\u0119dem referencyjnego okresu 1850-1900. Czarna linia na wykresie to najbardziej prawdopodobna warto\u015b\u0107, szary obszar \u2013 zakres niepewno\u015bci oszacowany na podstawie wielu uwzgl\u0119dnionych rekonstrukcji. Okres nazywany dzi\u015b \u201c\u015aredniowiecznym Okresem Ciep\u0142ym\u201d zaznaczono cieniowaniem czerwonym, a \u201cMa\u0142\u0105 Epok\u0105 Lodow\u0105\u201d niebieskim.<\/p>\n Dane pokazuj\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny okres bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego, co mia\u0142o miejsce w przesz\u0142o\u015bci. Cz\u0119sto przywo\u0142ywany \u015aredniowieczny Okres Ciep\u0142y i Ma\u0142a Epoka Lodowcowa to zjawiska rzeczywiste, ale niewielkie w por\u00f3wnaniu z ostatnimi zmianami. W tym przyk\u0142adzie okresem odniesienia jest referencyjny okres 1850-1900, kt\u00f3ry jest cz\u0119sto u\u017cywany jako przybli\u017cony poziom \u201eprzedindustrialny\u201d. Wynalezienie silnika parowego w 1790 roku przez Jamesa Watta zapocz\u0105tkowa\u0142o rewolucj\u0119 przemys\u0142ow\u0105 i nasz\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od spalania paliw kopalnych w celu uzyskania energii. Przynios\u0142o to ludzko\u015bci wiele korzy\u015bci, ale obecnie do\u015bwiadczamy skutk\u00f3w ubocznych tego rozwoju.<\/p>\n Opracowano na podstawie:<\/p>\n Climate Lab Book, na podstawie danych z mi\u0119dzynarodowego projektu paleoklimatycznego PAGES2k. PAGES 2k Consortium. Consistent multidecadal variability in global temperature reconstructions and simulations over the Common Era. Nat. Geosci. 12, 643\u2013649 (2019).![\"Rys.2.](\"http:\/\/localhost:8000\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-d-2048x1152-1.png\")
<\/p>\n
\nhttps:\/\/naukaoklimacie.pl\/wykres-na-dzis\/zmiany-sredniej-temperatury-globu-w-naszej-erze<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/doi.org\/10.1038\/s41561-019-0400-0<\/a><\/p>\n