{"id":2785,"date":"2024-12-16T15:02:49","date_gmt":"2024-12-16T14:02:49","guid":{"rendered":"https:\/\/imgw.pl\/?p=2785"},"modified":"2024-12-16T15:02:51","modified_gmt":"2024-12-16T14:02:51","slug":"charakterystyka-wybranych-elementow-klimatu-w-polsce-w-listopadzie-2024-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/charakterystyka-wybranych-elementow-klimatu-w-polsce-w-listopadzie-2024-roku\/","title":{"rendered":"Charakterystyka wybranych element\u00f3w klimatu w Polsce w listopadzie 2024 roku"},"content":{"rendered":"\n

Opracowa\u0142 zesp\u00f3\u0142 Zak\u0142adu Meteorologii i Klimatologii IGMW-PIB w sk\u0142adzie:<\/strong> dr Micha\u0142 Marosz, dr Dawid Biernacik, mgr Klaudia Kusek, mgr in\u017c. Kamila Wasielewska, mgr Micha\u0142 Kitowski.<\/p>\n\n\n\n

Listopad 2024 r. by\u0142 2. najcieplejszym listopadem na \u015bwiecie<\/strong> w historii pomiar\u00f3w instrumentalnych (po listopadzie 2023 r.) ze \u015bredni\u0105 globaln\u0105 temperatur\u0105 powietrza przy powierzchni ziemi wynosz\u0105c\u0105 14,10\u00b0C, czyli o 0,73 stopnia wy\u017csz\u0105 od \u015bredniej <\/strong>z lat 1991-2020. Dla por\u00f3wnania \u015brednia obszarowa temperatura w Polsce wynosi\u0142a w minionym miesi\u0105cu 3,8\u00b0C.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Anomalie \u015bredniej globalnej przypowierzchniowej temperatury powietrza w odniesieniu do lat 1991-2020 dla listopada. \u0179r\u00f3d\u0142o: Copernicus Climate Change Service\/ECMWF.<\/p>\n\n\n\n

\u015arednia temperatura nad l\u0105dami Europy w pa\u017adzierniku 2024 r. by\u0142a o 0,78 stopnia wy\u017csza od \u015bredniej<\/strong> z lat 1991-2020 dla listopada i wynosi\u0142a 5,14\u00b0C.[1]<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Anomalie \u015bredniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla wrze\u015bnia. \u0179r\u00f3d\u0142o: Copernicus Climate Change Service\/ECMWF.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo og\u00f3lnie wysokiej \u015bredniej obszarowej temperatury powietrza w Europie (szczeg\u00f3lnie w zachodniej cz\u0119\u015bci kontynentu), analiza przestrzenna dla listopada 2024 r. wskazuje r\u00f3wnie\u017c obszary o ujemnej anomalii temperatury powietrza przy powierzchni ziemi w okolicach Islandii oraz w centralno-po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Kontynentu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Anomalia temperatury powietrza przy powierzchni ziemi w listopadzie 2024 r. w stosunku do \u015bredniej z okresu 1991-2020. \u0179r\u00f3d\u0142o: Copernicus Climate Change Service\/ECMW.<\/p>\n\n\n\n

TEMPERATURA POWIETRZA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015arednia obszarowa temperatura powietrza w listopadzie 2024 r. wynios\u0142a w Polsce 3,8\u00b0C i by\u0142a o 0,2 stopnia ni\u017csza od \u015bredniej wieloletniej dla tego miesi\u0105ca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny listopad nale\u017cy zaliczy\u0107 do miesi\u0119cy lekko<\/strong> ch\u0142odnych<\/strong> pod wzgl\u0119dem warunk\u00f3w termicznych. Najcieplejszym regionem Polski by\u0142 Pas Pobrze\u017cy,<\/strong> gdzie \u015brednia obszarowa temperatura powietrza wynios\u0142a 5,2\u00b0C (wy\u017csza o 0,4 stopnia od normy), najch\u0142odniejszym \u2013 Karpaty,<\/strong> ze \u015bredni\u0105 2,7\u00b0C (1,2 stopnia poni\u017cej normy).<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Warto\u015bci \u015bredniej obszarowej temperatury powietrza oraz klasyfikacja termiczna w listopadzie 2024 r. w poszczeg\u00f3lnych regionach klimatycznych Polski.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug klasyfikacji rangowej \u015bredniej temperatury miesi\u0119cznej, obejmuj\u0105cej okres od 1951 r., listopad 2024 r. plasuje si\u0119 na 44. pozycji<\/strong> i by\u0142 on ch\u0142odniejszy o 3,0 stopnie od rekordowego listopada 1963 r. Najch\u0142odniejszy od pocz\u0105tku II po\u0142owy XX wieku by\u0142 listopad 1993 r., kiedy \u015brednia obszarowa temperatura powietrza wynios\u0142a tylko \u20131,3\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Klasyfikacja warunk\u00f3w termicznych w Polsce w listopadzie, w okresie 1951-2024, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.<\/p>\n\n\n\n

Przestrzenne zr\u00f3\u017cnicowanie temperatury powietrza w listopadzie pokazuje, \u017ce warto\u015bci \u015bredniej miesi\u0119cznej temperatury powietrza na ca\u0142ym obszarze kraju, z wy\u0142\u0105czeniem teren\u00f3w podg\u00f3rskich i g\u00f3rskich, by\u0142y dodatnie. Najcieplej by\u0142o na Helu (5,9\u00b0C), Ustce i Ko\u0142obrzegu (5,8\u00b0C), najch\u0142odniej za\u015b w Zakopanem (1,3\u00b0C), Kielcach (2,2\u00b0C) i Lesku (2,5\u00b0C). <\/strong>W szczytowych partiach pasm g\u00f3rskich \u015brednie miesi\u0119czne warto\u015bci temperatury by\u0142y oczywi\u015bcie najni\u017csze (Kasprowy Wierch: \u20131,4\u00b0C, \u015anie\u017cka: \u20130,3\u00b0C).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Przestrzenny rozk\u0142ad \u015bredniej miesi\u0119cznej temperatury powietrza w listopadzie 2024 r.<\/p>\n\n\n\n

Warto\u015bci anomalii, tj. odchyle\u0144 od warto\u015bci wieloletnich \u015brednich miesi\u0119cznych z okresu 1991-2020, zawiera\u0142y si\u0119 w granicach od \u20131,6\u00b0C do 1,3\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n

Najwy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 temperatury powietrza (20,2\u00b0C)<\/strong> odnotowano 1 listopada w Nowym S\u0105czu<\/strong> (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Warto odnotowa\u0107, \u017ce maksymalne temperatury na wszystkich stacjach w Polsce wyst\u0105pi\u0142y 1 i 25 listopada. Najch\u0142odniej<\/strong> (poza stacjami g\u00f3rskimi) by\u0142o 24 listopada w Zakopanem (\u201310,1\u00b0C).<\/strong> Najni\u017csz\u0105 temperatur\u0119 na \u015anie\u017cce (\u201312,1\u00b0C) zanotowano 22 listopada, a na Kasprowym Wierchu dzie\u0144 wcze\u015bniej (\u201313,3\u00b0C).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Przestrzenny rozk\u0142ad anomalii \u015bredniej miesi\u0119cznej temperatury powietrza w listopadzie 2024 r. w stosunku do normy (tj. \u015bredniej miesi\u0119cznej warto\u015bci wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).<\/p>\n\n\n\n

Przestrzenny rozk\u0142ad warto\u015bci kwantyla 95% temperatury odzwierciedla w zasadzie warunki termiczne przedstawione na mapie \u015bredniej temperatury miesi\u0119cznej, chocia\u017c gradient temperatury skierowany jest wzd\u0142u\u017c osi W-E i waha si\u0119 mi\u0119dzy 9 a 14,4 st. Celsjusza. Natomiast przestrzenny rozk\u0142ad warto\u015bci kwantyla 5% temperatury pokazuje, \u017ce gradient skierowany jest wzd\u0142u\u017c osi SE-NW i oscyluje mi\u0119dzy -15,3\u00b0C a \u20131,8\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Przestrzenny rozk\u0142ad warto\u015bci kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (po lewej) i kwantyla 5% minimalnej temperatury powietrza (po prawej) listopadzie 2024 r.<\/p>\n\n\n\n

Zmienno\u015b\u0107 \u015bredniej dobowej temperatury powietrza w Polsce od stycznia 2024 roku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod wzgl\u0119dem przebiegu \u015bredniej dobowej temperatury powietrza stycze\u0144 2024 r.<\/strong> nale\u017cy zaliczy\u0107 do miesi\u0119cy o znacznym zr\u00f3\u017cnicowaniu. Na pocz\u0105tku miesi\u0105ca oraz w 3. dekadzie zaznaczy\u0142y si\u0119 wyra\u017ane okresy z warto\u015bciami temperatury znacznie przewy\u017cszaj\u0105cymi warto\u015bci \u015brednie z wielolecia. Nale\u017cy przy tym zaznaczy\u0107, \u017ce nie zosta\u0142y przekroczone warto\u015bci kwantyla 95%, tak wi\u0119c nie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o falach ciep\u0142a. Pod koniec 1. dekady stycznia zaznaczy\u0142 si\u0119 natomiast stosunkowo kr\u00f3tki epizod ch\u0142odu, a \u015brednia obszarowa temperatura powietrza spad\u0142a poni\u017cej warto\u015bci kwantyla 5%. W 2. dekadzie miesi\u0105ca warto\u015bci temperatury powietrza oscylowa\u0142y wok\u00f3\u0142 warto\u015bci oczekiwanych z wielolecia 1991-2020.<\/p>\n\n\n\n

W lutym<\/strong> mia\u0142a miejsce kontynuacja i intensyfikacja warunk\u00f3w termicznych z ko\u0144ca stycznia, a warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza niemal\u017ce przez ca\u0142y miesi\u0105c oscylowa\u0142y w okolicach kwantyla 95%. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce zanotowano cztery kilkudniowe epizody z warto\u015bciami temperatury przekraczaj\u0105cymi t\u0119 warto\u015b\u0107, a wi\u0119c mo\u017cna je nazwa\u0107 falami ciep\u0142a. Jak ju\u017c wcze\u015bniej nadmieniono, przez ca\u0142y miesi\u0105c warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza nie spad\u0142y poni\u017cej warto\u015bci \u015brednich wieloletnich (1991-2020).<\/p>\n\n\n\n

W przebiegu \u015bredniej obszarowej temperatury powietrza w marcu<\/strong> mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 znaczne wahania, przy czym nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 notowanej zmienno\u015bci zaznacza\u0142a si\u0119 powy\u017cej warto\u015bci przeci\u0119tnych. Jedynie w 1. dekadzie oraz na pocz\u0105tku 2. po\u0142owy miesi\u0105ca wyst\u0105pi\u0142y dni o warto\u015bciach dobowej temperatury powietrza ni\u017cszych ni\u017c \u015brednia wieloletnia. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje zanotowane pod koniec marca znaczne przekroczenie (o kilka stopni) warto\u015bci kwantyla 95%, kt\u00f3re trwa\u0142o kilka dni, a wi\u0119c okres ten jednoznacznie mo\u017cna sklasyfikowa\u0107 jako fal\u0119 ciep\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Kwiecie\u0144<\/strong> charakteryzowa\u0142 si\u0119 znaczn\u0105 zmienno\u015bci\u0105 warunk\u00f3w termicznych. Na pocz\u0105tku miesi\u0105ca zanotowano warto\u015bci wyra\u017anie przekraczaj\u0105ce warto\u015bci kwantyla 95% temperatury powietrza. Sytuacja taka utrzymywa\u0142a si\u0119 przez kilka dni i mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o wyst\u0105pieniu fali ciep\u0142a. W po\u0142owie miesi\u0105ca nast\u0105pi\u0142 znaczny spadek temperatury powietrza, a na prze\u0142omie 2. i 3. dekady warto\u015bci spad\u0142y poni\u017cej kwantyla 5%. Ostatnie kilka dni kwietnia to ponowny szybki wzrost temperatury, z warto\u015bciami przekraczaj\u0105cymi w ostatnich dniach miesi\u0105ca warto\u015bci kwantyla 95%.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku maja<\/strong> wyst\u0105pi\u0142o maksimum wzrostu temperatury, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w ostatnich dniach kwietnia, przy czym ju\u017c w pierwszym tygodniu miesi\u0105ca zaznaczy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie szybki spadek warto\u015bci. Zatrzyma\u0142 si\u0119 on w po\u0142owie 1. dekady miesi\u0105ca nieco poni\u017cej warto\u015bci \u015brednich z wielolecia. Z pocz\u0105tkiem 2. dekady maja zaznaczy\u0142 si\u0119 stopniowy wzrost warto\u015bci \u015bredniej obszarowej temperatury powietrza w Polsce, a najwy\u017csze warto\u015bci zanotowano w ostatniej dekadzie miesi\u0105ca. Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje fakt, \u017ce tym razem nie dosz\u0142o do przekroczenia warto\u015bci 95% kwantyla temperatury powietrza z wielolecia, tak wi\u0119c ko\u0144c\u00f3wka maja, mimo \u017ce bardzo ciep\u0142a, nie mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana za anomaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czerwiec<\/strong> charakteryzowa\u0142 si\u0119 znaczn\u0105 zmienno\u015bci\u0105 warunk\u00f3w termicznych. W 1. dekadzie miesi\u0105ca temperatura oscylowa\u0142a w pobli\u017cu \u015bredniej wieloletniej, by na pocz\u0105tku 2. dekady zanotowa\u0107 znaczny spadek do warto\u015bci zbli\u017conych do kwantyla 5%. Ch\u0142odny epizod by\u0142 kr\u00f3tkotrwa\u0142y i w po\u0142owie miesi\u0105ca warto\u015bci przekroczy\u0142y \u015brednie wieloletnie i do ko\u0144ca czerwca nie spad\u0142y poni\u017cej. W ko\u0144c\u00f3wce miesi\u0105ca wyra\u017anie zaznaczy\u0142 si\u0119 kilku dniowy epizod z temperatur\u0105 przekraczaj\u0105c\u0105 warto\u015bci 95% kwantyla, jednoznacznie wskazuj\u0105c, \u017ce okres ten mo\u017ce zosta\u0107 zaklasyfikowany jako fala ciep\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

W lipcu<\/strong> odnotowano znaczn\u0105 zmienno\u015b\u0107 warunk\u00f3w termicznych. Pierwsze dni miesi\u0105ca charakteryzowa\u0142 spadek temperatury w kierunku \u015brednich wieloletnich warto\u015bci. Kolejne dni przynios\u0142y wy\u017csze warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury, kt\u00f3ra pod koniec 1. dekady miesi\u0105ca przekroczy\u0142a pr\u00f3g kwantyla 95% i tym samym odnotowano najwy\u017csza \u015bredni\u0105 dobow\u0105 temperatur\u0119 w Polsce od pocz\u0105tku roku. W kolejnych dniach warto\u015bci temperatury wykazywa\u0142y tendencje spadkow\u0105. Ostatnie dni miesi\u0105ca charakteryzuj\u0105 warto\u015bci zbli\u017cone do \u015bredniej wieloletniej.<\/p>\n\n\n\n

Sierpie\u0144<\/strong> charakteryzowa\u0142a znaczna fluktuacja \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. Pierwsze kilka dni miesi\u0105ca to nieznaczny spadek temperatury poni\u017cej \u015bredniej wieloletniej. Nast\u0119pnie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 kr\u00f3tki okres o warto\u015bciach zbli\u017conych do \u015bredniej z wielolecia. Na pocz\u0105tku 2. dekady miesi\u0105ca \u015brednia dobowa temperatura zacz\u0119\u0142a gwa\u0142townie wzrasta\u0107 i za wyj\u0105tkiem jednego dnia utrzymywa\u0142a si\u0119 powy\u017cej \u015bredniej wieloletniej a\u017c do ostatnich dni sierpnia. Uwag\u0119 zwracaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kilkudniowe okresy, w kt\u00f3rych temperatura przekracza\u0142a warto\u015bci kwantyla 95%.<\/p>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu<\/strong> \u015brednia dobowa temperatura powietrza utrzymywa\u0142a si\u0119 zazwyczaj powy\u017cej \u015bredniej z wielolecia 1991-2020. W 1. po\u0142owie miesi\u0105ca zaznaczy\u0142 si\u0119 kilkudniowy okres, w kt\u00f3rym warto\u015bci temperatury wyra\u017anie przekroczy\u0142y granice kwantyla 95% (5% prawdopodobie\u0144stwo przekroczenia), a \u015brednia dobowa temperatura przekracza\u0142a pr\u00f3g 22,5\u00b0C. Spadek warto\u015bci poni\u017cej \u015bredniej z wielolecia jest incydentalny i ma miejsce na pocz\u0105tku 2. dekady oraz (wyra\u017aniej) pod koniec miesi\u0105ca \u2013 w kontek\u015bcie klasyfikacji termicznej wrzesie\u0144 2024 r. mo\u017cemy uzna\u0107 za ekstremalnie ciep\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u017adziernik<\/strong> 2024 r. zgodnie z klasyfikacj\u0105 termiczn\u0105 zaliczamy do miesi\u0119cy ciep\u0142ych. Od pocz\u0105tku miesi\u0105ca \u015brednia dobowa temperatura powietrza sukcesywnie wzrasta\u0142a i pod koniec 2. dekady przekroczy\u0142a kwantyl 95%. Po kilku relatywnie ciep\u0142ych dniach \u015brednia temperatura powietrza zacz\u0119\u0142a spada\u0107, osi\u0105gaj\u0105c warto\u015bci poni\u017cej \u015bredniej wieloletniej z okresu 1991-2020. 2 po\u0142ow\u0119 miesi\u0105ca charakteryzowa\u0142a du\u017ca zmienno\u015b\u0107 termiczna. Okresy zbli\u017cone do warto\u015bci 95% kwantyla przeplatane by\u0142y tymi, w kt\u00f3rych temperatura by\u0142a zbli\u017cona do \u015bredniej wieloletniej.<\/p>\n\n\n\n

W 1. dekadzie listopada<\/strong> \u015brednia dobowa temperatura powietrza w Polsce przyjmowa\u0142a warto\u015bci poni\u017cej \u015bredniej wieloletniej. 2. po\u0142owa miesi\u0105ca odznacza si\u0119 du\u017c\u0105 zmienno\u015bci\u0105 warunk\u00f3w termicznych. W po\u0142owie listopada temperatura na kilka dnia przekroczy\u0142a warto\u015bci \u015brednie, aby w nast\u0119pnych dniach sukcesywnie spada\u0107. Pod koniec 2. dekady miesi\u0105ca w zaledwie kilka dni warto\u015bci \u015bredniej temperatury gwa\u0142townie wzros\u0142y (z poziomu poni\u017cej 0\u00b0C do ponad 7,5\u00b0C), przekraczaj\u0105c przy tym warto\u015bci kwantyla 95%. Koniec miesi\u0105ca to sukcesywny spadek \u015bredniej dobowej temperatury w kierunku warto\u015bci \u015brednich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zmienno\u015b\u0107 \u015bredniej dobowej obszarowej temperatury powietrza w Polsce od 1 stycznia 2024 r. na tle warto\u015bci wieloletnich (1991-2020)<\/p>\n\n\n\n

Wyst\u0119puj\u0105cy od szeregu lat wzrostowy trend temperatury powietrza na obszarze Polski by\u0142 w listopadzie 2024 r. kontynuowany. Tylko od 1951 r. wzrost temperatury w tym miesi\u0105cu szacowany jest na 1,5\u00b0C. <\/strong>Proces ocieplenia wyst\u0119puje co prawda od po\u0142owy lat 90. XX wieku, ale jest on silny. Warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnika trendu jest zr\u00f3\u017cnicowana w poszczeg\u00f3lnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza w listopadzie wyst\u0119puje na pojezierzach (do 1,6\u00b0C), najs\u0142abszy \u2013 w Sudetach (do 1,1\u00b0C).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Seria anomalii \u015bredniej obszarowej temperatury powietrza w listopadzie w Polsce wzgl\u0119dem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz warto\u015b\u0107 trendu (\u00b0C\/10 lat); serie wyg\u0142adzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).<\/p>\n\n\n\n

OPADY ATMOSFERYCZNE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obszarowo u\u015bredniona suma opad\u00f3w atmosferycznych w listopadzie wynios\u0142a w Polsce 31,8 mm i by\u0142a o 7,9 mm ni\u017csza od normy<\/strong> dla tego miesi\u0105ca, okre\u015blonej na podstawie pomiar\u00f3w w latach 1991-2020. Wed\u0142ug klasyfikacji Kaczorowskiej miniony listopad nale\u017cy zaliczy\u0107 do miesi\u0119cy suchych<\/strong> (opady stanowi\u0142y 80,1% normy dla tego miesi\u0105ca).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Klasyfikacja warunk\u00f3w pluwialnych w Polsce w listopadzie, w okresie 1951-2024, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug klasyfikacji rangowej \u015bredniej obszarowej sumy opad\u00f3w, obejmuj\u0105cej okres od 1951 r., listopad 2024 r.<\/strong> plasuje si\u0119 na 54. pozycji.<\/strong> Najbardziej zasobny w opady by\u0142 listopad 2010 r. (ze \u015bredni\u0105 sum\u0105 89,0 mm), najmniej \u2013 w 2011 r. (zaledwie 3,4 mm). Co ciekawe, pi\u0119\u0107 najbardziej ubogich w opady listopad\u00f3w wyst\u0105pi\u0142o w XXI wieku.<\/p>\n\n\n\n

Rozk\u0142ad przestrzenny sumy opad\u00f3w w listopadzie 2024 r. by\u0142 silnie zr\u00f3\u017cnicowany. Najwy\u017csze sumy miesi\u0119czne (powy\u017cej 80 mm) odnotowano na Pomorzu \u015arodkowym. Z kolei najni\u017csze opady, poni\u017cej 15 mm, wyst\u0105pi\u0142y w Nowym S\u0105czu i Terespolu.<\/strong> W odniesieniu do normy wieloletniej (1991-2020) opady w listopadzie 2024 r. na obszarze Polski zawiera\u0142y si\u0119 w granicach od zaledwie 26,1% w Zakopanem a\u017c do 170,9% w \u0141ebie. Rozk\u0142ad anomalii w stosunku do \u015bredniej wieloletniej odzwierciedla w znacznym stopniu przestrzenny rozk\u0142ad opad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Przestrzenny rozk\u0142ad miesi\u0119cznej sumy opad\u00f3w w listopadzie 2024 r. oraz przestrzenny rozk\u0142ad anomalii sumy opad\u00f3w w stosunku do normy (tj. \u015bredniej miesi\u0119cznej warto\u015bci wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).<\/p>\n\n\n\n

Skumulowana suma wysoko\u015bci opad\u00f3w atmosferycznych od 1 stycznia 2024 roku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stycze\u0144<\/strong> by\u0142 miesi\u0105cem bardzo wilgotnym (139% normy). W przebiegu skumulowanych sum dobowych \u015bredniego obszarowego opadu wyra\u017anie zaznaczaj\u0105 si\u0119 dwa kr\u00f3tsze okresy, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 znacznymi sumami opadu (w 1. oraz 3. dekadzie miesi\u0105ca). Przez ca\u0142y stycze\u0144 skumulowane warto\u015bci opadu przewy\u017csza\u0142y warto\u015bci wieloletnie, przy czym nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w 2. Dekadzie, jak i pod koniec miesi\u0105ca przyrost by\u0142 wyra\u017anie wolniejszy.<\/p>\n\n\n\n

W lutym<\/strong> kontynuowana by\u0142a tendencja, kt\u00f3ra zaznaczy\u0142a si\u0119 w styczniu, a skumulowana suma opadu bieg\u0142a wyra\u017anie powy\u017cszej \u015bredniej wieloletniej. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce warto\u015bci tego parametru przekroczy\u0142y warto\u015bci kwantyla 95% z wielolecia ju\u017c na pocz\u0105tku miesi\u0105ca i przez ca\u0142y luty utrzymywa\u0142y si\u0119 powy\u017cszej tego poziomu.<\/p>\n\n\n\n

W marcu<\/strong> tempo przyrostu skumulowanych sum opadu atmosferycznego wyra\u017anie zwolni\u0142o (kontynuowany by trend zaznaczaj\u0105cy si\u0119 od 3. dekady lutego). Od po\u0142owy miesi\u0105ca warto\u015bci oscylowa\u0142y w pobli\u017cu kwantyla 95% z wielolecia 1991-2020, natomiast pod koniec miesi\u0105ca ponownie zaznaczy\u0142 si\u0119 okres z niewielkimi sumami dobowymi opadu obszarowego.<\/p>\n\n\n\n

W kwietniu<\/strong> kontynuowany by\u0142 wzrost skumulowanych sum opadu z drugiej po\u0142owy marca, natomiast samo tempo przyrostu mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do warto\u015bci przeci\u0119tnych notowanych w wieloleciu (1991-2020). Warto\u015bci skumulowanych dobowych sum opadu przez ca\u0142y miesi\u0105c oscylowa\u0142y w pobli\u017cu kwantyla 95% (1991-2020).<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza po\u0142owa maja<\/strong> charakteryzowa\u0142a si\u0119 bardzo niewielkim przyrostem skumulowanej sumy opadu atmosferycznego, co spowodowa\u0142o znacz\u0105cy spadek do warto\u015bci przeci\u0119tnych z wielolecia (w ko\u0144c\u00f3wce kwietnia warto\u015bci by\u0142y bliskie 95% kwantylowi). W drugiej po\u0142owie miesi\u0105ca zanotowano stopniowy przyrost skumulowanej sumy opadu, nieco tylko przekraczaj\u0105cy warto\u015bci \u015brednie z wielolecia 1991-2020. Tempo tego przyrostu by\u0142o to\u017csame z notowanym w przebiegu wieloletnim. Od 1951 r. sumy opad\u00f3w w maju zmniejszy\u0142y si\u0119 o 3,5 mm na rok, co odpowiada ponad 5% normy z lat 1991-2020. Zauwa\u017calna jest wyra\u017ana tendencja spadkowa wysoko\u015bci opad\u00f3w w maju, kt\u00f3ra trwa od kilkunastu lat.<\/p>\n\n\n\n

W czerwcu,<\/strong> po wyra\u017anym przyro\u015bcie skumulowanej sumy opadu na pocz\u0105tku miesi\u0105ca, notowano r\u00f3wnomierny, zgodny z tempem wieloletnim, przyrost skumulowanej sumy opadu. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce sumy te tylko nieznacznie przeznacza\u0142y warto\u015bci z wielolecia 1991-2020.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze dni lipca<\/strong> utrzymywa\u0142y tendencje z ko\u0144ca czerwca \u2013 r\u00f3wnomierny, zgodny z tempem wieloletnim przyrost skumulowanej sumy opadu. W 2. dekadzie miesi\u0105ca warto\u015bci skumulowanej sumy opadu przebiegaj\u0105 znacznie powy\u017cej \u015bredniej z wielolecia. W ostatnich dniach lipca przebieg skumulowanych warto\u015bci opadu zaczyna zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do warto\u015bci \u015brednich.<\/p>\n\n\n\n

\u015arednia obszarowa skumulowana suma opadu w sierpniu<\/strong> utrzymywa\u0142a si\u0119 powy\u017cej warto\u015bci \u015brednich z wielolecia 1991-2020. Dodatkowo charakterystyczne s\u0105 dwa okresy znacznego przyrostu warto\u015bci skumulowanej \u015bredniej obszarowej sumy opadu \u2013 na pocz\u0105tku oraz w po\u0142owie miesi\u0105ca. Charakterystyczny jest r\u00f3wnie\u017c okres z bardzo niewielkimi sumami opadu w ostatniej dekadzie sierpnia.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszej dekadzie wrze\u015bnia<\/strong> skumulowana \u015brednia obszarowa suma opadu w Polsce utrzymywa\u0142a si\u0119 na poziomie normy z lat 1991-2020 (przy czym ta dekada charakteryzowa\u0142a si\u0119 bardzo niewielkimi \u015brednimi obszarowymi dobowymi sumami opadu). 2. dekad\u0119 miesi\u0105ca charakteryzuje gwa\u0142towny wzrost skumulowanej sumy opadu zwi\u0105zany z kilkudniowymi, obfitymi opadami w po\u0142udniowo-zachodniej cz\u0119\u015bci kraju. By\u0142y one wynikiem oddzia\u0142ywania silnie rozwini\u0119tego Ni\u017cu Genue\u0144skiego, kt\u00f3ry w\u0119drowa\u0142 od Morza \u015ar\u00f3dziemnego w kierunku p\u00f3\u0142nocnym i p\u00f3\u0142nocno-wschodnim. Od po\u0142owy miesi\u0105ca warto\u015bci skumulowanej \u015bredniej obszarowej sumy opadu charakteryzowa\u0142y si\u0119 niewielkim wzrostem.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u017adziernik<\/strong> 2024 r. zgodnie z klasyfikacj\u0105 by\u0142 miesi\u0105cem bardzo suchym, o s\u0142abym opadowym zr\u00f3\u017cnicowaniu przestrzennym. Skumulowana \u015brednia obszarowa suma opadu w Polsce sukcesywnie d\u0105\u017cy\u0142a do warto\u015bci normy z lat 1991-2020.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku listopada<\/strong> utrzymywa\u0142 si\u0119 pa\u017adziernikowy trend i warto\u015bci skumulowanej \u015bredniej obszarowej sumy opadu d\u0105\u017cy\u0142y w kierunku normy z wielolecia 1991-2020. Sytuacja ta pozostawa\u0142a niezmienna do po\u0142owy miesi\u0105ca. W jego 2. po\u0142owie odnotowano delikatne wzrosty warto\u015bci, wci\u0105\u017c jednak zbli\u017cone do \u015bredniej. Listopad 2024 r. zaliczamy zgodnie z klasyfikacj\u0105 warunk\u00f3w pluwialnych do miesi\u0119cy suchych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Skumulowana suma wysoko\u015bci opad\u00f3w atmosferycznych od 1 stycznia 2024 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Seria anomalii \u015bredniej obszarowej wysoko\u015bci opad\u00f3w w listopadzie w Polsce wzgl\u0119dem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz warto\u015b\u0107 trendu (mm\/10 lat); serie wyg\u0142adzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).<\/p>\n\n\n\n

Wysoko\u015b\u0107 opad\u00f3w atmosferycznych w listopadzie charakteryzuje si\u0119 du\u017c\u0105 zmienno\u015bci\u0105 z roku na rok. Jednak widoczny jest wyra\u017any trend spadkowy, wskazuj\u0105cy na zmniejszanie si\u0119 ilo\u015bci opad\u00f3w w tym miesi\u0105cu (w okresie od 1951 roku) o 5,84 mm (co odpowiada blisko 15% normy z lat 1991-2020).<\/p>\n\n\n\n

Klimatyczny Bilans Wodny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak r\u00f3wnie\u017c Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), b\u0119d\u0105cego r\u00f3\u017cnic\u0105 pomi\u0119dzy wysoko\u015bci\u0105 opad\u00f3w a wielko\u015bci\u0105 parowania. Ujemne warto\u015bci KBW pokazuj\u0105 obszary, na kt\u00f3rych parowanie przewa\u017ca nad opadami i w konsekwencji wyst\u0119puje utrata wilgoci z pod\u0142o\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

W listopadzie 2024 r. warto\u015bci parowania by\u0142y stosunkowo niskie i zawiera\u0142y si\u0119 w przedziale od 3 do 14 mm. Najni\u017csze warto\u015bci parowania odnotowano w Tatrach oraz na Pomorzu Zachodnim. Najwy\u017csze natomiast ma Przedg\u00f3rzu Sudeckim oraz w po\u0142udniowo-wschodniej Polsce.<\/strong> Klimatyczny Bilans Wodny w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci kraju by\u0142 dodani i nie przekroczy\u0142 warto\u015bci 85 mm. Ujemne warto\u015bci na poziomie \u20135 mm obejmuj\u0105 ma\u0142y fragment w po\u0142udniowo-wschodniej Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Przestrzenny rozk\u0142ad miesi\u0119cznej sumy parowania potencjalnego oraz przestrzenny rozk\u0142ad klimatycznego bilansu wodnego w listopadzie 2024 r.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Dane dotycz\u0105ce temperatury pochodz\u0105 z reanalizy ERA5.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opracowa\u0142 zesp\u00f3\u0142 Zak\u0142adu Meteorologii i Klimatologii IGMW-PIB w sk\u0142adzie: dr Micha\u0142 Marosz, dr Dawid Biernacik, mgr Klaudia Kusek, mgr in\u017c. Kamila Wasielewska, mgr Micha\u0142 Kitowski. Listopad 2024 r. by\u0142 2. najcieplejszym listopadem na \u015bwiecie w historii pomiar\u00f3w instrumentalnych (po listopadzie 2023 r.) ze \u015bredni\u0105 globaln\u0105 temperatur\u0105 powietrza przy powierzchni ziemi wynosz\u0105c\u0105 14,10\u00b0C, czyli o 0,73 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2790,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2785"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2805,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785\/revisions\/2805"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}