Wzrost temperatury i energii w atmosferze niesie za sob\u0105 zwi\u0119kszenie ilo\u015bci ciep\u0142a w oceanach, co skutkuje wzrostem poziomu morza i zakwaszenia ocean\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c wzrostem intensywno\u015bci powi\u0105zanych z nimi proces\u00f3w i zjawisk atmosferycznych (np. huragan\u00f3w, tornad, burz, itp.), czy te\u017c zmniejszeniem powierzchni lodowej (l\u0105dolody, lodowce g\u00f3rskie, czy l\u00f3d p\u0142ywaj\u0105cy). Notowana obecnie zawarto\u015b\u0107 CO2 wynosi prawie 415 ppm (maj 2019 \u2013 414,6 ppm) przy rocznej stopie wzrostu w 2018 na poziomie 2,86, najwi\u0119kszej od pocz\u0105tku pomiar\u00f3w, tj. od 1958 roku.<\/p>\n
Szybkie zmiany<\/strong><\/p>\n Opisane zmiany osi\u0105gaj\u0105 znacz\u0105ce warto\u015bci zar\u00f3wno w por\u00f3wnaniu z tzw. okresem przedindustrialnym (1850\u20131900), jak i trzydziestoleciem 1961\u20131990 rekomendowanym przez WMO do oceny zmiany klimatu (o 0,3\u00b0C cieplejszym ni\u017c druga po\u0142owa XIX wieku) oraz okresem 1981\u20132010 zalecanym przez WMO jako referencyjne dla monitoringu warunk\u00f3w klimatycznych. \u015arednia roczna temperatura powietrza globu w 2018 roku przekroczy\u0142a o 1,0\u00b0C \u015bredni\u0105 z okresu przedindustrialnego. Przy obecnym (od 1981 r.) tempie wzrostu 0,17\u00b0C na dekad\u0119 zachowanie zapis\u00f3w Porozumienia Paryskiego z 2015 roku (maksymalny wzrost temperatury na poziomie 2\u00b0C w por\u00f3wnaniu z okresem przedindustrialnym), czy p\u00f3\u017aniejszych zawartych z w raporcie specjalnym IPCC dotycz\u0105cym wp\u0142ywu na \u015brodowisko globalnego ocieplenia rz\u0119du 1,5\u00b0C (2018) wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 trudne do utrzymania.<\/p>\n W obliczu konsekwencji, jakie dla \u015brodowiska i funkcjonuj\u0105cego w nim cz\u0142owieka niesie opisana zmiana, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce najwi\u0119ksze zagro\u017cenie wyst\u0119powaniem ekstrem\u00f3w klimatycznych ma miejsce na obszarach o wysokiej g\u0119sto\u015bci zaludnienia, cz\u0119sto przeci\u0119tnym lub niskim poziomie rozwoju gospodarczego. Najbardziej intensywne zmiany s\u0105 bowiem prognozowane w szeroko\u015bciach oko\u0142ozwrotnikowych (ograniczony lub brak dost\u0119pu do wody z uwagi na spadek sum opad\u00f3w atmosferycznych, wzrost temperatury powietrza, pustynnienie). Znaczny wzrost temperatury powietrza, skutkuj\u0105cy warto\u015bci\u0105 przekraczaj\u0105c\u0105 3\u00b0C do roku 2080 (RCP 4.5) jest prognozowany tak\u017ce w szeroko\u015bciach umiarkowanych p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej. Widoczne wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice regionalne w intensywno\u015bci prognozowanych zmian powoduj\u0105, \u017ce r\u00f3wnie\u017c regionalnie podejmowane s\u0105 dzia\u0142ania adaptacyjne i mitygacyjne, maj\u0105ce na celu ograniczenie zar\u00f3wno samej zmiany warunk\u00f3w klimatycznych, jak i jej skutk\u00f3w w r\u00f3\u017cnych dziedzinach \u017cycia. W Europie dzia\u0142ania te koordynuje Europejska Agencja \u015arodowiska, zapewniaj\u0105c zar\u00f3wno bie\u017c\u0105ce raporty o stanie \u015brodowiska znajduj\u0105cego si\u0119 pod presj\u0105 zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w klimatycznych, jak i narz\u0119dzia u\u0142atwiaj\u0105ce realizacj\u0119 polityki zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>\n Rosn\u0105ca temperatura powietrza ma bowiem wp\u0142yw na zdrowie i samopoczucie ludzi, jako istotny bodziec biometeorologiczny, tak\u017ce na stan i jako\u015b\u0107 \u015brodowiska naturalnego (intensywno\u015b\u0107 procesu parowania i transpiracji) oraz dziedzin gospodarki od niego zale\u017cnych, czyli m.in. rolnictwa, le\u015bnictwa i gospodarki drzewnej, transportu, turystyki, czy wreszcie szeroko poj\u0119tej gospodarki wodnej, dla kt\u00f3rej istotne s\u0105 zar\u00f3wno zmiany termiczne, jak i notowanych sum i rodzaju opad\u00f3w atmosferycznych. Spadek udzia\u0142u opad\u00f3w \u015bniegu w og\u00f3lnej sumie opad\u00f3w i zwi\u0105zana z tym mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 i czas zalegania pokrywy \u015bnie\u017cnej odgrywaj\u0105 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w bilansie wodnym obszaru znacz\u0105co modyfikuj\u0105c cykl hydrologiczny.<\/p>\n Polska<\/strong><\/p>\n Zmiana klimatu jak\u0105 obserwujemy w ostatnich dekadach tak\u017ce w Polsce odznacza si\u0119 istotnymi regionalnymi cechami intensywno\u015bci. Nie bez znaczenia jest typ klimatu, kt\u00f3rego cechy umiarkowane, przej\u015bciowe determinuj\u0105 du\u017c\u0105 zmienno\u015b\u0107 warunk\u00f3w atmosferycznych z roku na rok. Wzrost temperatury powietrza odznacza si\u0119 r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105 zmian w kolejnych porach roku, przy czym najwi\u0119ksze tempo zmian ma miejsce w ch\u0142odnej po\u0142owie roku, w szczeg\u00f3lno\u015bci wiosn\u0105. Zmiany termiczne r\u00f3\u017cnicuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce przestrzennie. Widoczne jest pog\u0142\u0119bianie si\u0119 kontynentalizmu termicznego we wschodniej cz\u0119\u015bci kraju, szybszym wzrostem temperatury powietrza odznaczaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce obszary wysokog\u00f3rskie, gdzie zmiana ta obserwowana jest przede wszystkim latem. Brak istotnych statystycznie tendencji zmian opad\u00f3w atmosferycznych, niemniej jednak wzrost udzia\u0142u opad\u00f3w deszczu zim\u0105 i intensywno\u015b\u0107 ewapotranspiracji przyczyniaj\u0105 si\u0119 do wspomnianych wcze\u015bniej zmian w obiegu wody. Zale\u017cno\u015b\u0107 klimatu Polski zar\u00f3wno od nap\u0142ywu oceanicznych mas powietrza z zachodu jak i oddzia\u0142ywania o\u015brodk\u00f3w ci\u015bnienia rozbudowuj\u0105cych si\u0119 nad obszarem kontynentu powoduje wysok\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania oraz wzrost intensywno\u015bci ekstrem\u00f3w pogodowych. Ro\u015bnie frekwencja dni z ekstremalnie wysok\u0105 temperatur\u0105 powietrza, maleje natomiast liczba dni ekstremalnie ch\u0142odnych, przy r\u00f3wnoczesnym wzro\u015bcie warto\u015bci temperatury minimalnej. Ostatnie lata \u2013 zgodnie z trendem \u015bwiatowym \u2013 nale\u017cy zaliczy\u0107 do ekstremalnie ciep\u0142ych ze \u015bredni\u0105 roczn\u0105 temperatur\u0105 powietrza dla obszaru Polski wynosz\u0105c\u0105 w 2018 roku 9.8\u00b0C, czyli o ok. 1.5\u00b0C wy\u017csz\u0105 ni\u017c \u015brednia z okresu 1981\u20132010. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce tak wysoka warto\u015b\u0107 temperatury powietrza to nie efekt wy\u0142\u0105cznie zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w klimatycznych, ale przede wszystkim cyrkulacji atmosferycznej, kt\u00f3ra w minionym roku przyczyni\u0142a si\u0119 m.in. do mniejszego zachmurzenia i wzrostu liczby godzin ze s\u0142o\u0144cem si\u0119gaj\u0105cej na zachodzie kraju >600 godzin ponad norm\u0119 (1981\u20132010). Cyrkulacja atmosferyczna jest tak\u017ce odpowiedzialna za anomalne termicznie i opadowo warunki pogodowe w kolejnych miesi\u0105cach 2019 roku. Ekstremalnie ciep\u0142y czerwiec, w kt\u00f3rym na kilku stacjach w Polsce zanotowano w najwy\u017csz\u0105 od 1951 roku temperatur\u0119 miesi\u0105ca \u2013 w Radzyniu (woj. lubuskie) pad\u0142 polski rekord termiczny czerwca: 38,2\u00b0C (26.06.2019), a gdzieniegdzie tak\u017ce od pocz\u0105tku pomiar\u00f3w instrumentalnych (Krak\u00f3w Obserwatorium Astronomiczne (1792 r.) \u2013 35,8\u00b0C. 30.06.2019).<\/p>\n Co dalej?<\/strong><\/p>\n Wielu naukowc\u00f3w, zespo\u0142\u00f3w klimatolog\u00f3w i think tanki uwa\u017caj\u0105, \u017ce je\u015bli nic si\u0119 nie zmieni, to za kolejnych 30 lat nie b\u0119dziemy ju\u017c mogli funkcjonowa\u0107 tak jak teraz. Staniemy w obliczu egzystencjalnego zagro\u017cenia. Jedynym sposobem na unikni\u0119cie takiego scenariusza jest natychmiastowe dzia\u0142anie i skoncentrowana na szybkim rozwini\u0119ciu systemu przemys\u0142owego o \u201ezerowej emisji\u201d, mobilizacja, kt\u00f3ra swoj\u0105 skal\u0105 mia\u0142aby dor\u00f3wna\u0107 \u201emobilizacji awaryjnej z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej\u201d. S\u0142yszy si\u0119, \u017ce je\u015bli globalne temperatury wzrosn\u0105 o kolejne 3\u00b0C, upadek kluczowych ekosystem\u00f3w takich jak m.in. rafy koralowe czy lasy deszczowe Amazonii jest nieunikniony. Taki scenariusz prowadzi\u0142by do tego, \u017ce do 2050 roku ok. miliarda ludzi musia\u0142oby ucieka\u0107 z nienadaj\u0105cych si\u0119 ju\u017c do zamieszkania teren\u00f3w, a ponad dwa miliardy straci\u0142yby dost\u0119p do wody.<\/p>\n Autor: dr hab. Agnieszka Wypych, prof. IMGW-PIB<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Z ostatniego raportu Mi\u0119dzyrz\u0105dowego Zespo\u0142u ds. Zmian Klimatu (IPCC) mo\u017cna odczyta\u0107 takie informacje. W okresie od 2081 do 2100 roku temperatura mo\u017ce by\u0107 o 0,3 do 4,8 stopnia wy\u017csza ni\u017c w latach 1986-2005. Natomiast \u015awiatowa Organizacja Meteorologiczna ( Wzrost temperatury i energii w atmosferze niesie za sob\u0105 zwi\u0119kszenie ilo\u015bci ciep\u0142a w oceanach, co skutkuje wzrostem […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":5849,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-5848","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5848","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5848"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5848\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}