{"id":6256,"date":"2020-04-08T13:55:24","date_gmt":"2020-04-08T11:55:24","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/baltyk-i-topniejace-lodowce\/"},"modified":"2025-08-25T12:15:06","modified_gmt":"2025-08-25T10:15:06","slug":"baltyk-i-topniejace-lodowce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/baltyk-i-topniejace-lodowce\/","title":{"rendered":"Ba\u0142tyk i topniej\u0105ce lodowce"},"content":{"rendered":"

Naukowcy z NASA alarmuj\u0105: topnienie lodu we wschodniej Antarktydzie mo\u017ce zdestabilizowa\u0107 jeden z najwi\u0119kszych lodowc\u00f3w \u015bwiata i w efekcie podnie\u015b\u0107 poziom wszechoceanu o 1,5 m. Wyniki te mog\u0105 mie\u0107 ogromne znaczenie dla dotychczasowych za\u0142o\u017ce\u0144 i plan\u00f3w ochrony wybrze\u017cy na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 w tym r\u00f3wnie\u017c w Polsce.<\/h2>\n

Zacznijmy od kilku wyja\u015bnie\u0144. Na Ziemi sta\u0142a pokrywa lodowa wyst\u0119puje w formie lodowc\u00f3w \u015br\u00f3dl\u0105dowych lub lodu morskiego. W przypadku lodu morskiego okre\u015blenie sta\u0142a pokrywa lodowa odnosi si\u0119 do faktu, \u017ce wyst\u0119puje ona np. w Arktyce przez ca\u0142y rok, ale wielko\u015b\u0107 obszaru zaj\u0119tego przez l\u00f3d ulega zmianom. Specyficznym rodzajem pokrywy jest l\u0105dol\u00f3d \u2013 czyli lodowiec kontynentalny oparty na skale oraz charakteryzuj\u0105cy si\u0119 znaczn\u0105 wielko\u015bci\u0105 (mi\u0105\u017cszo\u015bci\u0105). Lodowce \u015br\u00f3dl\u0105dowe, topi\u0105c si\u0119, zasilaj\u0105 cieki powierzchniowe oraz cykl obiegu wody w atmosferze. Przyczyniaj\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b do podniesienia poziomu morza. L\u00f3d morski, ten p\u0142ywaj\u0105cy, jest hydrostatycznie zr\u00f3wnowa\u017cony. Jego topnienie nie wp\u0142ywa na wzrost stanu w\u00f3d morskich. L\u0105dolody, ale tak\u017ce lodowce \u015br\u00f3dl\u0105dowe, najcz\u0119\u015bciej topi\u0105 si\u0119 w swojej spodniej warstwie, poniewa\u017c s\u0105 obmywane od do\u0142u przez ciep\u0142e wody. Powoduje to os\u0142abienie pokrywy l\u0105dolodu \u2013 dochodzi w\u00f3wczas do p\u0119kania, dzielenia si\u0119 (odrywania) wi\u0119kszych lub mniejszych fragment\u00f3w, kt\u00f3re \u2013 je\u015bli proces zachodzi w strefie szelfowej \u2013 \u201ezje\u017cd\u017caj\u0105\u201d do morza.<\/p>\r\n\r\n

\u201eFragmenty oderwanego l\u0105dolodu mog\u0105 by\u0107 naprawd\u0119 du\u017ce \u2013 to niekiedy miliardy metr\u00f3w sze\u015bciennych lodu i ska\u0142. Bry\u0142a ta, osuwaj\u0105c si\u0119 mo\u017ce, w zale\u017cno\u015bci od swojej wielko\u015bci oraz od g\u0142\u0119boko\u015bci akwenu w strefie szelfowej, albo zanurzy\u0107 si\u0119 w morzu i dryfowa\u0107, albo osi\u0105\u015b\u0107 na dnie morskim,\u201d<\/strong> komentuje prof. dr hab. Miros\u0142aw Mi\u0119tus, Kierownik Centrum Monitorowania Klimatu Polski IMGW-PIB. <\/p>\r\n\r\n

Przy wystarczaj\u0105cej g\u0142\u0119boko\u015bci akwenu oderwana masa l\u0105dolodu podniesie poziom morza (oceanu) skokowo (jednorazowo) w takim stopniu, w jakim woda zostanie wyparta przez zanurzony l\u00f3d. Nast\u0119pnie obiekt ten, ju\u017c jako hydrostatycznie zr\u00f3wnowa\u017cony, b\u0119dzie ulega\u0142 stopniowemu topnieniu, kt\u00f3re mo\u017ce trwa\u0107 dziesi\u0105tki lat albo d\u0142u\u017cej, co nie b\u0119dzie ju\u017c mia\u0142o wp\u0142ywu na stan w\u00f3d morskich. Gdy mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 (wielko\u015b\u0107) osuwaj\u0105cego si\u0119 fragmentu lodowca jest du\u017co wi\u0119ksza ni\u017c g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 morza w strefie szelfowej, to zanurzy si\u0119 on tylko cz\u0119\u015bciowo. Spowoduje to jednorazowe podniesienie poziomu morza, ale w stopniu mniejszym ni\u017c to ma miejsce przy \u201epe\u0142nym\u201d zanurzeniu\u201d i dryfowaniu. Lodowiec oparty o dno morskie b\u0119dzie topnia\u0142, trac\u0105c swoj\u0105 mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 \u2013 w ko\u0144cu oderwie si\u0119 od dna, zanurzy na okre\u015blon\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 i zacznie dryfowa\u0107. W tym scenariuszu b\u0119dziemy odnotowywa\u0107 wzrosty skokowe przeplatane okresami powolnego, ale systematycznego podnoszenia si\u0119 poziomu m\u00f3rz. Oba procesy maj\u0105 wp\u0142yw na wszechocean, a zatem tak\u017ce na poziom Morza Ba\u0142tyckiego. <\/p>\r\n\r\n

Ustalenia naukowc\u00f3w z NASA s\u0105 niepokoj\u0105ce. Dotychczas uwa\u017cano, \u017ce wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 Antarktyki jest mniej zagro\u017cona topnieniem. W artykule opublikowanym 23 marca 2020 roku w czasopi\u015bmie Geophysical Research Letters badacze przedstawili wyniki analiz danych satelitarnych z ostatnich 20 lat, dotycz\u0105cych lodowca Denman, jednego z najwi\u0119kszych lodowc\u00f3w (20 km d\u0142ugo\u015bci) wschodniej Antarktydy. Wed\u0142ug ich ustale\u0144 zachodni j\u0119zor Denmana cofn\u0105\u0142 si\u0119 w latach 1996-2008 o blisko 5 km. Ten proces mo\u017ce si\u0119 jednak pog\u0142\u0119bi\u0107. Zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 lodowca Denmana przep\u0142ywa przez najg\u0142\u0119bszy kanion l\u0105dowy na Ziemi, schodz\u0105c co najmniej 3,5 km poni\u017cej poziomu morza. W tej chwili kanion (znany jako koryto Denmana) jest w wi\u0119kszo\u015bci odci\u0119ty od morza, jednak wycofuj\u0105ca si\u0119 kraw\u0119d\u017a lodowca spowoduje w ko\u0144cu wlanie si\u0119 w\u00f3d oceanicznych do jego wn\u0119trza. Ten scenariusz, zdaniem naukowc\u00f3w, mo\u017ce uruchomi\u0107 niekontrolowany proces destrukcji obszaru. Destabilizacja linii uziemienia doprowadzi bowiem do szybkiego zsuwania si\u0119 lodowca do wody, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do globalnego wzrostu poziomu morza o prawie 1,5 metra.<\/p>\r\n\r\n

\u201eTen scenariusz nale\u017cy traktowa\u0107 jako prawdopodobny. B\u0119dzie on mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na poziom Morza Ba\u0142tyckiego. Dlatego niezb\u0119dne jest oszacowanie tego ryzyka w kontek\u015bcie os\u0142ony meteorologiczno-hydrologicznej polskiego wybrze\u017ca oraz plan\u00f3w zagro\u017cenia powodziowego od strony morza, a tak\u017ce nast\u0119pstw dla stanu jako\u015bciowego i biologicznego Ba\u0142tyku,\u201d<\/strong> ostrzega prof. Mi\u0119tus z IMGW-PIB. <\/p>\r\n\r\n

Profesor Miros\u0142aw Mi\u0119tus. Klimatolog, fizyk, oceanograf, geograf. Profesor, doktor habilitowany. Kierownik Biura Bada\u0144 nad Klimatem Polski. Dyrektor Instytutu Geografii Uniwersytetu Gda\u0144skiego oraz Kierownik Katedry Meteorologii i Klimatologii Instytutu Geografii Uniwersytetu Gda\u0144skiego.<\/h5>\r\n\r\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: mat. w\u0142asne IMGW-PIB, https:\/\/www.space.com\/denman-glacier-retreat-worlds-deepest-canyon.html<\/h6>\n\n\n
\n
\n\"\"\n<\/div>\n
\n\"\"\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naukowcy z NASA alarmuj\u0105: topnienie lodu we wschodniej Antarktydzie mo\u017ce zdestabilizowa\u0107 jeden z najwi\u0119kszych lodowc\u00f3w \u015bwiata i w efekcie podnie\u015b\u0107 poziom wszechoceanu o 1,5 m. Wyniki te mog\u0105 mie\u0107 ogromne znaczenie dla dotychczasowych za\u0142o\u017ce\u0144 i plan\u00f3w ochrony wybrze\u017cy na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 w tym r\u00f3wnie\u017c w Polsce. Zacznijmy od kilku wyja\u015bnie\u0144. Na Ziemi sta\u0142a pokrywa […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":6259,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-6256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6256"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6260,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6256\/revisions\/6260"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6259"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}