IMGW-PIB monitoruje i analizuje zjawisko suszy od wielu lat. W tym roku ruszy\u0142a platforma informacyjna stopsuszy.imgw.pl, gdzie znale\u017a\u0107 mo\u017cna wszystkie dane i parametry zwi\u0105zane ze stanem w\u00f3d w Polsce. Jako jedyni w kraju, analizujemy zdj\u0119cia z satelit\u00f3w Metop, badaj\u0105c wilgotno\u015b\u0107 gleby w warstwie powierzchniowej w modelu ECMWF H-TESSEL Land Surface. Dzi\u0119ki stosowanej metodyce modelowej uzyskujemy aktualny stan nasycenia gleby wod\u0105 w stanie ciek\u0142ym dla warstwy 0-7 cm, z rozdzielczo\u015bci\u0105 przestrzenn\u0105 wynosz\u0105c\u0105 25 km. <\/p>\r\n\r\n
Czarno na bia\u0142ym<\/strong><\/p>\r\n\r\n W pierwszej dekadzie kwietnia zanotowano istotny spadek wilgotno\u015bci gleby w warstwie 7-28 cm, a nast\u0119pnie w g\u0142\u0119bszej warstwie korzeniowej (28-100 cm), cho\u0107 tu wska\u017anik wilgotno\u015bci waha si\u0119 w granicach 30-50% w zale\u017cno\u015bci od regionu. Obserwowana obecnie susza glebowa wp\u0142ywa bardzo niekorzystnie na zasiewy i mo\u017ce zmniejszy\u0107 plony w rolnictwie. Widzimy te\u017c, \u017ce w ca\u0142ej Polsce wska\u017anik wilgotno\u015bci gleby w p\u0142ytkiej warstwie spad\u0142 poni\u017cej 30%, a miejscami poni\u017cej 20%. <\/p>\r\n\r\n Klimat nie jest \u0142askawy<\/strong><\/p>\r\n\r\n Z narastaj\u0105cym problemem suszy glebowej mamy do czynienia od 5 lat. Proces nadmiernego przesychania gleby, zar\u00f3wno w p\u0142ytkiej, jak i g\u0142\u0119bszej warstwie korzeniowej, obserwowano w ka\u017cdym sezonie w latach 2015-2020. Wyj\u0105tkiem by\u0142 wilgotny 2017 r., kiedy okresowo mieli\u015bmy do czynienia z nadmiarem opad\u00f3w atmosferycznych, dzi\u0119ki temu susza glebowa wyst\u0119powa\u0142a kr\u00f3tko i jedynie w niekt\u00f3rych regionach kraju. <\/p>\r\n\r\n Rok za rokiem<\/strong><\/p>\r\n\r\n Przedstawiamy animacje IMGW-PIB z modelu \u2013 ECMWF H-TESSEL Land Surface, na kt\u00f3rych rok po roku widzimy, jak kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 wska\u017anik wilgotno\u015bci gleby w warstwie korzeniowej p\u0142ytkiej i g\u0142\u0119bokiej w okresach wegetacyjnych 2015-2019.<\/p>\r\n\r\n 2015<\/strong> <\/p>\r\n\r\n W 2015 roku p\u0142ytsza warstwa korzeniowa (7-28 cm), w wyniku niedoboru opad\u00f3w, zacz\u0119\u0142a wysycha\u0107 w po\u0142owie kwietnia, a pod koniec miesi\u0105ca zjawisko to obj\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bsz\u0105 warstw\u0119 korzeniow\u0105 (28-100 cm), szczeg\u00f3lnie w po\u0142udniowo-zachodnich regionach kraju. Pod koniec maja susza glebowa obj\u0119\u0142a ca\u0142\u0105 Polsk\u0119 zachodni\u0105, podczas gdy na po\u0142udniowym wschodzie notowano podtopienia. W czerwcu susz\u0119 obserwowano ju\u017c na wi\u0119kszo\u015bci terytorium kraju. Najni\u017csze warto\u015bci wska\u017anika wilgotno\u015bci gleby odnotowano w sierpniu, a na terenie prawie ca\u0142ego kraju spad\u0142 on do poziomu 20-30%. Nieznaczn\u0105 popraw\u0119 zaobserwowano we wrze\u015bniu 2015 roku. Du\u017ce niedobory opad\u00f3w atmosferycznych i wysokie temperatury powietrza spowodowa\u0142y wyst\u0105pienie w 2015 r. rozleg\u0142ej i d\u0142ugotrwa\u0142ej suszy glebowej i bardzo wysokie straty w rolnictwie.<\/p>\r\n\r\n 2016<\/strong><\/p>\r\n\r\n W 2016 roku pierwsze symptomy suszy glebowej zaobserwowano na prze\u0142omie kwietnia i maja. Zacz\u0119\u0142a w\u00f3wczas spada\u0107 wilgotno\u015b\u0107 w p\u0142ytszej warstwie korzeniowej, szczeg\u00f3lnie w Polsce zachodniej. W po\u0142owie maja osi\u0105gn\u0119\u0142a ona poziom poni\u017cej 35% na zachodzie kraju, a w po\u0142owie czerwca tak niski poziom wilgoci obserwowano ju\u017c prawie w ca\u0142ym kraju \u2013 zar\u00f3wno w p\u0142ytkiej, jak i g\u0142\u0119bszej warstwie korzeniowej. W po\u0142owie lipca, w wyniku du\u017cych opad\u00f3w atmosferycznych, sytuacja chwilowo si\u0119 poprawi\u0142a. We wrze\u015bniu, kt\u00f3ry pod wzgl\u0119dem opadowych nale\u017ca\u0142 do miesi\u0119cy suchych i bardzo suchych, ponownie dosz\u0142o do bardzo istotnego przesuszenia ca\u0142ego profilu glebowego. Ostatecznie susz\u0119 przerwa\u0142y opady w pierwszych dniach pa\u017adziernika \u2013 miesi\u0105c ten okaza\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo wilgotny.<\/p>\r\n\r\n 2017 <\/strong><\/p>\r\n\r\n Utrzymuj\u0105ce si\u0119 w lutym i marcu 2017 r. opady deszczu, spowodowa\u0142y, \u017ce w ostatnich dniach marca w ca\u0142ej Polsce nasycenie wod\u0105 warstwy 7-28 cm wynosi\u0142o 50-80%. Tak wysoka wilgotno\u015b\u0107 gleby utrzymywa\u0142a si\u0119 a\u017c do po\u0142owy maja. Pod koniec miesi\u0105ca zacz\u0119\u0142a ona spada\u0107 i w czerwcu odnotowali\u015bmy susz\u0119 glebow\u0105, szczeg\u00f3lnie w pasie nizin. By\u0142o to wynikiem znacznego niedoboru opad\u00f3w w maju i czerwcu. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 drastycznie w lipcu. W wyniku bardzo wysokich sum opad\u00f3w wilgotno\u015b\u0107 gleby wzros\u0142a, przekraczaj\u0105c w p\u0142ytkiej warstwie glebowej w wojew\u00f3dztwach p\u00f3\u0142nocnych miejscami 95%. Utrudni\u0142o to znacznie \u017cniwa, kt\u00f3re na p\u00f3\u0142nocy kraju by\u0142y wyra\u017anie op\u00f3\u017anione. Natomiast w Polsce po\u0142udniowo-wschodniej utrzymywa\u0142 si\u0119, trwaj\u0105cy w tym rejonie od ko\u0144ca maja, niedob\u00f3r wody w glebie. Wysokie opady atmosferyczne we wrze\u015bniu i pa\u017adzierniku spowodowa\u0142y znaczny wzrost wilgotno\u015bci gleby w ca\u0142ym kraju \u2013 do oko\u0142o 50-80% w p\u0142ytkiej warstwie korzeniowej. Natomiast g\u0142\u0119bsza warstwa korzeniowa by\u0142a bardzo mocno przesuszona jeszcze do ko\u0144ca drugiej dekady wrze\u015bnia w Polsce po\u0142udniowo-zachodniej. Warunki wilgotno\u015bciowe w 2017 r. by\u0142y zatem korzystniejsze w por\u00f3wnaniu do lat 2015 i 2016. R\u00f3wnocze\u015bnie okresowo (szczeg\u00f3lnie w drugim p\u00f3\u0142roczu) w niekt\u00f3rych rejonach wyst\u0119powa\u0142 nadmiar opad\u00f3w atmosferycznych.<\/p>\r\n\r\n 2018<\/strong><\/p>\r\n\r\n Okres wegetacyjny 2018 r. by\u0142 nadzwyczajnie ciep\u0142y, szczeg\u00f3lnie w zachodnich i centralnych dzielnicach Polski. R\u00f3wnocze\u015bnie od kwietnia do wrze\u015bnia w ca\u0142ym kraju wyst\u0119powa\u0142y opady atmosferyczne ni\u017csze lub znacznie ni\u017csze od przeci\u0119tnej z wielolecia. Najwi\u0119ksze niedobory zanotowano w Polsce zachodniej i po\u0142udniowo-wschodniej. Taki przebieg warunk\u00f3w meteorologicznych spowodowa\u0142 rozw\u00f3j suszy glebowej i rolniczej w niekt\u00f3rych rejonach kraju ju\u017c w drugiej po\u0142owie kwietnia. Pod koniec maja wska\u017anik wilgotno\u015bci gleby w ca\u0142ym profilu glebowym spad\u0142 poni\u017cej 40%, a na zachodzie kraju miejscami poni\u017cej 25%. Taka sytuacja utrzyma\u0142a si\u0119 przez ca\u0142y czerwiec, ulegaj\u0105c jedynie chwilowej poprawie w p\u0142ytkiej strefie korzeniowej pod koniec drugiej dekady lipca na skutek bardzo obfitych opad\u00f3w o charakterze burzowym. W g\u0142\u0119bszej warstwie wilgotno\u015b\u0107 utrzymywa\u0142a si\u0119 niezmiennie na bardzo niskim poziomie. Na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia wilgotno\u015b\u0107 gleby wzros\u0142a nieco na wschodzie kraju, ale w ca\u0142ej Polsce zachodniej profil glebowy by\u0142 przesuszony do ko\u0144ca okresu wegetacyjnego. Wska\u017anik wilgotno\u015bci gleby wskazuje na drastycznie nisk\u0105 wilgotno\u015b\u0107 gleby w strefie korzeniowej przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 okresu wegetacyjnego 2018 r., szczeg\u00f3lnie w powiatach wojew\u00f3dztwa lubuskiego, wielkopolskiego i p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci dolno\u015bl\u0105skiego. Trwaj\u0105ca od kwietnia susza odbi\u0142a si\u0119 bardzo niekorzystnie na plonach i tym samym \u2013 na poziom zbior\u00f3w podstawowych p\u0142od\u00f3w rolnych.<\/p>\r\n\r\n 2019<\/strong><\/p>\r\n\r\n 2019 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c rokiem odbiegaj\u0105cym pod wzgl\u0119dem meteorologicznym od normy. Od ostatniej dekady marca zacz\u0119to obserwowa\u0107 niedob\u00f3r opad\u00f3w, kt\u00f3ry przeci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 na ca\u0142y kwiecie\u0144 i spowodowa\u0142, \u017ce miesi\u0105c ten by\u0142 suchy prawie w ca\u0142ej Polsce. Zacz\u0119\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 susza glebowa \u2013 zar\u00f3wno w p\u0142ytszej, jak i g\u0142\u0119bszej strefie korzeniowej. Tymczasem warunki pogodowe w maju, kt\u00f3ry by\u0142 najwilgotniejszym miesi\u0105cem roku (prawie 150% normy opadu), zmieni\u0142 sytuacj\u0119 na wi\u0119kszo\u015bci obszaru kraju. W wielu miejscach Podkarpacia i Ma\u0142opolski dosz\u0142o do zalania budynk\u00f3w, dr\u00f3g i p\u00f3l uprawnych. Gwa\u0142townie wzr\u00f3s\u0142 wska\u017anika wilgotno\u015bci gleby, przekraczaj\u0105c w p\u0142ytszych warstwach miejscami 90%, szczeg\u00f3lnie w Polsce po\u0142udniowej i wschodniej. Po kwietniowej suszy i majowych podtopieniach, czerwiec przyni\u00f3s\u0142 znaczne niedobory opad\u00f3w. By\u0142 to miesi\u0105c bardzo suchy i skrajnie suchy (z wyj\u0105tkiem Pojezierza Pomorskiego). Profil glebowy zacz\u0105\u0142 gwa\u0142townie przesycha\u0107 i bardzo szybko powr\u00f3ci\u0142a susza glebowa, kt\u00f3ra w wyniku niedobor\u00f3w opad\u00f3w przeci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 na ca\u0142y lipiec i sierpie\u0144. Bardziej wilgotny by\u0142 wrzesie\u0144, co poprawi\u0142o stan wilgotno\u015bci gleby w p\u0142ytszej warstwie korzeniowej, cho\u0107 g\u0142\u0119biej (28-100 cm) niskie warto\u015bci wska\u017anika wilgotno\u015bci utrzymywa\u0142y si\u0119 jeszcze do ko\u0144ca tego miesi\u0105ca. D\u0142ugotrwa\u0142e okresy niedobor\u00f3w opad\u00f3w i w konsekwencji utrzymuj\u0105ca si\u0119 susza glebowa spowodowa\u0142y powa\u017cne straty w gospodarce, szczeg\u00f3lnie w produkcji rolnej.<\/p>\r\n\r\n Dzia\u0142ania systemowe rz\u0105du<\/strong><\/p>\r\n\r\n W zesz\u0142ym roku rz\u0105d przyj\u0105\u0142 za\u0142o\u017cenia do Programu Rozwoju Retencji. To pierwszy w historii og\u00f3lnopolski i kompleksowy plan zwi\u0119kszenia wsp\u00f3\u0142czynnika retencji wody w Polsce z obecnych 6,5% do 15% w 2027 roku. Realizacja programu to w sumie 94 inwestycje wodne warte ponad 12 mld z\u0142otych. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych inwestycji jest ju\u017c realizowana przez Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. <\/p>\r\n\r\n Wody Polskie \u2013 Stop suszy priorytetem od chwili powo\u0142ania Instytucji <\/strong><\/p>\r\n\r\n W tym roku, w ramach projektu Stop Suszy, ruszy\u0142y przetargi inwestycyjne retencji korytowej na terenach rolniczych, a przeznaczona kwota wynosi 154,7 mln z\u0142 (645 zada\u0144 inwestycyjnych ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem region\u00f3w najbardziej zagro\u017conych susz\u0105). Tylko w tym roku dodatkowe 60 mln z\u0142 skierowano na nowatorski program kszta\u0142towania zasob\u00f3w wodnych na terenach rolniczych w regionach najbardziej zagro\u017conych susz\u0105 rolnicz\u0105. G\u0142\u00f3wnym celem jest ograniczenie skutk\u00f3w suszy przez wzmocnienie retencji korytowej rzek, kana\u0142\u00f3w i row\u00f3w, przez budow\u0119 i odbudow\u0119 systemu jaz\u00f3w, zastawek oraz przepusto-zastawek, umo\u017cliwiaj\u0105cych nawodnienie u\u017cytk\u00f3w rolnych.<\/p>\r\n\r\n
![\"\"](\"https:\/\/imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/vladimir-chuchadeev-9posqjislze-unsplash_0-scaled.jpg\")
\n<\/div>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"