{"id":7179,"date":"2020-10-06T08:01:09","date_gmt":"2020-10-06T06:01:09","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8000\/dwa-dni-burzowe-efekt-powodz-blyskawiczna-i-rekordowy-grad-czerwiec-2019\/"},"modified":"2025-08-25T12:23:20","modified_gmt":"2025-08-25T10:23:20","slug":"dwa-dni-burzowe-efekt-powodz-blyskawiczna-i-rekordowy-grad-czerwiec-2019","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgw.pl\/en\/dwa-dni-burzowe-efekt-powodz-blyskawiczna-i-rekordowy-grad-czerwiec-2019\/","title":{"rendered":"Dwa dni burzowe \u2013 efekt: pow\u00f3d\u017a b\u0142yskawiczna i rekordowy grad. Czerwiec 2019"},"content":{"rendered":"

Silne burze, kt\u00f3re 10 i 11 czerwca 2019 roku wyst\u0105pi\u0142y w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Polsce, uformowa\u0142y si\u0119 w tej samej, gor\u0105cej i wilgotnej, zwrotnikowej masie powietrza. Jednak pozosta\u0142e warunki synoptyczne i termodynamiczne by\u0142y na tyle odmienne, \u017ce w poszczeg\u00f3lnych dniach burze mia\u0142y inny przebieg. <\/h2>\n

10 czerwca przynios\u0142y one ulewne deszcze w wojew\u00f3dztwie pomorskim, co m.in. doprowadzi\u0142o do powstania powodzi b\u0142yskawicznej flash flood w Tr\u00f3jmie\u015bcie. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej w trakcie wieczornych burz w wojew\u00f3dztwach lubuskim i zachodniopomorskim spad\u0142 rekordowo du\u017cy grad, powoduj\u0105c znaczne straty w maj\u0105tku i infrastrukturze. To ciekawy przyk\u0142ad, jak r\u00f3\u017cny przebieg mog\u0105 mie\u0107 zjawiska burzowe na niewielkim obszarze w kr\u00f3tkim odcinku czasu.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Aby w og\u00f3le dosz\u0142o do rozwoju burz, musi by\u0107 spe\u0142nionych r\u00f3wnocze\u015bnie kilka warunk\u00f3w. Po pierwsze w troposferze, zw\u0142aszcza w jej dolnej cz\u0119\u015bci, niezb\u0119dna jest odpowiednia ilo\u015b\u0107 wilgoci. Po drugie atmosfera musi by\u0107 chwiejna, tzn. charakteryzowa\u0107 si\u0119 odpowiednim rozk\u0142adem temperatury w profilu pionowym, kt\u00f3ry b\u0119dzie sprzyja\u0142 unoszeniu powietrza dzi\u0119ki sile wyporu. Tylko w takim przypadku mo\u017ce doj\u015b\u0107 do rozwoju konwekcji i chmury burzowej Cumulonimbus. Po trzecie musi istnie\u0107 jaki\u015b mechanizm inicjuj\u0105cy ruchy wst\u0119puj\u0105ce, kt\u00f3rym mo\u017ce by\u0107 front atmosferyczny, linia zbie\u017cno\u015bci wiatru, orografia czy dzienne nagrzanie powietrza. Je\u017celi jednocze\u015bnie w g\u00f3rnej troposferze istniej\u0105 sprzyjaj\u0105ce warunki synoptyczne, np. w postaci odpowiedniej strefy pr\u0105du strumieniowego lub g\u00f3rnej zatoki, to prawdopodobie\u0144stwo rozwoju burz, ich dynamika i d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 znacznie si\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Warunki pocz\u0105tkowe i tworzenie si\u0119 burz<\/h2>\r\n\r\n

Prognozy na 10 (poniedzia\u0142ek) i 11 czerwca (wtorek) 2019 roku informowa\u0142y o warunkach sprzyjaj\u0105cych rozwojowi konwekcji. Zawarto\u015b\u0107 wilgoci w powietrzy by\u0142a du\u017ca, podobnie jak chwiejno\u015b\u0107 atmosfery. 10 czerwca mechanizmem inicjuj\u0105cym burze by\u0142 ciep\u0142y front atmosferyczny, kt\u00f3ry rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 r\u00f3wnole\u017cnikowo nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 Polsk\u0105. Nast\u0119pnego dnia burze zwi\u0105zane by\u0142y z wewn\u0105trzmasow\u0105 stref\u0105 konwergencji na zachodzie kraju. Ponadto \u2013 zar\u00f3wno 10, jak i 11 czerwca \u2013 nast\u0105pi\u0142o silne nagrzanie powietrza w ci\u0105gu dnia, a w g\u00f3rnych warstwach troposfery zachodzi\u0142y procesy sprzyjaj\u0105ce wyst\u0119powaniu zjawisk burzowych. W poniedzia\u0142ek nad Polsk\u0119 nap\u0142ywa\u0142o z po\u0142udnia ciep\u0142e powietrze, kt\u00f3re w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju wspomaga\u0142o wielkoskalowe ruchy wst\u0119puj\u0105ce. Z kolei we wtorek na zachodzie Polski, w g\u00f3rnej troposferze, przemieszcza\u0142y si\u0119 z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc p\u0142ytkie zatoki ni\u017cowe, zwi\u0105zane z ni\u017cem nad Francj\u0105. W przedniej cz\u0119\u015bci takich zatok zachodzi proces, kt\u00f3ry w uproszczeniu mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do zasysania powietrza z do\u0142u do g\u00f3ry, co dodatkowo sprzyja rozwojowi chmur.<\/p>\r\n\r\n

10 czerwca \u2013 liniowa struktura burzowa i ulewne deszcze nad Tr\u00f3jmiastem<\/h2>\r\n\r\n

Dalsze r\u00f3\u017cnice w przebiegu burz wynika\u0142y z odmiennej dynamiki troposfery, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 tzw. \u015bcinaniem wiatru. Poj\u0119cie to odnosi si\u0119 do r\u00f3\u017cnicy pr\u0119dko\u015bci i kierunku wiatru w okre\u015blonej warstwie atmosfery. Przy prognozowaniu burz bierze si\u0119 pod uwag\u0119 rozw\u00f3j tego zjawiska zazwyczaj w trzech warstwach atmosfery: 0-6 km, 0-3 km i 0-1 km. Im wy\u017csze warto\u015bci \u015bcinania wiatru w warstwie 0-6 km, tym wi\u0119ksza szansa na to, \u017ce burze b\u0119d\u0105 przyjmowa\u0107 zorganizowan\u0105 form\u0119, np. linii szkwa\u0142owych albo superkom\u00f3rek, przez co wzrasta te\u017c prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia gro\u017anych zjawisk towarzysz\u0105cych.<\/p>\r\n\r\n

Modele numeryczne dla 10 czerwca wskazywa\u0142y na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia uskoku wiatru w warstwie 0-6 km na poziomie oko\u0142o 15 m\/s, co by\u0142o sygna\u0142em, \u017ce rozwijaj\u0105ce si\u0119 burze mog\u0105 przyjmowa\u0107 form\u0119 zorganizowan\u0105. W rzeczywisto\u015bci warto\u015bci \u015bcinania wiatru si\u0119ga\u0142y blisko 20 m\/s (dane pomiarowe z 10 czerwca z najbli\u017cej po\u0142o\u017conej stacji aerologicznej \u2013 \u0141eby), a w warstwie 0-3 km by\u0142y jeszcze wy\u017csze. Takie warunki umo\u017cliwi\u0142y tworzenie si\u0119 liniowej struktury burzowej z silnymi porywami wiatru. Nad Kaszubami dosz\u0142o do powstania mezoskalowego uk\u0142adu konwekcyjnego (MCS \u2013 mesoscale convective system), przybieraj\u0105cego kszta\u0142t liniowy (linia szkwa\u0142owa), kt\u00f3ry widoczny by\u0142 na obrazach radarowych jako forma echa \u0142ukowego (bow echo).<\/p>\r\n\r\n

Przemieszczanie si\u0119 linii zbie\u017cno\u015bci by\u0142o dobrze widoczne na produkcie pr\u0119dko\u015bci radialnej PPI(V) \u2013 jako gwa\u0142towne przej\u015bcie z kolor\u00f3w niebieskich (ruch do radaru) na \u017c\u00f3\u0142to-pomara\u0144czowe (ruch od radaru).<\/p>\r\n\r\n

Na linii szkwa\u0142owej wyst\u0105pi\u0142y nawalne opady deszczu, powoduj\u0105ce m.in. zalania ulic, oraz silne porywy wiatru uszkadzaj\u0105ce budynki. W Gda\u0144sku w ci\u0105gu jednej godziny spad\u0142o 28 mm deszczu, a w ca\u0142ym okresie przechodzenia uk\u0142adu konwekcyjnego 47 mm. Zanotowano tam r\u00f3wnie\u017c poryw wiatru do 26 m\/s (94 km\/h).<\/p>\r\n\r\n

Zanim burze przyj\u0119\u0142y form\u0119 liniow\u0105, na \u015brodkowym Pomorzu wyst\u0119powa\u0142y w formie rozproszonych kom\u00f3rek burzowych i pojedynczych superkom\u00f3rek. \u015awiadczy\u0142y o tym \u2013 opr\u00f3cz danych radarowych \u2013 tak\u017ce zdj\u0119cia satelitarne, na kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o wyra\u017anie obserwowa\u0107 struktur\u0119 overshooting top, czyli kopulastej wypuk\u0142o\u015bci g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci kom\u00f3rki burzowej, wystaj\u0105cej ponad poziom kowad\u0142a chmury. W tym miejscu, w miejscowo\u015bci Lut\u00f3wko, na p\u00f3\u0142nocnym zachodzie wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego, spad\u0142 grad o wielko\u015bci 5 cm.<\/p>\r\n\r\n

11 czerwca \u2013 uwolniona moc atmosfery<\/h2>\r\n\r\n

Najbardziej reprezentatywne dane aerologiczne z 11 czerwca 2019 roku pochodz\u0105 z Lindenbergu we wschodnich Niemczech. Sonda\u017c z godziny 12 UTC mia\u0142 cechy tzw. sonda\u017cu \u201eloaded gun\u201d (\u201eza\u0142adowanej broni\u201d). Profil taki charakteryzuje si\u0119 wilgotn\u0105 doln\u0105 troposfer\u0105, przykryt\u0105 warstw\u0105 hamuj\u0105c\u0105 (inwersyjn\u0105 lub izotermiczn\u0105), nad kt\u00f3r\u0105 atmosfera ma bardzo du\u017c\u0105 chwiejno\u015b\u0107. Przebicie warstwy hamuj\u0105cej skutkuje gwa\u0142townym rozwojem chmury Cumulonimbus, ale do \u201eodpalenia\u201d takiej \u201eza\u0142adowanej broni\u201d potrzebny jest mechanizm inicjuj\u0105cy. 11 czerwca tym mechanizmem by\u0142a obecno\u015b\u0107, wspomnianej wcze\u015bniej, strefy konwergencji nad zachodni\u0105 granic\u0105 Polski oraz zatok ni\u017cowych w g\u00f3rnej troposferze.<\/p>\r\n\r\n

Po zlikwidowaniu warstwy hamuj\u0105cej energia chwiejno\u015bci, dla cz\u0105steczki powietrza unoszonej z powierzchni ziemi, wzros\u0142a z oko\u0142o 2250 J\/kg o godz. 12 UTC do oko\u0142o 4800 J\/kg o godz. 18 UTC. Takie \u201eskoki\u201d rzadko wyst\u0119puj\u0105 w naszych warunkach klimatycznych. Im wi\u0119ksza warto\u015b\u0107 energii chwiejno\u015bci, tym silniejsze pr\u0105dy wst\u0119puj\u0105ce formuj\u0105 si\u0119 w chmurze. Pozwalaj\u0105 one na wielokrotne unoszenie i opadanie cz\u0105steczek lodowych, wskutek czego dochodzi do powstania du\u017cych gradzin.<\/p>\r\n\r\n

Bardzo du\u017ca chwiejno\u015b\u0107 w troposferze, \u015bcinanie wiatru w warstwie 0-6 km rz\u0119du 20 m\/s oraz spora zawarto\u015b\u0107 wilgoci doprowadzi\u0142y do rozwoju superkom\u00f3rek burzowych. Jedn\u0105 z nich uchwyci\u0142 radar meteorologiczny w Poznaniu. Burza ta by\u0142a oddalona od radaru o co najmniej 120 km. W tej odleg\u0142o\u015bci \u015brodek najni\u017cszej wi\u0105zki radarowej (0,5\u00b0) znajdowa\u0142 si\u0119 na wysoko\u015bci oko\u0142o 2 km, wi\u0119c nie by\u0142o danych z warstwy le\u017c\u0105cej poni\u017cej.  Pomimo tego mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 charakterystyczne cechy superkom\u00f3rki, tj.:<\/p>\r\n\r\n