TŁO GLOBALNE I REGIONALNE
W Polsce pod względem termicznym kwiecień 2026 roku został zaklasyfikowany jako miesiąc chłodny. Kwiecień 2026 roku był czwartym najcieplejszym kwietniem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza przy powierzchni ziemi wynoszącą 14,89°C, czyli o 0,52°C wyższą niż średnia temperatura kwietnia w latach 1991-2020 (według danych ERA5). Najcieplejszy kwiecień w historii pomiarów przypadł na rok 2024.
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla kwietnia. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
Średnia temperatura nad Europą w kwietniu 2026 r. wyniosła 8,88°C, czyli o 0,5°C więcej od średniej z lat 1991–2020. Najcieplejszy kwiecień w historii pomiarów (w Europie) miał miejsce w 2018 roku.
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla kwietnia. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
W kwietniu 2026 anomalie temperatur w Europie charakteryzowały się ostrymi kontrastami regionalnymi, z warunkami znacznie cieplejszymi niż przeciętnie w południowo-zachodniej Europie (Półwysep Iberyjski, zachodnia i południowa Francja, Włochy) i chłodniejszymi niż przeciętnie w dużej części Europy Wschodniej. Kontrast ten można powiązać z cyrkulacją atmosferyczną oraz z rozkładem barycznym nad Europą (utrzymującym się obszarem wysokiego ciśnienia nad Europą Zachodnią i niżu nad Europą Wschodnią). Warunki te sprzyjały słonecznej i suchej pogodzie na zachodzie oraz adwekcji chłodniejszego powietrza z północy do Europy Środkowej i wschodniej.
TEMPERATURA POWIETRZA
Średnia obszarowa temperatura powietrza w kwietniu 2026 r. wyniosła w Polsce 7,6°C i była o 1,1 stopnia niższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny kwiecień należy zaliczyć do miesięcy chłodnych.
Najcieplejszym regionem Polski było Podkarpacie, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza (8,5°C) była o 1,1 stopnia niższa od normy, a warunki termiczne sklasyfikowano jako chłodne. Najchłodniejszym regionem były Pobrzeża – tam średnia temperatura powietrza wyniosła 6,6°C, a warunki sklasyfikowano jako bardzo chłodne.
Wartości średniej obszarowej temperatury powietrza oraz klasyfikacja termiczna w kwietniu 2026 r. w poszczególnych regionach klimatycznych Polski.
Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., kwiecień 2026 r. plasuje się na 43. pozycji (chłodniejszy o ponad 5 stopni od najcieplejszego kwietnia 2018 r.). Najchłodniejszy kwiecień od początku II połowy XX wieku wystąpił w 1958 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 4,3°C.
Klasyfikacja warunków termicznych w Polsce w kwietniu, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.
Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w kwietniu pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza były na praktycznie całym obszarze kraju dodatnie. Najcieplej było na zachodzie – w Gorzowie Wielkopolskim (9,2°C) Zielonej Górze (9,0°C), Słubicach, Wrocławiu, Legnicy i Szczecinie (8,9°C). Najchłodniej zaś na północny i w pasie górskim – w Zakopanem (5,0°C), Elblągu (5,6°C) oraz Łebie (5,7°C). Ujemne wartości wystąpiły jedynie w szczytowych partiach pasm górskich (Kasprowy Wierch –3,3°C, Śnieżka -1,2°C).
Przestrzenny rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza w kwietniu 2026 r.
Wskaźnik anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierał się w granicach od –1,7°C do –0,1°C.
Przestrzenny rozkład anomalii średniej miesięcznej temperatury powietrza w kwietniu 2026 r. w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).
Najwyższą wartość temperatury powietrza (22,6°C) odnotowano 5 kwietnia w Legnicy, Wrocławiu (22,4°C) i w Poznaniu (22,3°C) (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Warto odnotować, że najwyższe wartości temperatury w kwietniu wystąpiły na wszystkich stacjach w Polsce w dniach 5, 18-19 oraz 25. Na Śnieżce 5 kwietnia zanotowano 8,6°C, a na Kasprowych Wierchu 5,5°C.
Najniższą temperaturę powietrza (poza stacjami wysokogórskimi) zanotowano 10 kwietnia w Jeleniej Górze (–7,5°C), Zakopanem (-7,2°C) i Kłodzku (-6,4°C). Na Śnieżce najchłodniej było 9 kwietnia (–9,4°C), a 10 kwietnia na Kasprowym Wierchu (–12,7°C). Najniższe wartości temperatury w analizowanym miesiącu wystąpiły w Polsce na większości stacji w dniach 1-3, 9-13 oraz 29-30 kwietnia.
W przestrzennym rozkładzie wartości kwantyla 95% malały z południa i południowego-zachodu na północ. Wartości kwantyla były dodatnie na całym obszarze kraju i zawierały się między 5,0 a 20,2°C. Przestrzenny rozkład kwantyla 5% temperatury minimalnej charakteryzował się znacznym zróżnicowaniem przestrzennym z wartościami mieszczącymi się między –11,2 a –0,8°C, przy czym wartości najniższe zanotowano na południu Polski.
Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (po lewej) i kwantyla 5% minimalnej temperatury powietrza (po prawej) w kwietniu 2026 r.
Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w kwietniu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju, jednak we wszystkich krainach odnotowuje się w tym miesiącu silny wzrost temperatury – najsilniejszy w pasie pojezierzy (0,37°C/10 lat).
Zmienność średniej dobowej obszarowej temperatury powietrza w Polsce od 1 stycznia 2026 r. na tle wartości wieloletnich (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną styczeń 2026 należy zaliczyć do miesięcy bardzo chłodnych. Przebieg średniej dobowej temperatury powietrza ukazują wyraźną fluktuację średniej dobowej temperatury powietrza w przebiegu miesięcznym. Okresy z wyraźnie ujemną temperaturą były przeplatane chwilowymi ociepleniami. Należy jednak pamiętać, że powyższy wykres prezentuje średnią obszarową temperaturę dla całego kraju, a warunki w poszczególnych częściach Polski różniły się od siebie.
Zgodnie z klasyfikacją termiczną luty 2026 należy zaliczyć do miesięcy lekko chłodnych. Na początku i w środku miesiąca średnia dobowa temperatura w Polsce przyjmowała wartości poniżej kwantyla 5% (dni wyjątkowo zimne). Podobnie jak w styczniu, luty charakteryzowała duża zmienność termiczna. Okresy ze średnią dobową poniżej zera były przeplatane cieplejszymi dniami. W ostatnich dniach minionego miesiąca można było zaobserwować wartości średniej dobowej temperatury przekraczające kwantyl 95% (dni wyjątkowo ciepłe w porównaniu z okresem referencyjnym (1991-2020).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną marzec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. Średnia dobowa temperatura w Polsce przez większość czasu utrzymywała się powyżej średniej z okresu referencyjnego 1991-2020. Kilkukrotnie został przekroczony próg kwantyla 95% (dni wyjątkowo ciepłe).
Zgodnie z klasyfikacją termiczną kwiecień 2026 należy zaliczyć do miesięcy chłodnych. W minionym miesiącu przebieg średniej dobowej temperatury powietrza charakteryzował się wyraźną fluktuacją. W pierwszej połowie miesiąca temperatura (w okresach kilkudniowych) naprzemiennie rosła i spadała (od wartości kwantyla 95% do wartości zbliżonych kwnatylowi 5%). W drugiej połowie kwietnia wahania były znacznie mniejsze – średnia dobowa temperatura oscylowała wokół średniej z okresu 1991-2020. W ostatnich dniach miesiąca odnotowana wyraźny spadek wartości temperatury (spadek poniżej kwantyla 5% – w tym przypadku poniżej progu 5°C).
OPADY ATMOSFERYCZNE
Obszarowo uśredniona suma opadu atmosferycznego w kwietniu 2026 r. wyniosła w Polsce zaledwie 11 mm i była aż o 25,4 mm niższa od normy dla tego miesiąca określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Zgodnie z klasyfikacją Kaczorowskiej miniony kwiecień należy zaliczyć do miesięcy skrajnie suchych pod względem opadów (30,2% normy).
Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., kwiecień 2026 r. plasuje się na 74. pozycji, będąc jednocześnie 3. najsuchszym kwietniem w historii jednolitych pomiarów instrumentalnych w Polsce. Najbardziej zasobny w opady był kwiecień 1970 r. (ze średnią sumą 76,0 mm), najmniej – w 2009 r. (zaledwie 6,1 mm).
Klasyfikacja warunków pluwialnych w Polsce w kwietniu, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.
Sumy opadów w kwietniu 2026 r. wyniosły od poniżej 3 mm w Opolu i Ustce do ponad 30 mm w Tatrach oraz w Gorzowie Wielkopolskim. Ich rozkład przestrzenny był słabo zróżnicowany. Na całym obszarze kraju z wyjątkiem Poznania sumy opadów były wyraźnie niższe od normy wieloletniej 1991-2020.
W przypadku zdecydowanej większości stacji synoptycznych w Polsce sumy opadów w kwietniu 2026 roku nie przekroczyły 30% normy wieloletniej, co potwierdza dominację warunków skrajnie suchych w skali niemal całego kraju.
Wartości te zawierały się w przedziale od 5,1% normy w Opolu do 101% normy w Poznaniu.
Przestrzenny rozkład miesięcznej sumy opadów w kwietniu 2026 r. oraz przestrzenny rozkład anomalii sumy opadów w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).
Wysokość opadów atmosferycznych w kwietniu charakteryzuje się znaczną zmiennością z roku na rok, ale widoczny jest trend spadkowy. Od 1951 r. wysokość opadów w kwietniu zmniejszyła się o 10,5 mm, co odpowiada aż 28,9%. normy z lat 1991-2020.
Seria anomalii średniej obszarowej wysokości opadów w kwietniu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (mm/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Skumulowana suma wysokości opadów atmosferycznych od 1 stycznia 2026 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).
Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w przez cały styczeń 2026 roku plasował się wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020 (pod koniec miesiąca w pobliżu wartości kwantyla 5%). Stanowi to jednocześnie potwierdzenie, iż miniony styczeń należy zaliczyć do miesięcy bardzo suchych.
Luty także charakteryzował się przebiegiem skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako bardzo suchy.
Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w marcu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.
Podobnie przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w kwietniu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.
Niezwykle ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W kwietniu 2026 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 85 mm wystąpiły na obszarze centralnej Polski. Najniższe wartości odnotowano w rejonach górskich. Klimatyczny bilans wodny w marcu był w przeważającej części kraju ujemny (do –80 mm). Najwyższe wartości odnotowano w rejonie Tatr (80 mm).
Przestrzenny rozkład sumy parowania potencjalnego (po lewej) oraz przestrzenny rozkład klimatycznego bilansu wodnego (po prawej) – kwiecień 2026
Opracował zespół ZMK w składzie:
dr Dawid Biernacik, mgr inż. Kamila Wasielewska, mgr Michał Kitowski, mgr Anna Chilińska, mgr Klaudia Kusek.