Czy związki chemiczne związane z działalnością człowieka można znaleźć również w wodach odległych od dużych miast i zakładów przemysłowych? Wyniki międzynarodowych badań z udziałem naukowców IMGW-PIB pokazują, że tak. Benzotriazole i związane z nimi stabilizatory UV wykryto w wodach pochodzących z bardzo różnych środowisk – od obszarów arktycznych po zbiorniki wykorzystywane rolniczo w strefie tropikalnej.

W czasopiśmie Water Resources and Industry ukazał się artykuł „Benzotriazoles as a new tracer of anthropogenic impact in geographically distributed freshwater ecosystems”, którego współautorami są naukowcy z IMGW-PIB.

Zanieczyszczenia jako ślad działalności człowieka
Benzotriazole (BTR) są stosowane m.in. jako inhibitory korozji, natomiast benzotriazolowe stabilizatory UV (BUV) chronią różnego rodzaju materiały przed promieniowaniem ultrafioletowym. Ich obecność w środowisku wodnym budzi coraz większe zainteresowanie ze względu na trwałość i możliwość przemieszczania się pomiędzy różnymi elementami środowiska.
W ramach badań przeanalizowano próbki wód pobierane w latach 2020–2024 w 24 lokalizacjach na Svalbardzie, Islandii, w Irlandii i Sri Lance. Obejmowały one m.in. wody z topniejącego śniegu i lodowców, spływ z dróg i infrastruktury lotniskowej, jeziora oraz zbiorniki retencyjne i irygacyjne.

5Cl-BTR obecny we wszystkich próbkach
Szczególną uwagę zwrócił 5-chlorobenzotriazol (5Cl-BTR), który wykryto we wszystkich analizowanych próbkach. Najwyższe stężenie – 11 600 ng/L – stwierdzono w spływie z powierzchni drogowych na Islandii.
Związek ten występował jednak również w wodach pochodzenia lodowcowego w Arktyce, jeziorach irlandzkiego Parku Narodowego Killarney oraz zbiornikach irygacyjnych na Sri Lance. Wyniki wskazują tym samym, że 5Cl-BTR może być potencjalnie użytecznym wskaźnikiem presji antropogenicznej w środowisku wodnym.
Badania zwróciły również uwagę na znaczenie infrastruktury transportowej jako potencjalnego źródła zanieczyszczeń. W przypadku stabilizatorów UV stężenie UV-329 w spływie drogowym przekraczało 2 000 ng/L. Zaobserwowane różnice pomiędzy próbkami wskazują, że związki te mogą trafiać do wód zarówno poprzez bezpośredni spływ z powierzchni infrastrukturalnych, jak i transport atmosferyczny, a w regionach zimnych mogą być czasowo magazynowane w śniegu i lodzie.

Od Arktyki po Sri Lankę
Wyniki pokazują, że nawet ekosystemy położone daleko od bezpośrednich źródeł emisji nie są całkowicie odizolowane od wpływu działalności człowieka. Autorzy wskazują na potrzebę dalszego monitorowania benzotriazoli i stabilizatorów UV oraz dokładniejszego rozpoznania ich źródeł i dróg transportu.
Badanie pokazuje jednocześnie, że związki takie jak 5Cl-BTR mogą w przyszłości wspomagać identyfikację i ocenę antropogenicznego oddziaływania na zasoby wodne – również tam, gdzie wpływ człowieka nie jest oczywisty.

Publikacja:
Benzotriazoles as a new tracer of anthropogenic impact in geographically distributed freshwater ecosystems Water Resources and Industry (2026)
DOI: 10.1016/j.wri.2026.100392