Plany zapobiegania upałom ratują tysiące istnień ludzkich w całej Europie.

Duże międzynarodowe badanie pokazuje, że plany zapobiegania upałom (HHAP – Heat-health Action Plans i HEPP – Heat Health Prevention Plans),znacznie zmniejszają liczbę zgonów podczas ekstremalnych upałów w całej Europie. W badaniu przeanalizowano dane dotyczące dziennych temperatur i śmiertelności z 102 lokalizacji w 14 krajach europejskich z okresu prawie trzech dekad. Badania prowadzone przez Aleša Urbana (Czeski Uniwersytet Nauk Przyrodniczych w Pradze) i Veronikę Huber (Stacja Biologiczna Doñana CSIC), oparte na międzynarodowej współpracy z ekspertami z London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM), MCC Collaborative Research Network, COST Action PROCLIAS – z udziałem dr Joanny Wieczorek z IMGW-PIB oraz projektu UE HORIZON CROSSEU, zostały opublikowane w czasopiśmie Environmental Research Letters.

Autorzy ocenili, jak zmieniła się śmiertelność związana z upałami po wprowadzeniu krajowych i regionalnych planów zapobiegania upałom, które zazwyczaj obejmują systemy wczesnego ostrzegania, komunikację publiczną, ochronę wrażliwych grup społecznych oraz dostosowania w usługach opieki zdrowotnej.

Choć standardy osłony meteorologicznej i wydawania ostrzeżeń o upale wprowadzono w wielu krajach po 2004 roku, to Systemy w skali Europy pozostają nadal na zróżnicowanym poziomie kompleksowości i rozwoju. Zestaw akcji, które są wdrażane przez służby po wydaniu ostrzeżeń meteorologicznych i towarzyszą przygotowaniu na nadejście fali upału różnią się od miejsca prowadzonej osłony meteorologicznej, komentuje dr Joanna Wieczorek.

„Nasze wyniki dostarczają jasnych dowodów na to, że plany zapobiegania upałom są skutecznymi narzędziami zdrowia publicznego” – powiedział główny autor Aleš Urban. „Średnio zaobserwowaliśmy ponad 25-procentowy spadek nadmiernej śmiertelności podczas ekstremalnych upałów po wdrożeniu tych planów”. Według badania spadek ten odpowiada około 1,8 unikniętych zgonów na 100 000 mieszkańców rocznie, co daje ponad 14 000 uratowanych istnień ludzkich w analizowanych regionach.

„Nasze badanie, oparte na najnowocześniejszych metodach i dużej bazie danych z wielu krajów, dostarcza jak dotąd najsilniejszych dowodów na skuteczność planów zapobiegania upałom w ograniczaniu ich wpływu na zdrowie”. Podsumowuje Antonio Gasparrini, profesor biostatystyki w LSHTM i główny autor badania.

Zmiany klimatu i wyzwania środowiskowe z którymi zmaga się aktualnie populacja Europy powodują wzmaganie stresu cieplnego. Badanie to pokazuje, że wdrażanie konkretnych akcji przynosi pozytywne efekty, a działania i interwencje polityczne mogą pomóc w dostosowaniu się do tego rosnącego zagrożenia. „Wraz z postępującym ociepleniem klimatu dane populacje mogą jednak osiągnąć granice adaptacji, stąd konieczność ciągłego monitorowania skuteczności planów zapobiegania upałom w czasie” dodaje Veronika Huber.

Ciągły monitoring i rozwój NWS zawsze pozostaje dużym wyzwaniem – koniecznym, zwłaszcza wobec kolejnego raportu WMO podsumowującego warunki termiczne w 2025 roku  https://wmo.int/news/media-centre/wmo-confirms-2025-was-one-of-warmest-years-record

Wobec realiów – wdrażanie rozwiązań kompleksowych – osłony meteorologicznej opartej na wskaźnikach oceny oraz jakościowa koordynacja efektywnych działań służb po wydaniu ostrzeżeń pozostają kluczowe.

Publikacja dostępna na stronie https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/ae2775

Urban A, Huber V, Henry S, Plaza N P, Tušlová L, Dasgupta S, Masselot P, Cvijanovic I, Mistry M, Pascal M, De’Donato F K, Di Napoli C, Gosling S N, Kohnova S, Kysely J, Lüthi S, Pau L-F, Ragettli M S, Ruuhela R, Ryti N, Silva S P, Zemah Shamir S, Thiery W, Vicedo-Cabrera A M, Wieczorek J, Sera F, Armstrong B & Gasparrini A (2025) The effectiveness of heat prevention plans in reducing heat-related mortality across Europe. Environ. Res. Lett. 20, 124071. 10.1088/1748-9326/ae2775