Na zakończenie sezonu zimowego 2025/2026, 15 maja 2026 roku w stacji ratowniczej słowackiej Horskej Záchrannej Služby (HZS) w Tatrzańskiej Žiarskiej Dolinie odbyło się spotkanie słowackich ekspertów lawinowych odpowiedzialnych za ostrzeganie i zarządzanie ryzykiem lawinowym w słowackich górach. Do udziału zaproszono również ekspertów z Polski – z TOPR i IMGW-PIB, aktywnie współpracujących na rzecz bezpieczeństwa w transgranicznym obszarze polsko-słowackim. Ze strony IMGW-PIB w spotkaniu uczestniczył dr Paweł Chrustek ze Stacji Badań Śniegu i Lawin Hala Gąsienicowa, który w Instytucie koordynuje współpracę z krajowymi i zagranicznymi służbami prognozowania oraz ostrzegania lawinowego.
Celem spotkania było podsumowanie kończącego się sezonu – nie tylko w ujęciu krajowym, lecz także na tle ogólnej sytuacji w Europie. Szczegółowo omówiono przebieg warunków meteorologicznych i śniegowych oraz wypadki i incydenty lawinowe, do których doszło zarówno po słowackiej, jak i polskiej stronie Tatr.
Mimo odczuwalnie słabszych zim obserwowanych w ostatnich latach, kończący się sezon okazał się wyjątkowo tragiczny w skali Europy. Dotychczas odnotowano 149 śmiertelnych ofiar wypadków lawinowych – ponad dwukrotnie więcej niż w poprzednim sezonie. Na Słowacji i po polskiej stronie Tatr służby ratownicze interweniowały łącznie w blisko 30 wypadkach lawinowych, w których życie straciło 7 osób. Wśród nich jest dwoje obywateli polskich, którzy zginęli po słowackiej stronie Tatr. Tragiczne wyniki tego sezonu po raz kolejny przypominają, że góry nie znają administracyjnych granic, a ryzyka i ich skutki muszą być omawiane wspólnie – w gronie międzynarodowym i międzyregionalnym.
W duchu tych przemyśleń partnerzy omówili perspektywy dalszego zacieśniania współpracy transgranicznej, opartej na swobodnej wymianie wiedzy, danych i prognoz. Szczególny nacisk położono na wspólne budowanie strategii i mechanizmów komunikacyjnych, które umożliwią dotarcie z ekspercką, ujednoliconą wiedzą oraz ostrzeżeniami do jak najszerszego grona odbiorców po obu stronach granicy. W tym obszarze słowaccy partnerzy dysponują bogatym doświadczeniem – w ostatnich latach intensywnie rozwijali własny specjalistyczny portal informacyjny laviny.sk, wykorzystujący szerokie spektrum nowoczesnych technologii komunikacyjnych. Wielokrotnie przytaczane przykłady potwierdzają, że działania te przynoszą wymierne efekty i są bardzo dobrze odbierane przez społeczeństwo.
Podobna idea tworzenia dedykowanego portalu i specjalistycznych produktów informacyjnych dla polskich obszarów górskich zagrożonych lawinami jest rozwijana również w IMGW-PIB. Jednym z jej przejawów jest publikowany przez Stację Badań Śniegu i Lawin Hala Gąsienicowa Zimowy Biuletyn SBŚL. W przyszłości ma on stać się częścią szerszego portalu informacyjnego, sprawnie docierającego do miłośników zimowych gór po obu stronach granicy.
Warto również odnotować, że w eksperckich pracach śniegowo-lawinowych coraz szerzej wdrażane są technologie bezzałogowych statków powietrznych (BSP). Wspomagają one nie tylko monitoring groźnych zjawisk, lecz także specjalistyczne pomiary wspierające ocenę i prognozowanie ryzyka. Drony znacznie przyspieszają pracę w trudnych warunkach wysokogórskich, a przede wszystkim istotnie zmniejszają ekspozycję ekspertów na zagrożenia terenowe. Słowacko-polscy specjaliści wyrazili nadzieję, że intensywna współpraca i realne potrzeby obu stron przyspieszą proces unifikacji technologicznej oraz sukcesywne wdrażanie rozwiązań lepiej chroniących obywateli obydwu krajów.
W trakcie spotkania słowaccy eksperci podkreślili również kluczową rolę wspólnego projektu IMGW-PIB i HZS, który w ramach partnerskich działań doprowadził do zainstalowania na WOM Kasprowy Wierch technologii wspomagającej łączność radiową. Rozwiązanie to aktywnie wspiera komunikację podczas akcji ratowniczych w transgranicznym i trudno dostępnym rejonie Doliny Cichej po słowackiej stronie Tatr. To obszar, w którym regularnie dochodzi do incydentów i wypadków z udziałem polskich obywateli – w tym sezonie jeden z nich zakończył się tragicznie. Sprawna łączność między zespołami ratowniczymi jest w takich sytuacjach kluczowa, gdyż przyspiesza i lepiej koordynuje działania w ekstremalnie ryzykownym terenie.
Kolejne robocze spotkanie partnerskie przedstawicieli HZS i IMGW-PIB zaplanowano na lipiec br. Jego tematem będą merytoryczne i formalne aspekty dalszego rozwijania owocnej współpracy.
Zdjęcia: P. Chrustek; HZS SK
