TŁO GLOBALNE I REGIONALNE

W Polsce pod względem termicznym maj 2026 roku został zaklasyfikowany jako miesiąc ciepły. Maj 2026 roku był drugim najcieplejszym majem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza przy powierzchni ziemi wynoszącą 15,81°C, czyli o 0,55°C wyższą niż średnia temperatura maja w latach 1991-2020 (według danych ERA5). Najcieplejszy maj w historii pomiarów przypadł na rok 2024.

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla maja. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Średnia temperatura nad Europą w maju 2026 r. wyniosła 13,87°C, czyli o 0,6°C więcej od średniej z lat 1991–2020. Najcieplejszy maj w historii pomiarów (w Europie) miał miejsce w 2018 roku.

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla maja. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Wartości temperatury powietrza w maju były wyższe od średniej w większości krajów Europy, z największymi anomaliami w północno-wschodniej i zachodniej części kontynentu. Według raportów krajowych, Francja odnotowała drugi najcieplejszy maj w historii, a Wielka Brytania trzeci. W południowo-wschodniej Europie, w tym w Turcji i regionach wokół Morza Czarnego, panowały warunki chłodniejsze niż zazwyczaj. W drugiej połowie miesiąca znaczna część Europy Zachodniej doświadczyła wyjątkowo wczesnej i intensywnej fali upałów, która pobiła wiele majowych rekordów temperatur (szczególnie we wspomnianej Francji i Wielkiej Brytanii).

TEMPERATURA POWIETRZA

Średnia obszarowa temperatura powietrza w maju 2026 r. wyniosła w Polsce 14,0°C i była o 0,7 stopnia wyższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny maj należy zaliczyć do miesięcy ciepłych pod względem termicznym. Najcieplejszym regionem Polski było Podkarpacie, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 14,9°C.

Jeśli uwzględnimy podział Nizin na część wschodnią i zachodnią, to najcieplejszym obszarem naszego kraju w maju była zachodnia część tego regionu (14,9°C). Z kolei najchłodniejszym regionem były Pobrzeża, gdzie średnia temperatura powietrza (12,5°C) była o jedynie o 0,3 stopnia wyższa od normy.

Wartości średniej obszarowej temperatury powietrza oraz klasyfikacja termiczna w maju 2026 r. w poszczególnych regionach klimatycznych Polski.

Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., maj 2026 r. plasuje się na 17. pozycji – był o 2,4°C chłodniejszy od najcieplejszego maja 2018 roku. Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był maj 1980 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła zaledwie 9,3°C.

Klasyfikacja warunków termicznych w Polsce w maju, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991- 2020.

W maju na przeważającym obszarze kraju średnia temperatura powietrza wyniosła od 11°C do 16°C, jednie w obszarach górskich temperatura była niższa. Najcieplej było w Warszawie (15,6°C), Zielonej Górze i Wrocławiu (15,4°C) oraz Legnicy (15,2°C), najchłodniej w Zakopanem (11,5°C), Łebie (11,7°C) i Ustce (11,8°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: 3,4°C, Śnieżka: 5,4°C).

Przestrzenny rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza w maju 2026 r.

Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od 0,1°C do 1,4°C. Na całym obszarze temperatura powietrza była znacznie wyższa od normy, przy czym najwyższe anomalie zanotowano na zachodzie kraju oraz w okolicach Warszawy i Rzeszowa.

Przestrzenny rozkład anomalii średniej miesięcznej temperatury powietrza w maju 2026 r. w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).

Najwyższą wartość temperatury powietrza (29,8°C) odnotowano 26 maja w Słubicach i 24 maja w Lesznie (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Najcieplejszy okres tego miesiąca przypadł między 2 a 6 oraz 11, 24-27 maja. Najniższą wartość temperatury powietrza (–1,1°C) zanotowano 1 maja w Lesku oraz 10 maja w Kozienicach (–1,0°C); w górach 13 maja na Kasprowym Wierchu termometr pokazał – 7,4°C, a tego samego dnia na Śnieżce –5,0°C. Generalnie najchłodniejszym okresem był 1-2, 9-11 oraz 13-17 maja; na wszystkich stacjach najniższe wartości temperatury wystąpiły w pierwszej połowie miesiąca.

Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% temperatury maksymalnej jest zbliżony do warunków termicznych przedstawionych na mapie średniej temperatury miesięcznej. Wartości kwantyla były dodatnie na całym obszarze kraju i zawierały się między 13,6 a 29,0°C. Natomiast Przestrzenny rozkład kwantyla 5% temperatury minimalnej charakteryzował się znacznym zróżnicowaniem przestrzennym z wartościami mieszczącymi się między –4,6 a –5,7°C, przy czym wartości najniższe zanotowano na południu oraz lokalnie na północy Polski.

Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (po lewej) i kwantyla 5% minimalnej temperatury powietrza (po prawej) w maju 2026 r.

Występujący od szeregu lat wzrostowy trend temperatury powietrza na obszarze Polski był kontynuowany. Tylko od 1951 r. przeciętny wzrost temperatury powietrza w tym miesiącu szacowany jest na 1,9°C.

Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w maju w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).

Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza w maju (1951-2026) występuje w Pasie Pobrzeży i Wybrzeży Południowobałtyckich (2,3°C), najsłabszy – na Wyżynach (1,5°C).

Zmienność średniej dobowej obszarowej temperatury powietrza w Polsce od 1 stycznia 2026 r. na tle wartości wieloletnich (1991-2020).

Zgodnie z klasyfikacją termiczną styczeń 2026 należy zaliczyć do miesięcy bardzo chłodnych.  Przebieg średniej dobowej temperatury powietrza ukazują wyraźną fluktuację średniej dobowej temperatury powietrza w przebiegu miesięcznym. Okresy z wyraźnie ujemną temperaturą były przeplatane chwilowymi ociepleniami. Należy jednak pamiętać, że powyższy wykres prezentuje średnią obszarową temperaturę dla całego kraju, a warunki w poszczególnych częściach Polski różniły się od siebie.

Zgodnie z klasyfikacją termiczną luty 2026 należy zaliczyć do miesięcy lekko chłodnych. Na początku i w środku miesiąca średnia dobowa temperatura w Polsce przyjmowała wartości poniżej kwantyla 5% (dni wyjątkowo zimne). Podobnie jak w styczniu, luty charakteryzowała duża zmienność termiczna. Okresy ze średnią dobową poniżej zera były przeplatane cieplejszymi dniami. W ostatnich dniach minionego miesiąca można było zaobserwować wartości średniej dobowej temperatury przekraczające kwantyl 95% (dni wyjątkowo ciepłe w porównaniu z okresem referencyjnym (1991-2020).

Zgodnie z klasyfikacją termiczną marzec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. Średnia dobowa temperatura w Polsce przez większość czasu utrzymywała się powyżej średniej z okresu referencyjnego 1991-2020. Kilkukrotnie został przekroczony próg kwantyla  95% (dni wyjątkowo ciepłe).

Zgodnie z klasyfikacją termiczną kwiecień 2026 należy zaliczyć do miesięcy chłodnych. W minionym miesiącu przebieg średniej dobowej temperatury powietrza charakteryzował się wyraźną fluktuacją. W pierwszej połowie miesiąca temperatura (w okresach kilkudniowych) naprzemiennie rosła i spadała (od wartości kwantyla 95% do wartości zbliżonych kwnatylowi 5%). W drugiej połowie kwietnia wahania były znacznie mniejsze – średnia dobowa temperatura oscylowała wokół średniej z okresu 1991-2020. W ostatnich dniach miesiąca odnotowana wyraźny spadek wartości temperatury (spadek poniżej kwantyla 5% – w tym przypadku poniżej progu 5°C)

Zgodnie z klasyfikacją termiczną maj 2026 należy zaliczyć do miesięcy ciepłych. Początek maja przyniósł kilkudniowe ocieplenie (zostały przekroczone wartości kwantyla 95%). W kolejnych dniach średnia dobowa temperatura miała tendencje spadkową – osiągając wartości poniżej 10°C. W drugiej połowie miesiąca nastąpiło wyraźne ocieplenie. Średnia dobowa temperatura w poszczególnych dniach przekraczała 17,5°C. Ostatnie dni maja odznaczały wartości temperatury zbliżone do średniej wieloletniej (1991-2020)

OPADY ATMOSFERYCZNE

Obszarowo uśredniona suma opadu atmosferycznego w maju wyniosła w Polsce 38 mm i była aż o 25,6 mm niższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony maj należy zaliczyć do miesięcy skrajnie suchych (opady stanowiły 59,7 % normy dla tego miesiąca).

Klasyfikacja warunków pluwialnych w Polsce w maju, w okresie 1951-2026, na podstawie norm okresu normalnego 1991- 2020.

Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., maj 2026 r. plasuje się na 67. pozycji. Należy podkreślić, że to kolejny miesiąc w 2026 roku, w którym sumy opadów były wyraźnie niższe od normy 1991-2020. Najbardziej zasobny w opady był maj 2010 r. (ze średnią sumą 145,9 mm), najmniej – w 1956 r. (zaledwie 24,8 mm).

Przestrzenny rozkład miesięcznej sumy opadów w maju 2026 r. oraz przestrzenny rozkład anomalii sumy opadów w stosunku do normy (tj. średniej miesięcznej wartości wieloletniej elementu w okresie 1991-2020).

Rozkład przestrzenny sumy opadów w maju 2026 r. był silnie zróżnicowany. Najwyższe sumy miesięczne odnotowano w Tatrach (powyżej 100 mm). Z kolei najniższe opady, poniżej 20 mm, wystąpiły na stacjach synoptycznych w Mławie, Lesznie, Sulejowie i Płocku. W stosunku do normy wieloletniej (1991-2020) sumy opadów w maju 2026 r. na przeważającym obszarze kraju były niższe od normy. Zawierały się one w przedziale od 28,4% w Mławie do 113,2% w Katowicach.

Rozkład anomalii odzwierciedlał w znacznym stopniu przestrzenny rozkład opadów.

Od roku 1951 sumy opadów w maju zmniejszyły się łącznie o 1,5 mm, co odpowiada 2,4% normy z lat 1991-2020. Zauważalna jest tendencja spadkowa wysokości opadów w maju, utrzymująca się od kilkunastu lat.

Seria anomalii średniej obszarowej wysokości opadów w maju w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (mm/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).

Skumulowana suma wysokości opadów atmosferycznych od 1 stycznia 2026 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).

Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w przez cały styczeń 2026 roku plasował się wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020 (pod koniec miesiąca w pobliżu wartości kwantyla 5%). Stanowi to jednocześnie potwierdzenie, iż miniony styczeń należy zaliczyć do miesięcy bardzo suchych.

Luty także charakteryzował się przebiegiem skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu wyraźnie poniżej średniej z wielolecia 1991-2020. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako bardzo suchy.

Przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w marcu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.

Podobnie przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w kwietniu 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy.

Podobnie jak w miesiącu poprzednim przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce w maju 2026 plasował się wyraźnie poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako skrajnie suchy. Skumulowana wartość opadu w okresie styczeń-maj w Polsce jest niższa od średniej wieloletniej (1991-2020) o ponad 100 mm.

Niezwykle ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W maju 2026 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 120 mm wystąpiły na obszarze środkowej części Polski oraz w rejonach przedgórskich. Najniższe wartości (35-45 mm) odnotowano w rejonach górskich (szczególnie w Tatrach). Klimatyczny bilans wodny w maju był w przeważającej części kraju ujemny (do -100 mm). Najwyższe wartości odnotowano w rejonie Tatr (do 80 mm).

Przestrzenny rozkład sumy parowania potencjalnego (po lewej) oraz przestrzenny rozkład klimatycznego bilansu wodnego (po prawej) – maj 2026

Opracował zespół ZMK w składzie:

dr Dawid Biernacik, mgr inż. Kamila Wasielewska, mgr Michał Kitowski, mgr Anna Chilińska, mgr Klaudia Kusek.