Jeziora należą do najcenniejszych elementów krajobrazu przyrodniczego Polski. Pełnią istotne funkcje ekologiczne, hydrologiczne i społeczne – stanowią siedliska wielu gatunków roślin i zwierząt, wpływają na lokalny bilans wodny, a także są miejscem rekreacji i wypoczynku dla ludzi. Jednocześnie coraz częściej stają się też obiektem presji wynikającej z działalności człowieka oraz zmian klimatu. Postępująca eutrofizacja, spadek poziomu wód, zanieczyszczenia czy intensywne użytkowanie turystyczne sprawiają, że ochrona i racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi stają się ważnym wyzwaniem dla naukowców, administracji publicznej oraz lokalnych społeczności.
O znaczeniu jezior, rosnącym zainteresowaniu inicjatywą BLIŻEJ JEZIOR oraz planach jej dalszego rozwoju w najnowszym wydaniu czasopisma Wodne Sprawy opowiada pomysłodawca i koordynator projektu dr Marika Kornaś-Dynia, główny specjalista wiodący ds. limnologii Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Limnologicznego.
Pomysł na stworzenie inicjatywy BLIŻEJ JEZIOR narodził się z potrzeby stworzenia platformy – miejsca dialogu, w którym nauka spotyka się z praktyką. W Polsce działa wiele ośrodków naukowych, prowadzących badania nad jeziorami, a jednocześnie wiele instytucji i organizacji podejmuje działania związane z ich ochroną, monitoringiem czy rekultywacją. Środowiska te często nie mają przestrzeni do regularnej wymiany wiedzy i doświadczeń. Inicjatywę wyróżnia budowanie społeczności wokół tematu jezior. Projekt ma integrować ludzi, tworząc przestrzeń do współpracy i wymiany doświadczeń. Dzięki temu jego realizacja przyczynia się do budowania świadomości społecznej i inspiruje do troski o jeziora – podejmowania działań na rzecz ich ochrony i zrównoważonego użytkowania.
Jak wyjaśnia dr Marika Kornaś-Dynia, chcemy, aby wiedza limnologiczna była dostępna nie tylko dla wąskiego grona specjalistów, ale także dla wszystkich osób zainteresowanych tą tematyką. Zależy nam na popularyzacji wiedzy o jeziorach i na budowaniu świadomości dotyczącej ich znaczenia w środowisku i życiu człowieka. Jeziora są często postrzegane głównie jako miejsca rekreacji, a rzadziej jako złożone, wymagające ochrony ekosystemy, które potrzebują naszej uwagi. Staramy się, aby inicjatywa miała charakter otwarty i interdyscyplinarny. Taka różnorodność perspektyw sprawia, że rozmowa o jeziorach staje się znacznie bogatsza. Bardzo ważne jest również to, że w tych rozmowach uczestniczą osoby, które na co dzień zajmują się praktycznym zarządzaniem wodami. Dzięki temu badania naukowe mogą być powiązane z realnymi problemami środowiskowymi.
Istotnym elementem projektu jest połączenie działalności naukowej z popularyzacją wiedzy. W ramach inicjatywy organizowane są wydarzenia, spotkania i działania edukacyjne, które w przystępny sposób przybliżają wyniki badań limnologicznych i aktualne wyzwania związane z ochroną jezior. Realizację projektu prowadzonego przez Polskie Towarzystwo Limnologiczne, rozpoczęto od cyklu wykładów naukowych BLIŻEJ JEZIOR, cyklicznych spotkań limnologów i specjalistów, które odbywają się online od września 2025 i potrwają do kwietnia 2026. Kolejnym etapem projektu, a jednocześnie podsumowaniem I edycji cyklu wykładów jest I Ogólnopolska Konferencja Naukowa BLIŻEJ JEZIOR, która odbędzie się już 22 maja 2026 r. w Warszawie. Konferencja współorganizowana jest przez Polskie Towarzystwo Limnologiczne oraz Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy i została zaplanowana jako ogólnopolskie forum poświęcone ochronie jezior, zarządzaniu zasobami wodnymi, adaptacji do zmian klimatu oraz aktualnym wyzwaniom środowiskowym i roli jezior w krajobrazie.
Zapraszamy do zapoznania się z treścią całego wywiadu: