Renaturyzacja w praktyce: jak łączyć potrzeby społeczności, procesy w zlewni i możliwości finansowania

Trzeci dzień konferencji RE-NATURA (27.05.) będzie w całości poświęcony wypracowaniu drogowej mapy renaturyzacji bazującej na pracy warsztatowej, wymianie doświadczeń i dostępie do eksperckiej wiedzy, szczególnie istotnej dla samorządów oraz jednostek planujących realne działania renaturyzacyjne. Program tej części wydarzenia został zaprojektowany z myślą o osobach, które nie tylko odpowiadają za realizację inwestycji środowiskowych, ale także planują podejmowanie projektów z wykorzystaniem krajowych i europejskich środków finansowych .

Dzień rozpoczniemy sesją 8. Myślenie procesem i zlewnią, w której eksperci reprezentujący Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Białymstoku, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, Politechnikę Poznańską oraz Instytut Rozwoju Terytorialnego pokażą, jak wykorzystać wiedzę naukową i praktykę planistyczną łączącą działania renaturyzacyjne na obszarach rolnych, leśnych i miejskich. Sesja skupi się na tym, aby traktować renaturyzację rzek nie jako pojedyncze działania punktowe, ale jako długofalowy proces obejmujący działania w skali całego krajobrazu – co ma bezpośrednie przełożenie na działania realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego na poziomie planowania przestrzennego i planowania inwestycji.

Ostatniego dnia wydarzenia szczególnie zapraszamy na pogłębione warsztaty poświęcone m.in. mechanizmom finansowania programów renaturyzacji rzek i obszarów od wód zależnych. Uczestnicy wezmą udział w praktycznych zajęciach dotyczących dostępnych źródeł wsparcia, ze szczegółowym omówieniem nowego działania FEnIKS 2.4, skierowanego m.in. do JST i organizacji pozarządowych. Podczas warsztatów omawiana będzie m.in. nowo przyjęta Uchwała nr 5/2026 Komitetu Monitorującego Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 z dnia 8 kwietnia 2026 r., która określa specyficzne kryteria wyboru projektów dla działania 2.4 – renaturyzacji przekształconych cieków wodnych i obszarów od wód zależnych. To wyjątkowa okazja, by z ekspertami Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska omówić nie tylko założenia programu, ale także zapytać wprost o praktyczne wskazówki pomocne na etapie opracowywania wniosków.

W równoległych warsztatach Wody Polskie połączą siły z ekspertami naukowymi i uczestnikami konferencji, aby wspólnie wypracować priorytety dotyczące usuwania barier na rzekach, a doświadczenia wspólnej pracy NGO z gminą Krosno Odrzańskie i Uniwersytetem Warszawskim wkomponowane zostaną w warsztat dot. wyzwań społecznych oraz współpracy z lokalnymi społecznościami przy tworzeniu rozwiązań. Ważnym elementem warsztatów będzie również prezentacja doświadczeń związanych z rozproszoną retencją leśną – jej skutecznością, miarami efektywności i możliwościami wdrażania w skali lokalnej przygotowana przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych Lasów Państwowych.

Ten leśny warsztat trzeciego dnia konferencji będzie nawiązywał do terenowego wyjazdu warsztatowego, jaki odbędzie się dzień wcześniej do Nadleśnictwa Browsk. Dla grupy 20 osób zaplanowano około pięciogodzinną pracę w terenie, podczas której uczestnicy będą mogli wspólnie analizować i realizować w praktyce działania retencyjne polegające na budowie przetamowań na rowach. Wyjazd merytorycznie koordynuje Mateusz Grygoruk, profesor SGGW, we współpracy z administratorem terenu Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Białymstoku. To nie tylko unikalna możliwość poznania z bliska rozwiązań i technik i stosowanymi w terenie, ale też większa szansa na przeniesienie tych doświadczeń do innych części Polski, która na wielu obszarach mierzy się z deficytami wody.

Organizowana po raz pierwszy w tym roku konferencja RE-NATURA zyskała kolejne wzmocnienie instytucjonalne – do grona partnerów dołączyli Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Lasy Państwowe – Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych, a partnerem lokalnym wydarzenia jest Gmina Białowieża. Program trzeciego dnia konferencji RE-NATURA pokazuje, że renaturyzacja to nie tylko idea, ale proces wspólnego działania – łączący wiedzę ekspercką, doświadczenie lokalne i narzędzia finansowe, z którego samorządy i społeczności mogą wspólnie korzystać już dziś.

Przedstawienie, wypracowanej wspólnie z uczestnikami przez trzy dni trwania obrad, mapy drogowej renaturyzacji rzek stanowić będzie kulminacyjny moment konferencji. To dlatego warto zaplanować czas w Białowieży w dniach 25-27 maja 2026 r.

Strona konferencji: https://renaturyzacja.imgw.pl/re-natura/.

Wydarzenie realizowane jest w ramach projektu pn. „RE-NATURA – Platforma transferu wiedzy naukowej służąca podejmowaniu decyzji w zakresie adaptacji do zmian klimatu i łagodzenia kryzysu wodnego”.

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu »Wektory Nauki«.

Nr rej. projektu: WNK/SN/0349/2025/01.