24 marca 2026 r. w Warszawie odbyła się konferencja pt.: „Kobiety w systemie bezpieczeństwa państwa. Rola, sprawczość i wyzwania w ochronie ludności i obronie cywilnej. Nauka i praktyka”, zorganizowana przez Akademię Pożarniczą. Wydarzenie poświęcone było kluczowym wyzwaniom ochrony ludności i obrony cywilnej oraz refleksji nad znaczeniem przywództwa, kompetencji i sprawczości kobiet w systemie bezpieczeństwa państwa. Szczególną uwagę poświęcono ich roli w nauce, strukturach decyzyjnych, reagowaniu kryzysowym oraz wzmacnianiu odporności społecznej wobec dynamicznie zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa.
W konferencji wzięły udział m.in.: Magdalena Biejat – Wicemarszałek Senatu RP, Magdalena Roguska – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, Magdalena Sobkowiak-Czarnecka – Pełnomocnik Rządu do spraw Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy, oraz Beata Rutkiewicz – Wojewoda Pomorska. Patronat honorowy nad konferencją objęli: Minister Obrony Narodowej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister Edukacji Narodowej oraz Prezydent m.st. Warszawy.
Przedstawicielką IMGW-PIB była Beata Janowczyk, główny specjalista wiodący ds. zarządzania kryzysowego w Zespole do spraw Ochrony Informacji Niejawnych, która wzięła udział w panelu dyskusyjnym pt.: „Kobiety w służbach i instytucjach bezpieczeństwa”. Celem panelu było ukazanie roli i znaczenia kobiet w instytucjach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne państwa, ze szczególnym uwzględnieniem ich udziału w funkcjach operacyjnych, decyzyjnych, eksperckich oraz logistycznych. Istotnym elementem dyskusji była identyfikacja uwarunkowań instytucjonalnych i społecznych wpływających na efektywność zaangażowania kobiet, a także sformułowanie wniosków i rekomendacji służących doskonaleniu polityk i praktyk w obszarze bezpieczeństwa.
Przedstawicielka IMGW-PIB zwróciła uwagę na ścisły związek między bezpieczeństwem wodnym, odpornością społeczną oraz udziałem kobiet w budowaniu sprawnych i odpornych instytucji. Punktem odniesienia dla wypowiedzi był tegoroczny „Raport ONZ na temat globalnych zasobów wodnych”, który podkreśla, że nierówności płci nadal osłabiają bezpieczeństwo wodne, a nierówności związane z dostępem do wody, korzystaniem z niej, zarządzaniem nią oraz udziałem w decyzjach dotyczących zasobów wodnych hamują realizację prawa do wody oraz wielu celów „Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju”.
Wystąpienie odwoływało się również do „Planu działań na rzecz równości płci wspierającego wdrażanie Ramowego programu działań z Sendai w sprawie ograniczania ryzyka katastrof 2015–2030”. Dokument przypomina, że katastrofy nie są neutralne społecznie i że kobiety nie powinny być postrzegane wyłącznie jako odbiorczynie ochrony, lecz jako liderki, ekspertki i współtwórczynie odporności. Podobne podejście prezentuje „Strategia Banku Światowego dotycząca płci na lata 2024-2030”, w której wskazano, że równość płci stanowi jeden z warunków wzmacniania odporności i budowania sprawnych instytucji.
W kontekście obchodzonego 22 marca Światowego Dnia Wody, Beata Janowczyk podkreśliła, że woda jest dobrem podstawowym i zarazem strategicznym – niezastępowalnym dla życia i zdrowia, wrażliwym na zmieniające się warunki środowiskowe, a jednocześnie kluczowym dla funkcjonowania państwa, gospodarki i społeczności lokalnych. Szczególną uwagę poświęciła pojęciu stresu wodnego, które odnosi się do dostępności ludności do zasobów wody. Oznacza ono sytuację, w której zasobów wody jest zbyt mało w stosunku do potrzeb ludzi, gospodarki i środowiska naturalnego albo jej jakość jest na tyle niska, że nie można z niej bezpiecznie korzystać. Przywołane dane UNESCO pokazują, że około 10 proc. ludności świata żyje w warunkach wysokiego lub krytycznego stresu wodnego przez cały rok, a około połowa światowej populacji doświadcza go przynajmniej przez część roku. Wskazuje to, że bezpieczeństwo wodne stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata.
W swoim wystąpieniu Beata Janowczyk odniosła się również do codziennych doświadczeń wielu rodzin związanych z dostępem do wody – takich jak konieczność jej oszczędzania, zanieczyszczenia czy brak przydatności do spożycia. Woda stanowi jeden z kluczowych przykładów zależności między usługami podstawowymi a bezpieczeństwem państwa i społeczeństwa. Polska również doświadcza sytuacji, w których bezpieczeństwo usług wodnych ulega zakłóceniu – zarówno w wyniku awarii infrastruktury, jak i zanieczyszczeń, suszy czy powodzi. Najbardziej wyrazistym przykładem pozostaje katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 roku, która ukazała, jak silnie powiązane są ze sobą kwestie środowiskowe, zdrowotne i społeczne. Tego typu sytuacje pokazują, że bezpieczeństwo wodne nie dotyczy wyłącznie krajów rozwijających się i nie jest zjawiskiem odległym lecz stanowi realne wyzwanie również w Polsce.
Istotnym elementem wystąpienia było także zwrócenie uwagi na rolę kobiet w budowaniu bezpieczeństwa. Panelistka z IMGW-PIB podkreśliła, że kobiety od pokoleń współtworzyły bezpieczeństwo w jego najbardziej podstawowym wymiarze – związanym z wodą, żywnością, zdrowiem, opieką i organizacją życia codziennego. Polskie źródła etnograficzne wskazują, że w tradycyjnej kulturze wiejskiej noszenie wody było zazwyczaj obowiązkiem kobiet i dziewcząt, co odzwierciedlało ich odpowiedzialność za podstawowe funkcjonowanie rodzin. Jak zaznaczyła Beata Janowczyk, doświadczenie to budowało praktyczną wiedzę o odporności, rozumianej nie jako abstrakcyjna kategoria, lecz jako codzienna zdolność do zapewnienia ciągłości funkcjonowania rodziny. Współcześnie, w kontekście ochrony ludności i obrony cywilnej, kompetencje te nabierają również wymiaru publicznego i instytucjonalnego.
